Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/14080 K.2025/14877

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacının davalı ...Ş. bünyesinde 01.02.1989 tarihinden 01.02.1990 tarihine kadar reyon görevlisi olarak markette çalıştığını, işe giriş bildirgesinin 01.02.1989 tarihinde Kuruma verildiğini, ... sicil numarasının kurumca düzenlendiğini, ancak işveren tarafından sigorta primlerinin yatırılmaması nedeni ile emekli olamadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davacının 01.02.1989 tarihinde 1 gün süre ile davalı işveren nezdinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın süresinde açılmadığını, çalışma olgusunun resen araştırılarak ispat edilmesi gerektiğini, SGK'nın feri müdahil olması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının, davalı ... Gıda Pazarlama A.Ş. aleyhine açmış oldukları davasının açılmamış sayılmasına, davacının davalı SGK aleyhine açmış oldukları davasının kabulü ile dava dışı işveren ... Gıda Pazarlama A.Ş. nezdinde 01.02.1989 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge adliye mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti ile yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 6, 9, 79, 108 ve Geçici 81. maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, .... Gıda Paz.

A.Ş. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.02.1989 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, süpermarket mahiyetli işyerinin 12.12.1977-31.10.1989 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden dava konusu 19 89... yılları için dönem bordroları verilmediğinin bildirildiği, davacının sigorta sicil no.sunun 1989 yılı ... serisinden olduğu, emniyet,vergi dairesi ve belediye aracılığıyla yapılan komşu işyeri araştırmasında ...

Belediyesi tarafından ... ve ortakları ünvanlı pastane işyerinin bildirilmiş olduğu ancak Mahkemece bu komşu işyerinin bordroları celbedilerek komşu işyeri sahibi yada çalışanlarının dinlenmediği, SGK aracılığıyla da komşu işyeri araştırmasının yapıılmadığı, işyerinden en son dava konusu dönemden önce, 1988 yılına kadar bildirimleri olan davacı tanıkları ..., .... ile ...'nin davacının çalışmasını doğruladıkları, böylelikle Mahkemece anılan davacı tanıkları ile dosyadaki diğer delillere yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, ...

Belediyesi tarafından komşu işyeri olarak bildirilen ... ve ortakları ünvanlı pastane işyerinin dava konusu 1989/1. dönem bordroları davalı Kurumdan celbedilerek bordroda yer alanlar komşu işyeri tanığı sıfatıyla dinlenmeli, SGK aracılığıyla da dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri araştırması yapılmalı, komşu işyeri tespiti halinde komşu işyeri sahibi/çalışanlarının beyanları alınmalı, komşu işyeri tanığı bulunamaması yada beyanlarının yetersiz kalması halinde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı,

böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle,sonucuna göre bir karar verilmelidir.

4.Kabule göre de, Mahkemece davalı işveren şirket yönünden verilen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması isabetsizdir. Dava, niteliği itibariyle sigorta başlangıcı olarak kabul edilmiş olup Kurum işleminin iptali niteliğindeki dava hakkında Mahkemece hizmet tespiti davası olarak değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmuştur. Sigorta başlangıcının tespiti istemli davalarda SGK, yasal hasım olup işverenin davalı olarak gösterilme zorunluluğu bulunmamaktadır. Kaldı ki, eldeki davada davalı şirketin 30.11.1995 tarihinde ticaret sicilinden terkin edildiği anlaşıldığından, tüzel kişiliği bulunmayan şirket hakkında davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi ve karar başlığında da davalı olarak gösterilmiş bulunması isabetsiz bulunmuştur.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR