Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/12776 K.2026/947

Mahkeme kararı dahili davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin sayfa editörü olarak 01.05.20 12... .10.2015 tarihinde kadar davalının işlettiği ... ...-Uşak ...-... de sigortasız olarak çalıştığını, müvekkilinin çalıştığı süre boyunca asgari ücret aldığını, müvekkilinin davalıdan işçilik alacakları ve ödenmeyen maaşlarını istediğini ve 17.10.2015 tarihinde müvekkilinin davalı işveren tarafından kovulduğunu, davalı işveren tarafnıdan müvekkilinin sigortaya girişinin yapılacağını söyleyip oyalandığını, müvekkilinin hizmetinin tespit edilmesini talep ve dava etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının hiçbir zaman iş yerinde çalışmadığını, davacının 2015 yılında iş yerine uğrayıp işçiye ihtiyaç olup olmadığını sorduğunu, kendisine yeterince işçi çalıştırdıkları için böyle bir ihtiyaç olmadığını söylediklerini, davacının en azından işi öğrenmek için zaman zaman iş yerine uğrayıp çalışanların yanında tasarım programını öğrenip öğrenemeyeceğini sorduğunu ve meslek öğrenme konusunda yardım istediğini, maddi durumunun iyi olmadığını, babasının da vefat ettiğini ve ondan kalan ölüm aylığı ile geçindiğini söylediğini, bunun üzerine davacıya, çalışanların işine engel olmayacak şekilde,

çalışanlara ve davacıya uygun saatlerde gelip tasarım işini öğrenmesi konusunda yardım alabileceğini söylediklerini, davacının da grafik tasarımı konusunda oldukça önemli olan programı öğrenmek üzere çalışanların yoğunluğunun azaldığı ve kendisine de uygun olan zamanlarda iş yerine geldiğini, bu sırada davacıya ayrımcılık olmaması ve maddi durumu da kötü olduğu için yemek harçlığı verdiklerini, davacının bu zaman zarfında programı iyice öğrendiğini ve şayet işçiye ihtiyaç olursa çalışabileceğini söylediğini ancak davacıyı geri çevirdiklerini, davacının da 2015 yılı Ekim ayından sonra tekrar işyerine uğramadığını,

... bünyesinde çalışan tüm işçilerin sigortalı olduğunu ve maaşlarının da eksiksiz ve zamanında ödendiğini, davacının hiç bir zaman hizmet akdine dayalı çalışması olmadığını, dolayısıyla zorunlu sigortalılık durumunun olmadığını, davacının çalışan olmadığının iş yeri kayıtları ile sabit olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde, zamanaşımı ve hak düşürücü süreden dolayı davanın reddi gerektiğini, 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesinde işe giriş bildirgesinin yasal süresi ve şartlarının anlatıldığını, hizmet tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılık ve özenle araştırılması gerektiğini, Yargıtay içtihatları gereği hizmet tespit davalşarının resmi ve yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini, eylemli ve gerçek bir çalışma olgusunun varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceğini,

bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için çalışma ilişkisinin hizmet akdine dayanması, çalışana yükletilen iş görme ediminde işverene ait işyerinde onun denetimi ve gözetimi altında fiilen yerine getirilmesinin zorunlu olduğunu, davanın açılışına Kurumun sebebiyet vermediğini, 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine eklenen madde gereği davalı yanında fer’i müdahil olarak davaya katılmayı talep ettiklerini, davacının Kurumdan babasından dolayı yetim aylığı aldığını, buna ilişkin talepte de talep edenler tarafından çalışmalarının olmadığı konusunda Kuruma karşı beyanları olduğunu,

davacı hakkında suç duyurusunda bulunma haklarını saklı tuttuklarını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 2015/444 E. ve 2020/45 K. sayılı ilamı ile "Davanın kabulü ile 1-Davacının, kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ...'e ait iş yerinde 01.05.2012-17.10.2015 tarihleri arasında hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 2015/444 E. ve 2020/45 K. sayılı kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi 2020/1467 E. ve 2022/1976 K. sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 15.06.20 23... /4851 E. ve 2023/6956 K. sayılı ilamı ile "1. Eldeki davada, davacı, davalı ...'i davalı olarak göstermek suretiyle açtığı davada ..., Uşak ...ve ... 01.05.2012-17.10.2015 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacının çalışma iddasında bulunduğu Uşak ... ... davalı ... tarafından 23.08.2013 tarihinde dava dışı ...'ndan devralındığı, ... ile ilgili olarak ise; ... Matb. Tic. Ltd.

Şti. ile ilgili dosyaya bilgiler gelmiş olup buna göre 04.10.2010 tarihinde ticaret siciline tescil edildiği ve ortağının ..., şirket müdürünün dava dışı ...'nun olduğu, Uşak ...ile ilgili olarak bu gazetenin kime ait olduğuna ilişkin bilgi bulunmamakta olup öte yandan yine davalı ...'e ait ... iş yeri sicil no.lu mahiyeti anlaşılamayan ve 21.05.2005 tarihinde kanun kapsamına girmiş bu iş yerinin dava dışı ...''na ait iken 23.08.2013 tarihinde davalı ...'e devredildiği anlaşılmıştır.

2.Mahkemece karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının tam olarak hangi tarihlerde hangi iş yerlerinde çalıştığı, bu iş yerlerinin işverenlerinin kimler olduğu hususu açıklığa kavuşturulmamıştır.Bu kapsamda öncelikle davacının beyanı alınmak suretiyle hangi tarihlerde hangi ünvanlı, hangi adresteki iş yerlerinde çalıştığı, çalışırken iş yeri değişikliği yapıp yapmadığı tespit edilmeli, iş yerinin tespiti sonucuna göre anılan dönemdeki işverenlik sıfatının kime ait olduğu belirlenmeli, davalı dışında bir işverenin varlığı halinde HMK 124. madde kapsamında davaya katılımı sağlanmalı, işverenlik ile ilgili bilgi ve belgeler, dönem bordroları celp edilmek suretiyle elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

3.Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular değerlendirilmeden yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir." gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin bozulmasına karar verilmiştir.

VI. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi bozma ilamına uyarak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulü ile 1-)Davacının 01.05.2012-22.08.2013 arasında ..., 23.08.2013-17.10.2015 arasında ... nezdinde hizmet akdi ile prime esas kazanç alt tutarları üzerinden fasılasız çalıştığının tespitine, Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine," karar verilmiştir.

VII. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Dahili davalı ... vekili temyiz dilekçesinde:

Dava dilekçesinde davacı tarafça ... nezdinde ..., ... ve Uşak ... çalıştığı belirtildiğini, dosya içerisine alınan Uşak ... ... bürosunun 20.03.2017 tarihli yazısında ... ve Uşak haber ... 08.12.2012 yılında ... tarafından faaliyete geçtiği, 25.08.2014 tarihinde ...'e devredildiği, 19.01.2017 tarihinde ... tarafından işletilmek üzere devredildiği şeklinde bilgi verildiğini, gerek davacı asil, gerekse dinlenen tüm tanıklar Uşak ... ve ... Matbaası olarak anılan iş yerlerinin patronlarının ... ve ...olduğunu açıkça ve tereddütsüz beyan ettiğini, hak düşürücü sürenin dolduğunu ve zamanaşımı defii ileri sürdüklerini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde;

Eksik araştırma ile karar verildiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.05.2012-17.10.2015 tarihlerinde hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Eldeki dosyada; Davacının, Kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören iş yerinde 01.05.2012-22.08.2013 arasında ..., 23.08.2013-17.10.2015 arasında ... nezdinde hizmet akdi ile prime esas kazanç alt tutarları üzerinden fasılasız çalıştığının tespitine karar verilmiştir. Ancak kısa kararda iş yeri devrine rağmen iş yeri sicil numarasının değişmediği hususu da gözetilerek işyeri sicil numarasının belirtilmediği görülmüştür. Mahkemece bu hususun gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. 3. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Dahili davalı vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Dahili davalı vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin itirazının kabulü ile Uşak 2. İş Mahkemesi nin hüküm fıkrasının birinci bendi silinerek yerine "Davanın kabulü ile

1-)Davacının 01.05.2012-22.08.2013 arasında ..., 23.08.2013-17.10.2015 arasında ... nezdinde ... sicil sayılı dosyada işlem gören iş yerinde hizmet akdi ile prime esas kazanç alt tutarları üzerinden fasılasız çalıştığının tespitine, Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine,” yazılmasına bu şekliyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3-Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,