Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1231 K.2025/3086

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde davacının, işveren ... Kuruyemiş Pazarlama işyerinde 01.02.1991 tarihinde işe giriş bildirgesi kaydı yapılmak suretiyle çalışmaya başladığını, işverenin faaliyet konusu kuruyemiş olduğunu, işyerinin faaliyet adresinin de ... Mahallesi ... Cad.

No:15A .../Gaziantep olarak işe giriş bildirgesinde beyan edildiğini, davacının işyerinde görevinin, satış ve pazarlama işçiliği olduğunu, işveren kayıtları ve davalı SGK kayıtları incelendiğinde 01.02.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin varlığının görülmekte olduğunu, davacının gerçek işe giriş tarihi bu tarih olduğu için işbu davayı açtıklarını, bu konuda SGK tarafından davacıya verilen cevap bulunduğunu, davacının işveren ... olan işyerinde,

01.02.1991 tarihli işe giriş bildirgesi karşısında günün asgari ücreti üzerinden ve eylemli olarak bir gün çalışmışlığının kabulü ile hizmet süresinin bu şekilde tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın Kurumu zarara uğratmak amacı ile sırf yaşlılık aylığı alabilmek adına yaklaşık 30 sene sonra açılmış kötüniyetli bir dava olduğunu, davacı tarafça sadece işe giriş bildirgesine dayanılmış olup dosya içerisine davayı ispatlar başkaca bir delil ibraz edilmediğini, Kurum kayıtlarının resmi bir belge olduğunu, aksinin ispatı ancak eşdeğerde yazılı bir belge ile ispat edilmesi gerektiğini, davacı tarafından böyle bir delil de dosya içerisine ibraz edilmediğini beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, 9293.027 sicil numaralı dosyasında işlem gören "... Kuruyemiş Pazarlama (...)" unvanlı iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından 01.02.1991 tarihinde 1 gün çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili,davacının ...

Kuruyemiş Pazarlama (...) unvanlı iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından 01.02.1991 tarihinde 1 gün çalıştığının tespitine karar verildiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının 01.02.1991 tarihindeki 1 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiğini, bu nedenle davcının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddedilmesi gerektiğini, tanık Hasan'ın komşu iş yeri tanığı olarak dinlenildiğini ancak resen komşu iş yerinde dava edilen dönemde çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılmadığını, kamu tanığı araştırmasına gidilmediğini,

davanın müvekkili Kurumu zarara uğratmak amacı ile sırf yaşlılık aylığı alabilmek adına yaklaşık 30 sene sonra açılmış kötüniyetli bir dava olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla davanın açılmasına Kurum sebebiyet vermediğinden müvekkilinin yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 79., 108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtayın Yerleşik İçtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ...-...

Kuruyemiş Pazarlama ünvanlı işverenin 39293 sicil. nolu işyerinden 01.02.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, anılan işyerinin kuruyemiş imalatı mahiyetinde olup 04.02.1990-28.06.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işyerinin dava konusu 1991/1. dönemde tek çalışan olarak ...'ın bildirilmiş olduğu, sigortalının Mahkemece alınan beyanında ise davacıyı tanıdığını ancak birlikte çalışmadıklarını kendisinin ayrıldıktan sonra çalışmaya başladığını beyan ettiği, Mahkemece yalnızca emniyet vasıtasıyla komşu işyeri araştırması yapıldığı ve komşu işyeri tespit edilemediği,

öte yandan bir davacının arkadaşı olduğunu söyleyen ... ile komşu işyerinde çalışıp çalışmadığı tespit edilemeyen öte yandan sigortalılığı dava konusu dönemden sonra 17.06.1992 tarihinde başlamış olan ...'in dinlendiği, böylelikle Mahkemece anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre Mahkemece, dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri ve kayda geçmiş çalışanlarının, vergi dairesi, SGK ve belediye aracılığıyla da yapılacak araştırmayla yöntemince saptanarak, sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, komşu işyeri ve çalışanları ya da diğer işyeri çalışanlarının tespit edilememesi halinde tarafların da beyanları alınarak davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı,

öte yandan davacının dava konusu ettiği dönemde 21 yaşında olduğu gözetilerek askerlik dönemi de araştırılmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

5.Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR