Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/14320 K.2026/1696

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının, ...Üniversitesi Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümünde 1997-1999 yılları arasında öğrenim gördüğünü, ...Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı nezdinde 16.02.1998 tarihinde işe başladığını, davalı Üniversitenin spor tesisinde;

garson - servis elemanı - halı saha görevlisi - antrenör ve benzeri işlerde hatta spor tesisinin genişletilmesi ve inşaatındaki muhtelif inşaat işlerinde, üretime yönelik, uzun vadeli sigorta kolunda çalışan diğer işçiler gibi ayda 30 gün süre ile ve hizmet akdiyle kesintisiz olarak çalışarak iş yeri ve işverene katkıda bulunduğunu, davacının bu çalışmasının 01.06.1999 tarihine kadar devam ettiğini, davacının ücretinin kapatılan... A.Ş. ...

Şubesine tüm çalışma döneminde eksik olarak yatırıldığını, davalı iş yerinde eylemli olarak çalışmasının; ara vermeksizin, haftanın 7 (yedi) günü ve 08:00-22:00 saatleri aralığında, günlük asgari 8 saat, haftalık 45 saati aşan sürelerde gerçekleştiğini, davacının, davalı iş yerinde çalıştırıldığı bu dönem zarfında üretime yönelik olarak tam gün esasına göre çalıştırılmakla birlikte; diğer işçiler gibi taşıma, temizlik vb. ağır işlerde çalışmak zaruretinde bırakıldığını, ancak bu çalışma mukabilinde; davalı yanca 2547 sayılı Kanun'un 46. maddesi gerekçe gösterilerek,

gerçeğe aykırı olarak davacının sadece 901,5 oranında iş kazaları ile meslek hastalıkları primi Sosyal Güvenlik Kurumuna ödendiğini, davacının tam zamanlı çalışması “Kısa vadeli sigorta” türü olarak Kuruma bildirildiğini beyanla, davanın kabulü ile davacının, davalı Kurumda 16.02.1998-01.06.1999 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak hizmet akdine dayalı olarak uzun vadeli sigorta kapsamında çalışması ile ilgili uzun vadeli sigorta kapsamında sigortalılık başlangıç tarihinin 16.02.1998 tarihi olarak tespitini talep ve dava etmiştir.

Birleşen 2023/536-432 E/K sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ...Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu İnşaat Bölümünde 1997-1999 yılları arasında öğrenim gördüğünü, daha sonra ...Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Baskanlığı nezdinde 15.04.1998 tarihinde işe başladığını, "Spor Merkezi"' olarak adlandırılan ve bünyesinde; kafeterya, kondisyon salonu, step/aerobik salonu, kapalı spor salonu, fitness merkezi, ferdi sporlar salonu, basketbol sahası, halısaha, ...sahası, futbol sahası ve tenis kortları bulunan, işveren üniversitenin spor tesisinde;

garson - servis elemanı - halı saha görevlisi - antrenör ve benzeri işlerde hatta spor tesisinin genişletilmesi ve inşaatındaki muhtelif inşaat işlerinde, üretime yönelik, uzun vadeli sigorta kolunda çalışan diğer işçiler gibi ayda otuz gün süre ile ve hizmet akdiyle kesintisiz olarak çalışarak işyeri ve işverene katkıda bulunduğu davacının bu çalısmasının 01.06.1999 tarihine kadar devam ettiğini, davacının ücreti kapatılan ve ... Şubesine devredilen... A.Ş. ...

Şubesine tüm çalışma döneminde eksik olarak yatırılmış olduğunu, davacının ...Üniversitesi iş yerinde eylemli olarak çalışması; yukarıda arz edilen dönemde, ara vermeksizin, haftanın 7 (yedi) günü ve 08:00 - 22:00 saatleri aralığında, günlük asgari 8 saat, haftalık ise 45 saati aşan sürelerde gerçekleşmiş, ulusal bayram ve genel tatil günlerine tekabül eden günlerde ara vermeksizin ve hafta tatili kullanmaksızın çalışmasına devam ettiğini, davacının ...Üniversitesi iş yerinde çalıştırıldığı bu dönem süresince üretime yönelik olarak tam gün esasına göre çalıştırılmakla birlikte;

diğer işçiler gibi taşıma, temizlik vb. ağır işlerde de çalışmak zaruretinde bırakıldığı, ancak bu çalışma mukabilinde; işverence 2547 sayılı Kanun’un 46. maddesi gerekçe gösterilerek, gerçeğe aykırı olarak müvekkilin sadece %1,5 oranında iş kazaları ile meslek hastalıkları primi Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmiş, müvekkilin tam zamanlı çalışması "kısa vadeli sigorta" türü olarak kuruma bildirilmiş olduğunu, ...Üniversitesinin davacının ücret alacaklarını eksik ödemek, toplu iş sözleşmesinden davacıyı faydalandırmamak ve sigorta primlerini düşük ödemek kastı ile mevzuata,

gerçeğe ve eşit davranma borcuna aykırı işlem nedeniyle davacının mağduriyetine ve hakkı olan yaşlılık aylığını alamamasına sebebiyet verdiğini, davacının ...

İş Mahkemesinde görülen 2023/85 Esas sayılı dosyası ile davalı ... nezdinde hizmet akdine dayalı olarak uzun vadeli sigorta kapsamında çalışması ile ilgili sigortalılık başlangıç tarihinin 16/02/1998 tarihi olarak tespiti için dava ikame edilmiş, anılan davada Sosyal Güvenlik Kurumu taraf olarak gösterilmemiş olduğunu, tüm bu nedenlerle öncelikle işbu davanın Mahkemenin 2023/82 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini,

davacının ...Üniversitesindeki sürekli ve kesintisiz olarak hizmet akdine dayalı olarak uzun vadeli sigorta kapsamında sigortalılık başlangıç tarihinin 16.02.1998 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SDÜ vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının bir hizmet akdiyle değil özel bir sosyal transfer görünümünde olan kısmi zamanlı öğrenci statüsünde çalıştığını, davacının dilekçesinde de bahsettiği üzere dava konusu yıllar arasında öğrenci olduğunu, bordro kayıtlarında da görüleceği üzere çalışmasının tam gün değil kısmi zamanlı olduğunu beyanla, davacı tarafın haksız ve hukuka aykırı davasının reddini ve yargılama neticesinde hükmedilecek her türlü yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü sürenin dolmuş olması nedeniyle reddini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Birleşen 2023/536-432 E/K sayılı dosyada fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü sürenin dolmuş olması nedeniyle reddinin gerektiğini, kişi adına Kuruma işe giriş bildirgesinin verilmesinin kişinin iş görme edimini yüklendiği ve işveren ile arasında bağımlılık unsurunun oluştuğunu gösteren kesin bir karine olmadığını, işverence davalı Kuruma verilmiş olan dönem bordrosu veya aylık prim ve hizmet belgesinin bulunması gerektiğini,

davacıya ait 04.12.1979 tarihli işe giriş bildirgesinde bulunan SSK sicil numarası ile giriş bildirgesinin verildiği ...Sigorta Bölge Müdürlüğünden 04.12.1979 tarihinde verilen SSK sicil no.ları ile aynı seriden olup olmadığının da araştırıldıktan sonra bir karar verilmesi gerektiğini, öncelikle usul itirazlarının kabulü ile davanın hak düşürücü süre nedeniyle Kuruma başvuru şartının yerine getirilmemesi nedeniyle usulden reddini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddini ve yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki yazılı delillere ve tanık beyanlarına göre mevcut ücret bordroları da dikkate alınarak davacının çalışma olgusunu açıkça ispatladığı ancak çalışmasının Kurum kayıtlarının aksine tam zamanlı olduğunun ispatlanamadığının kabulü gerektiği, şu halde davacının çalışmaları İş Kanunu'na tabi bir çalışma olmayıp eğitim öğretim takvimi içinde üniversitede geçici ve kısmi süreli (part-time) kendine özgü çalışma şeklinde ... öğrencisi statüsünde olduğu anlaşılmakta, şu durumda açıklanan nedenlerle dava konusu dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri ile dosyadaki yazılı deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı, asıl ve birleşen dava dilekçeleri, taraf ve tanık beyanları, iş yeri puantaj kayıtları, bordrolar, İlk Derece Mahkemesi kararı, istinaf dilekçeleri birlikte değerlendirildiğinde;

davacının davalı Kurumda 16.02.1998 - 01.06.1999 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak hizmet akdine dayalı olarak uzun vadeli sigorta kapsamında çalıştığının ve ilgili uzun vadeli sigorta kapsamında sigortalılık başlangıç tarihinin 16.02.1998 olarak tespitini talep ettiği görülmüş, ilgili hukuk bölümünde yazılı Yargıtay ilamı doğrultusunda somut olay incelendiğinde; davalı ... tarafından ibraz edilen birbirini teyit eden bordro ve puantaj kayıtları ve derse devam zorunluluğuna dair yazı cevaplarında dava konusu dönemde ...

Meslek Yüksek Okulu İnşaat .... bölümünde öğrenci olan davacının üniversitenin spor merkezinde kısmi zamanlı olarak çalıştığı görülmekte olup, yargılamada dinlenen öğretim görevlisi davacı tanıkları ile Dairemize intikal eden aynı kapsam ve mahiyette, aynı iddialarla açılan davada Dairemizin 2025/712 Esas sayılı dosyasında davacı tanığı ....'nün ve Dairemizin 2025/711 Esas sayılı dosyasında bordro tanığı ....'ın beyanlarından davacının ...

Spor Merkezinde kısmi zamanlı çalıştığının anlaşıldığı, Dairemiz denetiminden geçen emsal dosyalarda da (Dairemizin 13.03.2025 gün ve 2025/711 Esas, 2025/753 Karar, 13.03.2025 gün ve 2025/562 Esas, 2025/795 Karar vd.) davacı gibi davalı Üniversitede örgün eğitim, öğrenimi gören öğrencilerin kısmi zamanlı çalıştıkları, ders saatleri dışında kalan zamanlarda çalıştıkları ve ücretlerinin de çalışma saatlerine göre ödendiği tespit edilmiş, kamu kurumu olan davalı ... kayıtları, yukarıda belirtilen davacı tanık beyanları, ilgili hukuk bölümündeki Yargıtay içtihadı birlikte değerlendirildiğinde;

dava konusu dönemde öğrenci olan davacının 2547 sayılı Kanun'un 46/son maddesi kapsamındaki çalışmasının kısmi zamanlı olduğu ve bu çalışmalarından dolayı uzun vade sigorta kollarına tabi olmadığı anlaşılmakla; ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara,

hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosya kapsamında ifadelerine başvurulan davacı müvekkili ile aynı yerde çalışan tanıkların beyanlarıyla müvekkilinin haftanın her günü çalıştığı, çalışmasının kısmi süreli çalışma sınırını aştığı, tüm çalışma süresi boyunca tam zamanlı olarak çalıştığı, ... yönergesinin aksine öğrencilerin temizlik, bakım, tamirat, inşaat gibi ağır alanlarda çalıştırıldığının sabit olduğunu, müvekkilinin davalı iş yerinde gerçekleştirdiği haftanın her günü,

üretime ve diğer işçilerin gerçekleştirdiği taşıma ve temizlik gibi işlerde çalıştırılmasının tam zamanlı çalışma olarak kabul edilmeyerek sigorta başlangıcına esas alınmayarak temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunmamasının müvekkili açısından büyük hak kayıplarına sebebiyet verdiğini, arz ve izah edilen sebepler ve yasal düzenlemeler ışığında yargılaması gerçekleştirilen davada toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, müvekkilinin adına düzenlenen ve Kurum kayıtlarına alınan 16.02.1998 başlangıç tarihli Sigortalı İşe İlk Giriş Bildirgesinin mevcudiyeti,

bildirgenin yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilmesi, 506 sayılı Kanun'un bildirgenin düzenlendiği tarihte yürürlükte olan 9. maddesinde yer alan, işverenin, çalıştırdığı sigortalıları, bildirgelerle en geç 1 ay içerisinde Kuruma bildirmek zorunda olduğu yönündeki düzenlemeye göre, 4447 sayılı Kanun'un yürürlülük tarihi öncesinde Kuruma sunulan bildirgenin çalışma olgusunun karinesini oluşturması ve müvekkili lehine oluşan karineyi çürütebilecek bir delilin de dosya kapsamında ileri sürülmüş olmaması,

bilgi ve görgülerine başvurulan bordro tanıklarının müvekkilinin fiilen çalıştığını doğrulayan beyanlarda bulunması ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.06.2022 tarih, 2020/599 E. ve 2022/1085 K. sayılı emsal kararında belirtildiği üzere müvekkilinin tam süreli çalışma esasına göre çalıştığı karşısında müvekkilinin ...Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığının iş yerinde 16.02.1998 tarihinden itibaren sigortalı olarak çalıştığının tespiti gerekirken eksik inceleme ve araştırma neticesinde davanın reddedilmesi kararının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR