Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10594 K.2025/13861

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının ...Lokantası ünvanlı iş yerinde 506 sayılı Kanun kapsamında 12.04.1992 tarihinden itibaren bir süre çalıştığını, davacının hizmet cetvelinde de ilk işe girişinin 12.04.1992 tarihi olduğunu, bordrolardan ve ilgili evrakların tetkik edilmesi sonucunda davacının çalışmasının sabit olacağını, bu nedenle davacının işveren ... Lokantası isimli işyerinde 12.04.1992 tarhinde, hizmet akdine dayalı, günün asgari ücretiyle, 1 bir gün çalıştığının tespitine ve sigortalılık başlangıcının da 12.04.1992 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının Kurum kayıtlarında yapılan araştırma neticesinde bu tarihi kapsayan herhangi bir eylemli çalışması olmadığını ve prim ödenmediğinin tespit edildiğini, bu sebeple Kurumu davalı göstermek usul ve yasaya aykırı olduğunu davanın işveren ...Lokantası isimli firmaya yöneltilmesi gerektiğinin tespit edilmesini talep ettiklerini, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, bu nedenle davanın zamanaşımından reddine karar verilmesi gerektiğine, davacının eylemli çalışmasının bulunmadığı bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “. Davacı tarafından sigortalılık başlangıç tarihinin 12.04.1992 olarak tespiti için Kuruma gerekli başvuru yapıldığı ve davalı Kurum tarafından başvurunun reddine dair karar verilerek dava şartının yerine getirildiği tespit edilmiştir.

SGK'dan giden yazı cevabında dönem bordroları istenilmiş, 10 yıllık zamanaşımı dolması nedeniyle işyeri dosyaları bütün belgeleriyle imha edildiğinin bildirildiği, dönem bordrosu bulunmadığından bordro tanığı bildirilmediği görülmüştür. ...Kaymakamlığı Malmüdürlüğünün 06.12.2022 tarihli yazı cevabında ise mükellef ...'un Diğer Lokanta ve Restoranların (İçkili ve İçkisiz) Faaliyetinden dolayı Gelir Vergisi yönünden kayıtlı olduğunun bildirildiği, yoklama fişlerinin de gönderildiği anlaşılmıştır.

Sigortalılığın tespiti nitelikli eldeki dava da bordro tanıkları yukarıda belirlenen gerekçeden dinlenememiş olup yoklama fişlerinin tetkikinde ise 13/05/1992 tarihinde yapılan kontrolde çalışmakta olan sigortalıların tespitinde davacının 12/04/1992 tarihinde işe başladığının bildirildiği görülmüştür. ...Zabıta Müdürlüğünden de işyeri teftiş fişlerinin olmadığı şeklinde cevap geldiği görülmüştür.

Tarafların iddia ve savunmaları, dinlenen tanık beyanında asıl işverenin oğlunun beyanının davacının iddiasını ispatlar nitelikte olduğu, dinlenen tanığın her hangi bir menfaati olmadığına aksine asıl işveren yönünden aleyhe tanıklık yapması nedeni ile tanığın tarafsız olarak beyanının hükme esas alınmasına kanaat getirilmiştir. ...Mal Müdürlüğünden alınan 13/05/1992 tarihli durum tespit tutanağından davacının asgari ücret ile işyerinde fiilen çalıştığı anlaşılmakla Sosyal Sigortalar Kurumu İskenderun Sigorta Müdürlüğü'nden gelen yazı cevabında davacının 12.04.1992 işe giriş tarihli,

... sigorta sicil numaralı sigorta sicil kartının verildiği görülmek ile davacının işe başladığına dair yazılı bir delil niteliğinde ve davacının iddiasını ispatlar nitelikte olduğuna kanaat getirilmiştir.

Davacının ...Lokantası ünvanlı iş yerinde fiili çalışmasının bulunduğu, ayrıca yapılan araştırma sonucu ve ...Mal Müdürlüğünden gelen yazı cevabı uyarınca anlaşıldığı üzere ilgili işyerinin davacının çalıştığı döneme ilişkin aktif olarak faaliyet gösterdiği kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacının ... sicil numaralı... ...Lokantası isimli işveren yanında 12.01.1992 tarihi itibari ile bir gün asgari ücretle hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz ve bir fiil çalıştığının tespitine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...." gerekçesi ile davanın kabulü ile davacının ... sicil numaralı... ...Lokantası isimli işveren yanında 12.01.1992 tarihi itibari ile (1) gün asgari ücretle hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz ve bir fiil çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. maddesi hükümleridir.

1.Mahkeme kararında yazılacak hususlar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesinde belirtilmiştir. Maddeye göre hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, isteklerin her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.

2.Öte yandan, kanunun aradığı anlamda oluşturulacak kısa ve gerekçeli kararın hüküm fıkralarının, açık, anlaşılır, çelişkisiz ve uygulanabilir olması gerekmekle birlikte, kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi sebeplere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak, kısaca maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

3.Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi sebeple haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

4.Bu husus 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298/2. maddesinde de “Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.” şeklinde özellikle düzenlenmiştir.

5.Gerekçe - hüküm çelişkisi, 10.04.1992 gün ve 1991/7 Esas, 1992/4 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına aykırı olup, salt bu aykırılık bozma sebebidir.

6.Eldeki davada, talebin 12.04.1992 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihine ilişkin olduğu , davacı adına dava dışı işveren tarafından verilen işe giriş bildirgesinde işe giriş tarihinin 12.04.1992 tarihi olduğu, mahkemece gerekçe kısmınının bir bölümünde işe giriş bildirgesindeki başlangıç tarihinde davacının çalıştığının tespiti gerektiğinin belirtildiği,

ancak gerekçenin son paragrafında ve hüküm kısmında ise davacının (1) gün süre ile çalışmasının ve sigorta başlangıç tarihinin 12.01.1992 tarihi olduğu belirtilerek davacının 12.01.1992 tarihinde (1) gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun kabulüne dair hüküm kurulduğu anlaşılmakla; hem gerekçenin kendi içinde hem de hüküm ile gerekçe arasında çelişki yaratıldığı ve bu şekilde infazı kabil hüküm tesis edilmediği açık olduğundan verilen karar isabetsiz bulunmuştur.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR