Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10052 K.2025/14843

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... Kulübü Derneği bünyesinde 1995 yılı Haziran ayında işçi olarak çalışmaya başladığını, ancak davalı işyeri tarafından işe giriş bildirgesinin daha sonra 26.02.2006 tarihinde verildiği ve çalışmalarının Kuruma eksik olarak bildirildiğini belirterek 01.06.1995 - 30.06.2000 tarihleri arasında geçen sürede hizmet akdine dayalı olarak aralıksız olarak geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı ... kulubü tarafından davaya cevap verilmemiştir. 2- Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum kayıtlarına göre davacının hizmetlerinin bildirildiğini, talep edilen hizmet sürelerinin hak düşürücü süreye uğradığını, hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre araştırma yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile açılan davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile davacı ... ...'in ... işyeri sicil numarasında davalı ... Kulübü adına kayıtlı işyerinde 01.06.1995 - 31.12.1999 tarihleri arasında, 1996 yılı için 80 gün, 1997 yılı için 105 gün, 1998 yılı için 108 gün ve 1999 yılı için 40 gün olmak üzere toplamda 333 prim günü hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine, davacının 01.01.2000 - 30.06.2000 tarihleri arasındaki hizmet süresinin tespiti talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nun madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu,davacının tespit istenen tarihler itibariyle davalı işyerindeki fiili çalışmalarının ispat edilemediğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.06.1995 - 30.06.2000 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve ...

Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 01.06.1995 - 30.06.2000 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespitinin talep edildiği, davacının 26.02.1996 - 31.05.1996, 24.10.1996 - 31.10.1996, 1997/1. dönem - 30.04.1997, 15.01.1998 - 30.04.1998, 23.11.1999 - 30.06.2000 tarihleri arasında davalı ... kulübüne ait ... sicil numaralı işyerinden kısmi zamanlı olarak bildiriminin yapıldığı,

mahkemece yapılan yargılama sonucunda dinlenen davacı tanıkları ile resen seçilen iki bordro tanığının beyanlarına göre davacının 01.06.1995 - 31.12.1999 tarihleri arasında çalışmasının sürekli olduğuna dair davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmış olup, davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacının davalı işveren nezdinde sürekli olarak çalıştığına dair toplanan delillerin iddianın aydınlatılması yönünden yeterli olmadığı gözetilerek, malzemeci olarak çalışan davacının her gün işe gelip çalışmasını gerektirir bir çalışma düzeni olup olmadığının araştırılması, davacının malzemecilik işi dışında davalı ... kulübünde başka iş yapıp yapmadığı hususlarının belirlenmesi amacıyla tespit olunacak daha fazla bordro tanığı dinlenmek suretiyle davacının çalışma iddiasına ilişkin uyuşmazlık, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR