Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/11822 K.2025/14356

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının davalıya ait inşaat işyerinde 04.04.1970 tarihinde çalışmaya başladığını, işveren tarafından buna ilişkin işe giriş bildirgesinin 06.05.1970 tarihinde Kuruma verildiğini ancak hizmet bildirilmediğini belirterek müvekkilinin davalı ...'a ait ... işyeri numaralı işyerinde 04.04.1970 tarihinde 1 gün süreyle çalıştığının tespitini tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davalı Kurum vekili; işyerinin ve işin yapıldığı yerin İzmir olduğunu, bu nedenle davanın İzmir İş Mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigortalılık ilk başlangıç tarihinin 04.04.1970 olduğu ve ... Kurum sicil no.lu dişveren nezdinde 1 günlük çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 79., 108. ve Geçici 54. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Yasalar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına .... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden 04.04.1970 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, ...

Stad İnşaatı mahiyetli işyerinin, 01.08.1968-16.09.1971 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işyerinin 170/1-4. dönem bordrolarının dosya kapsamına alındığı, dava konusu 1970/2. dönem bordrosunda yüzlerce çalışanın bildirildiğinin anlaşıldığı,mahkemece 3 davacı bordro tanığı ile 3 davacı tanığının dinlendiği,dinlenen bordro tanıklarının davacıyı tanımadığı, davacının çalışmasını doğrulayan davacı tanıklarından ise sadece ...'ın işyerinden bildiriminin olduğu, onun da 1970 yılından bildiriminin dava konusu 2: dönemden değil 4. dönemden 76 gün ile 1971 yılında olduğu,

dolayısıyla işyerinden yapılan bildirimlerinin dava konusu dönemi kapsamadığının anlaşıldığı, böylelikle Mahkemece anılan davacı tanıklarının beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, davacının da beyanı alınarak kendi çalışmasını bilebilecek işyerinin 1970/2. dönem bordrosunda yer alanlar arasında dava konusu dönemi kapsayacak şekilde bildirimi yapılmış olan yeterli sayıda sigortalının tanık olarak beyanı alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR