Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10972 K.2025/17073

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının doğuştan kas iskelet sistemi hastası ve görme kaybı nedeniyle engelli olduğunu, davacının kalça çıkığından birçok kez ameliyat olmasına rağmen iyileşme olmadığını, 27.11.20 07... .03.2010 tarihli kurul raporlarının Maliye Bakanlığı onayından geçtiğini ve davacının üçüncü derece vergi indiriminden yararlandığını,

çalışma gücünün %40 üzerinde kaybettiği birden fazla rapor ile tespit edilen ve vergi indiriminden yararlanan davacının yasal mevzuata uygun şekilde davalı Kuruma başvurduğunu ve yaşlılık aylığının bağlanması şartlarını taşıması nedeni ile 01.09.2012 tarihi itibari emekli aylığının bağlandığını, davacının İzmit Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından çağırılarak sağlık raporlarında tereddüt olduğu belirtilerek ...

Eğitim ve Araştırma Hastanesinden Kurulu raporu aldırıldığını, alınan raporda davacının engel oranının %22 olarak tespit edildiğini, davacının emekli aylığının 2019 yılı Kasım ayı itibari ile durdurulduğunu, davalı Kuruma 27.07.2020 tarihli dilekçe ile müracaat edilerek sakatlık oranının yeniden tespit edilmesini ve aylıklarının yeniden bağlanmasını talep ettiğini, Kurumun 04.08.2020 tarihli yazısı ile talebinin reddedildiğini, bu nedenle davacının sakatlık oranının yeniden tespit edilmesini,

emekli aylıklarının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline ve kesilen aylıkların kesildiği tarih itibariyle bağlanmasına ve yersiz ödeme borcunun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, davanın süre yönünden reddini talep ettiklerini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin Ankara İş Mahkemeleri olduğunu, davacının Kuruma başvurusu olup olmadığının sorulması gerektiğini, Kuruma başvurunun dava şartı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne; -Davacının engellilik oranının %54 olduğunun tespitine, -Davalı Kurumun 07.07.2020 tarih ve 10780280 sayılı maaş kesilmesi ve 2019 yılı Eylül, Ekim, Kasım dönemine ait aylıkların yersiz ödeme olarak borç çıkartılmasına ilişkin Kurum işleminin iptaline, -Davacının maaşının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurumun istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum tarafından tespit edilen maluliyet oranı %22 olup Adli Tıp Raporu ile çeliştiğini, öncelikle raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesinin gerektiğini, Adli Tıp Kurulunun gerekli araştırma ve inceleme yapmadan, yeterli veri olmadan düzenlemiş olduğunu, Kurumun kusuru bulunmadığından yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının vergi indirimine dayalı yaşlılık aylığının iptaline yönelik Kurum işleminin iptali ile kesilen aylıkların yeniden bağlanması ve yersiz ödemelerin iptali istemine ilişkindir. Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesinin 2. fıkrasının “Bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce sigortalı olup bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce veya sonra sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 60. maddesinin (C) bendinin (b) alt bendi ve geçici 87. maddesine göre işlem yapılır. " hükmü gereği 506 sayılı Kanun'un 60 ve Geçici 87. maddeleridir.

506 sayılı Kanun'un 60/C-b maddesi “sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on sekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük,

yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından” yararlanacaklarını öngörmekte olup, bu koşulların başında ise, öncelikle ve özellikle, “sakatlığı nedeniyle gelir vergisi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olmak” hususunun saptanması önem arz etmektedir.

Anılan hususun saptanması işi ise 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 3239 sayılı Kanun'la değişik 31/2. maddesine göre, sakatlık indiriminden yararlanmak için, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınan raporlar, Maliye Bakanlığı bünyesindeki “Merkez Sağlık Kurulu” tarafından değerlendirilerek iş gücü kaybı oranları ve buna göre sakatlık dereceleri belirlenmekte ve bu belirlemeye dayalı olarak da ilgili şahsın vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanıp kazanmadığına; yine idarece karar verilmektedir.

Bu durumda, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazandığına dair verilen bu idari kararın sigortalının tahsis talebiyle birlikte Kuruma ulaşmasıyla, diğer koşulların da varlığı halinde sigortalıya anılan Kanun'un 60/C-b maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlanması yasal gereklilik olmaktadır.

Eldeki dava dosyası kapsamında; davacının 01.08.2012 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, davacının tahsis talebi üzerine %41 oranındaki sakatlık oranına göre vergi indiriminden yararlanarak Gelir Vergi Kanunu'nun 31 inci maddesi kapsamında 506 sayılı Kanun'un Geçici 87/C hükmü gereğince 01.09.2012 tarihinden itibaren aylık bağlandığı, Kurumca başlatılan inceleme üzerine davacının 26.08.2019 tarihinde kontrol muayenesine sevk edildiği, ...

Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen 10.09.2019 tarihli Sağlık Kurulu Raporu ile davacının engel oranının % 22 olarak tespit edildiği, bu tespitin üzerine İzmit Sosyal Güvenlik Merkezinin 07.07.2020 tarihli yazısı ile davacıya Gelir İdaresi Başkanlığı Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücü kayıp oranının % 40'ın altında olduğuna dair karar verildiğinden, rapor tarihini izleyen ödeme döneminde aylığının kesildiği, 20 19... - 10 - 11. aylara ait yersiz olarak ödenen 5.947,80-TL. tutarındaki aylığın ise kendisine borç çıkarıldığının bildirildiği,

Mahkemece tüm hastane kayıtları ile Sağlık Kurulu raporları celp edilerek davacının Adli Tıp Kurumuna sevki ile 3. İhtisas Kurulundan 02.02.2022 tarihli, 2. Üst Kurul Başkanlığından ise 11.05.2023 tarihli Kurul Raporları alınmış, anılan bu raporlar ile 20.02.20 19... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde davacının engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranının %54 olduğu yönündeki görüşler değerlendirilerek “davanın kabulüne” karar verildiği anlaşılmış ise de söz konusu hüküm eksik incelemeye dayalıdır.

Belirtilen açıklamalar dikkate alındığında, Mahkemece davacının talebi de gözetilerek "Engelliliği nedeniyle gelir vergisi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olmak" hususunun saptanması önem arz etmektedir.

Anılan hususun saptanması işi ise, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 3239 sayılı Kanun'la değişik 31/2 maddesine göre, engelli indiriminden yararlanmak için, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınan raporlar, Maliye Bakanlığı bünyesindeki “Merkez Sağlık Kurulu” tarafından değerlendirilerek iş gücü kaybı oranları ve buna göre engellilik dereceleri belirlenmekte ve bu belirlemeye dayalı olarak da, ilgili şahsın vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanıp kazanmadığına; yine idarece karar verilmektedir.

Bu durumda, engelliliği (sakatlığı) nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazandığına dair verilen bu idari kararın sigortalının tahsis talebiyle birlikte Kuruma ulaşmasıyla, diğer koşulların da varlığı halinde sigortalıya anılan Kanun'un 60/C-b maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlanması yasal gereklilik olmaktadır.

Mahkemece, belirtilen şekilde araştırma ve inceleme yapılması gerektiğinden, dosyada mevcut tüm sağlık kurulu raporları ile Adli Tıp Kurumu Başkanlığınca düzenlenen raporlar da değerlendirilerek Maliye Bakanlığı bünyesindeki “Merkez Sağlık Kurulu” ndan derece tespiti yönünden rapor alınması için tüm dosya kapsamı ilgili Kurula gönderilerek, varsa derece tespiti yapılıp yaşlılık aylığı şartları buna göre değerlendirilmelidir. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR