Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10994 K.2025/17575

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacıya 01.02.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığını, ancak ... unvanlı iş yerinde davalı Kurum denetmenleri tarafından yapılan inceleme sonucu davacının anılan iş yerinden bildirilen 01.05.2007 – 01.08.2007 tarihleri arasındaki 72 günlük çalışmasının iptal edilmesi nedeni ile yaşlılık aylığının da iptal edildiğini ve ödenen aylıkların yersiz ödeme olarak davacıdan tahsilinin talep edildiğini, davacıya toplam 149.794,12 TL borç bildirildiğini beyanla davacının ... unvanlı iş yerinden bildirilen çalışmalarının fiili olduğunun tespiti ile Kurum işleminin iptaline, davacıya yaşlılık aylığının yeniden bağlanmasına ve davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dahili davalı ... tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında:

Davanın kabulü ile 2...6 TC kimlik numaralı ...'ın ... sicil numaralı ...'a ait iş yerinde 01.05.2007-30.05.20 07... .06.2007-01.08.2007 döneminde toplam 72 gün temizlik görevlisi, çay kahve servisi yapan büro elemanı olarak fiili şekilde çalıştığının tespiti ile davacının 2...3 tahsis numarası üzerinden almış olduğu yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren davacıya yeniden bağlanılmasına,

ödenmeyen yaşlılık aylıklarının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davacıya ödenmesine ve davalı Kurum tarafından yersiz ödeme adı altında davacıdan istenilen 114.094,94 TL asıl, 35.669,18 TL faiz olmak üzere toplam 149.794,12 TL'ye (09.05.2019 tarihi itibariyle) yönelik işlemin iptali ile davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Kurum vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde: A. Eksik araştırma ile karar verildiğini, komşu işyerlerinin tespiti ile bu yerde çalışan tanıkların dinlenilmesi talep edildiğini, dosyada sadece iki bordro tanığı davacıyı tanıdığını ifade ettiğini, hatta ...'in ...’a ait iş yerinde 01.04.2007–31.03.2008 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespiti talebi ile açmış olduğu davada İzmir 1. İş Mahkemesinin 2022/125 Esas - 2024/149 Karar sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmiş olup, dosya istinaf aşamasında olduğunu,

B.

Davayı kabul anlamına gelmemek üzere, Mahkeme Kararının ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 2022/2001 E. 2025/1343 K sayılı kararının gerekçeleri birbirinden farklı olduğunu, anılan Mahkemece, iyi yönetim ilkesine ve cüz'i iptallerde sigortalı lehine değerlendirme yapılmasını gerekçe gösterdiğini, Bölge Adliye Mahkemesinin ise gerekçesinde davacının İzmir 9. İş Mahkemesinin karar tarihi olan 13.03.2013 yılında yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin şartları taşıdığı belirtilerek eldeki davaya konu sigortalılık sürelerinin de geçerli olduğu sonucuna gidildiğini,

bu yaklaşımın sahtelik nedeniyle bildirimleri iptal edilen kişilerin Kurum işleminin iptaline ilişkin açmış oldukları davalarda davanın kabulüne karar verilmesi halinde başka işyerlerindeki sahte çalışmaların geçerli hale gelmesi sonucunu doğuracağını, sadece iptal edilen sürenin azlığı ve iyiniyet kavramı ile istinaf talebimizin reddi usul ve yasaya aykırı olup, anılan nedenlerle temyiz kanun yoluna başvurulması gerektiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.05.2007-30.05.20 07... .06.2007-01.08.2007 tarihleri arasındaki hizmetlerinin sahte sigortalılık tespiti ile iptali sonucunda yaşlılık aylığı alma şartlarının kaybedilmesi üzerine yapılan Kurum işleminin iptaline ilişkindir. 1. İptal edilen dönem bakımından 506 sayılı Kanun kapsamında değerlendirme yapılması gereklidir. 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık niteliği ise anılan Kanun'un 2. ve 6. maddesine göre hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılmakla çalışmaya başladıkları tarihten itibaren edinilir ve söz konusu sigortalılık niteliği hizmet akdinin sonlandığı tarihte sona erer.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi ile bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Eldeki dava, 01.02.2011 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanan davacının 01.05.2007-30.05.20 07... .06.2007-01.08.2007 tarihleri arasındaki 72 gün bildiriminin iptal edilmiş olması nedeni ile yaşlılık aylığı şartlarının kaybedilmesi üzerine bu sürelerdeki bildirimlerin sahte olmadığının tespiti talebi ile açılmış olup Mahkemece İzmir 9.İş Mahkemesinin 13.03.2013 tarih, 2012/277 E., 2013/124 K.sayılı ilamı ile davacının 15.05.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 227 gün çalışmasının sahte olmadığının tespit edilmesi ve bu kararın kesinleşmesi ile aylığın tekrar bağlanmasının sadece ilgili dönem bakımından hüküm ve sonuç doğuracağı gözetilmeden karar verilmesi isabetsiz görülmüştür.

Mahkemece işbu dava konusu 01.05.2007-30.05.20 07... .06.2007-01.08.2007 tarihlerindeki çalışma bakımından yeterli araştırma yapılarak çalışmanın gerçek bir çalışma olup olmadığının tespiti gereklidir. Mahkemece davalı işyerinin bulunduğu işyernin iş hanı içerisinde yer aldığı gözetilerek iptal edilen dönemde faaliyet gösteren komşu işyerleri ve tanıkları tespit edilmeli ve dinlenilmeli, bu kişilerin işyeri sahibi olmaları halinde vergi kayıtları, çalışan olmaları halinde hizmet döküm cetvelleri alınarak beyanları ile birlikte değerlendirilmeli, 27.12.2005 tarihli yoklama tutanağında ismi bulunan beş kişi de dinlenilmeli araştırma genişletilmedir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR