Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/12466 K.2025/15804

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davalı Bakanlık vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; keman sanatçısı olan davacı ...'ın 30.10.2000-11.12.2006 tarihleri arasında davalı ...Genel Müdürlüğüne bağlı ...

Devlet Senfoni Orkestrasında, hizmet sözleşmesi çerçevesinde, ücret karşılığı olarak çalıştığını, bu kapsamda prova ve konserlere katıldığını, 11.12.2006 tarihinde kadroya geçirildiğini ve Emekli Sandığına tabi olarak çalışmasına devam ettiğini, ilk çalışmaya başladığı 30.10.2000 tarihinden işbu davanın açıldığı tarihe kadar olan çalışmalarının kesintisiz bir şekilde devam ettiğini, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 3. maddesinde belirtilen istisnalardan olmamak kaydıyla, 2. maddede öngörülen koşulların varlığı halinde kendiliğinden sigortalı sayıldığını, buna rağmen,

müvekkili ...'ın 30.10.20 00... .12.2006 tarihleri arasındaki çalışmaları dolayısı ile işveren Kurum tarafından, Yönetmelikte tespit edilen belgelerinin SGK'ya verilmediğini, bu dönemdeki çalışmasının Kurum tarafından saptanamadığını iddia etmiş, müvekkilinin 30.10.2000-11.12.2006 tarihleri arasında davalı ...Genel Müdürlüğüne bağlı ... Devlet Senfoni Orkestrasındaki çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarında 5 yıllık hak düşürücü sürenin bulunduğunu, tespiti istenen hizmetin 2000-2006 yılları arasında olduğunu, davacının 2000-2006 yılları arasında Bütçe Kanunu kapsamında vizelenen pozisyonlarda misafir sanatçı olarak görev yaptığını, 16- 17... tarihinde sınavı kazanarak kadrolu şekilde 657 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışmaya başladığını, davacıya ait 2000-2006 tarihleri arasında düzenlenen sözleşmeler bulunamamış ise de, mevzuat uyarınca davacının 1 Haziran ve 31 Ağustos tarihleri arasında çalışmasının mümkün olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil vekili, iddiaların ispatının gerektiğini, talebin hak düşürücü süreye uğradığını savunmuş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kısmen kabulü ile, davacının 2000/10 döneminde 1 gün. 2000/11 döneminde 5 gün. 2000/12 döneminde 6 gün. 2001/01 döneminde 9 gün. 2001/02 döneminde 12 gün. 2001/03 döneminde 9 gün. 2001/04 döneminde 3 gün. 2001/05 döneminde 3 gün. 2001/10 döneminde 12 gün. 2001/11 döneminde 3 gün. 2002/01 döneminde 6 gün. 2002/02 döneminde 6 gün. 2002/03 döneminde 15 gün. 2002/04 döneminde 9 gün.

2002/05 döneminde 3 gün. 2002/10 döneminde 6 gün. 2002/11 döneminde 12 gün. 2002/12 döneminde 9 gün. 2003/01 döneminde 12 gün. 2003/02 döneminde 6 gün. 2003/03 döneminde 12 gün. 2003/04 döneminde 3 gün. 2003/10 döneminde 15 gün. 2003/11 döneminde 6 gün. 2003/12 döneminde 9 gün. 2004/01 döneminde 12 gün. 2004/02 döneminde 9 gün. 2004/03 döneminde 9 gün. 2004/04 döneminde 9 gün. 2004/05 döneminde 6 gün. 2004/10 döneminde 9 gün. 2004/11 döneminde 9 gün. 2004/12 döneminde 12 gün.

2005/01 döneminde 9 gün. 2005/02 döneminde 9 gün. 2005/03 döneminde 12 gün. 2005/04 döneminde 12 gün. 2005/05 döneminde 9 gün. 2005/10 döneminde 6 gün. 2005/11 döneminde 9 gün. 2005/12 döneminde 12 gün. 2006/01 döneminde 9 gün. 2006/02 döneminde 12 gün. 2006/03 döneminde 9 gün.

2006/04 döneminde 9 gün ve 2006/05 döneminde 6 gün davalıya ait 81440.001 işyeri sicil numaralı işyerinde hizmet akdine tabi olarak, mevsimlik ve kısmi zamanlı şekilde asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,” karar verilmiştir.

Kararın gerekçesinde özetle şu hususlara yer verilmiştir: "Dosyadaki kayıt ve belgelere göre; 20.10.1983 doğumlu davacı asilin, 11.12.2006 tarihinden itibaren davalı Bakanlık nezdinde 5434 Sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığı, bu çalışmanın da aralıksız olarak dava tarihine kadar kesintisiz şekilde devam ettiği, davaya konu tarihler arasında davalı işveren yahut başka bir işveren nezdinde geçen herhangi bir sigortalılık döneminin bulunmadığı, davacı asilin "askerliğe elverişli değildir" yönündeki sağlık raporuna istinaden askerlik hizmetinden muaf sayıldığı anlaşılmıştır.

Esasa dair değerlendirmelere geçmeden önce, davaya konu tarihlere ait sigortalılık isteminin hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacı vekili, dava dilekçesinde müvekkilinin 30.10.2000-11.12.2006 tarihleri arasında aralıksız şekilde davalı Bakanlığa bağlı devlet senfoni orkestrası nezdinde çalıştığını, daha sonra aynı Bakanlık nezdinde 11.12.2006 tarihinde kadroya alınarak aynı orkestra nezdinde çalışmaya devam ettiğini iddia etmiştir.

Hizmet cetvelinden de görüldüğü üzere davacı asilin 5434 sayılı Kanun'a tabi çalışmasının dava tarihi itibariyle de devam ettiği anlaşılmıştır.

Diğer bir deyişle davacı asil, iddia olunana göre, 506 sayılı Kanun (5510 sayılı Kanun'un 4/1-a) kapsamında çalışırken, iş yerinden ayrılmaksızın Emekli Sandığı statüsüne geçerek çalışmalarını aynı iş yerinde sürdürmüş olup, bu durumda, Emekli Sandığına geçmeden önceki sigortasız çalışmalarının tespiti davasında, hak düşürücü sürenin, emekli sandığına tabi çalışmanın sona erdiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir.

Davacı asilin 5434 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığı dava tarihi itibariyle de devam ettiğine göre, aşağıda detaylı değerlendirildiği üzere, davacı asilin davaya konu tarihlerdeki çalışmaları aylık kısmi ve mevsimlik çalışma şeklinde değerlendirildiği, davacı asilin blok çalışma iddiasını kesen başka bir işyerinden yapılan herhangi bir sigorta bildirimi yahut bu yönde bir iddia da bulunmadığı anlaşılmakla, davacı asilin davaya konu tarihlerdeki çalışmalarına dair hizmet tespiti isteminin hak düşürücü süreye uğramadığı kabul edilmiş ve aksi yöndeki davalı ... fer'i müdahil Kurum vekillerinin itirazlarına itibar edilmemiştir.

Davaya konu tarihlerde ... Üniversitesi Konservatuvarında öğrenci olan davacı asilin 2000 yılı içerisinde davalı Bakanlığa bağlı senfoni orkestrasında misafir sanatçı olarak görev almaya başladığı ve norm kadroya geçtiği 11.12.2006 yılına kadar da orkestra çalışmalarına misafir sanatçı olarak çağrıldığı hususları sübut bulmuştur.

Ne var ki davaya konu tarihlerdeki çalışmaların tam gün şeklinde değil, kısmi çalışma şeklinde gerçekleştiği, ayrıca yaz aylarına rastlayan dönemlerde orkestranın tatile girdiği ve resmi konserlerin sona erdiği de tanık beyanlarından anlaşılmaktadır.

Zira davacı asil, davaya konu tarihlerde norm kadroya tabi olmadığından ve işçi olarak senfoni çalışmalarına katıldığından, İş Kanunu'nda öngörülen haftalık çalışma süresinin altında geçen çalışmaları nedeniyle kısmi çalışmaya tabi olarak çalıştığının kabulü gerekmektedir. Ayrıca yine tanık beyanlarına göre, davacı asil, misafir keman sanatçısı olarak çalışmalara çağrıldığından, ihtiyaç duyulmadığından yeri geldiğinde çağrılmadığı konser haftalarının da bulunduğu sabittir.

Bütün bu nedenlerle davaya konu tarihler arasında düzenlendiği bildirilen, konserde çalan orkestrada çalışan sanatçıları da gösteren konser broşürleri davalı Bakanlık'tan celp edilmiştir. Davacı asilin kimi aylarda bir hafta, kimi aylarda ise dört-beş hafta aralıksız şekilde orkestra konserlerinde sanatçı olarak ismine yer verildiği görülmektedir.

Mahkememizce dinlenen ve beyanlarına yukarıda yer verilen kamu tanıklarının beyanları gözetildiğinde, davacı asilin orkestraya sanatçı olarak katıldığı haftalarda, haftanın dört günü saat 10:00-13:00 saatleri arasında provalarda çalıştığı, ayrıca haftada iki gün 14:00-16:00 saatleri arasında ek prova yapıldığı, prova bitimiyle de haftanın cuma ve cumartesi günlerinde iki saatlik orkestranın sahne aldığı konserde çalıştığı kanaatine varılmıştır."

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Bakanlık vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Bakanlık vekili özetle, Mahkemenin karar verirken davanın 5 yıllık hak düşürücü süre dahilinde açılmamış olduğunu gözardı ettiğini, hizmet tespiti davalarında kamu düzeni gereği re'sen araştırma ilkesinin mevcut olduğunu, taraflar ileri sürmeseler bile Mahkemece tüm delillerin toplanması ve değerlendirilmesi yapılırken titizlikle incelenmesi gerektiğini, ancak yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan resmi kayıtların aksini ispata yeterli delil toplanmadan davacının talebi gibi hüküm kurulduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı Bakanlık vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR