Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10841 K.2025/12838

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı iş yerinde çalışmaya başladığı 01.05.1983 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu, çalışma olgusunun yöntemine göre kanıtlanması gerektiğini, davanın hak düşürücü süreye uğradığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar davacının ilk işe giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına işlendiği, İGB'de işe başlangıç tarihinin 01.05.1983 olarak yazılı bulunduğu görülmüş ise de; iş yerinden dönem bordrosu verilmediği, dinlenen davacı ve davalı tanıklarının bordro tanığı veya komu iş yeri tanığı olmadığı, bordro tanığı ...'nun davacının uyuşmazlık konusu tarihte iş yerinde çalışmadığına ilişkin beyanda bulunduğu,

istinaf kaldırma kararından sonra yaptırılan komşu işyeri araştırması sonucunda davalıya ait iş yerini veya davacının çalışmasını bilen başkaca komşu iş yeri sahibi veya çalışanlarının tespit edilemediği, böylece davacının davalıya ait iş yerindeki fiili çalışmanın ispat edilemediği..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, tanık beyanlarıyla çalışmanın ispatlandığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9.., 6, 79., 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına davalı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden 01.05.1983 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, iş yerinin plastik eşya imali mahiyetli olduğu, 05.06.1973- devam şeklinde Kanun kapsamında olduğu, iş yerinden 1983/2. dönemden bordro verilmediği, ancak 1. ve 3. dönemden verilen bordroların dosya kapsamına alındığı, iş yerine ilişkin davalı Kurumda denetim raporuna rastlanmadığının bildirildiği, davacının sigorta sicil no.sunun işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği yıla ait olduğunun bildirildiği,

işe giriş bildirgesi üzerinden yapılan imza ve fotoğraf incelemesinde imzanın davacının el ürünü olduğu, fotoğrafın da davacıya ait olduğunun tespit edildiği, geniş çaplı yapılan komşu iş yeri araştırmasında komşu iş yerinin tespit edilemediği, işverenin plastik hammadde imalatı işi nedeniyle vergi mükellefiyetinin dönemi ise ... Vergi Dairesinde 01.01.1994-16.06.2011 olarak belirtildiği daha sonra da .... Vergi Dairesine naklen gittiği, ..., ....ve ...

Vergi Dairelerinde de mükellefiyet kayıtlarının olduğunun bildirildiği, ancak dava konusu dönemi kapsar bir vergi kaydının olup olmadığı ile varsa dava konusu dönemi kapsar vergi yoklama tutanakları vs.'nin araştırılmadığı, iş yerinden 1983/1. dönem ve 3. dönemde çalışması bulunan 3 sigortalının davacı tanığı olarak dinlendiği, dinlenen davacı tanıklarının dava konusu dönemde çalışmalarının olmadığı dolayısıyla bordro tanıkları olmadığı,bu tanıklardan ...'nun ise iş yerinin evvelden ....

Mahallesindeyken 1983 yılında .... Sanayi Sitesine taşındığını, davacının ise ilk adreste çalıştığı, 2. adreste çalışmadığını beyan etmiş olduğu gerekçesiyle işe giriş bildirgesinde iş adresi ...Sanayi Sitesi yazılı olan davacının bu adresli işyerinde çalışmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair verilen kararı eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre, Mahkemece, taraflardan da sorulmak suretiyle işyerinin hangi taraihler aralığında hangi adreslerde bulunduğu araştırılarak tespit edilmeli, davalı işverenin tüm vergi dönem kayıtları faaliyet alanları ve adresleri de dahil olmak üzere ilgili vergi dairelerinden araştırılarak belirlenmeli, yine özellikle dava konusu 1983 yılı da dahil olmak üzere vergi yoklama tutanakları olup olmadığı araştırılmalı, tarafların da beyanları alınarak davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR