Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/14804 K.2025/17599

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 01.12.2008-05.07.2013 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmaların tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin gözetilmesi gerektiğini, davacının bir işverenin yanında hizmet akdine bağlı olarak çalışmış olması gerektiğini, çalışmalarının eylemli olarak işverene ait iş yerinde gerçekleşmiş olması gerektiğini, 5510 sayılı Kanun'un 6. maddesinde gösterilen ve sigortalı sayılmayanlar başlığını taşıyan maddedeki kimselerden olmaması gerektiğini, bu üç şartın birlikte gerçekleşmemesi asıl olup birinin dahi eksikliği halinde davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, açılan hizmet tespit davalarının kamusal nitelikte olduğunu,

davacının iş yerinde fiili çalışmasının bulunup bulunmadığının temin edilebilir ise iş yeri kayıtlarından, bordro kayıtlarından, yoksa komşu iş yerleri veya davacının bu iş yerinde çalıştığını bilen şahısların ifadelerine başvurarak ayrıca çalışma olgusunun işveren kayıtlarından ücret tediye bordrolarının tespit edilmesinin gerektiğini, Kanunda çifte sigortalılığın mümkün olmadığını, bu nedenle çalıştığını iddia ettiği tarihlerde 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin alt bentlerine göre çalışmasının bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini,

davacı ile Kurumları arasında hizmet akdi ilişkisi bulunmadığından maddi konularda Kurumları aleyhine husumet yöneltilemeyeceğini, öncelikle zamanaşımı itirazları nedeniyle davanın reddine, bu olmadığı takdirde esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı şirket yetkilisi ... 04.07.2014 tarihli oturumdaki beyanında; davacının 11 ay çalıştığını iddia ettiğini ancak iş yerinin sürekli olmadığını, davacının çalıştığı günlerin sigortasını yaptırdığını, davacının ... Gıda ve ...'da çalıştığını, davanın reddini talep ettiğini, iş yerini 2013 yılı Haziran ayından beri kızı ile birlikte çalıştırdığını, şu an başka işçinin olmadığını, para teklif edenlerin kendileri olduğunu beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.07.2014 tarihli kararı ile davanın kabulüne; davacının davalıya ait 1...2 sicil no.lu iş yerinde 01.12.2008-05.07.2013, tarihleri arasında hizmet aktine bağlı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesinin 04.07.2014 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum avukatı ve davalı Şirket tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davacının çalışmasının niteliğinin belirlenmesi için davacıya talebi açıklattırılarak davalı işveren nezdinde ne işi yaptığı, çalışmalarının süreklilik arzedip arzetmediği belirlenmeli, davalı Şirketin bulunduğu yörede balık av yasağı uygulanıp uygulanmadığı tespit edilerek uygulandığı takdirde süreleri gözetilmeli, davalı Şirketin vergi dairesinden muhtasar beyannameleri sorularak, davalı Şirketin sürekli mi yoksa, mevsimlik mi çalıştığı araştırılmalı;

yargılama sürecinde dinlenen tanıkların beyanları arasındaki iş yerinde sürekli bir çalışma olup olmadığına ilişkin belirgin çelişki giderilmeli, bu nedenle, davacının çalışmalarını bilebilecek durumda olan, çalışmaları kayıtlara geçmiş ve işverene karşı açtığı davası bulunmayan bordrolu çalışanlardan kanaat edinmeye elverişli sayıda olanlar re'sen tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, bu yönde yapılan araştırma yeterli olmaz ise aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ile bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler re'sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı,

yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, iş yerinde hem sürekli, hem de mevsimlik işlerin yapıldığı sonucuna varıldığı takdirde, davacının hangi bölümde çalıştığı, ne tür işler yaptığı net olarak belirlenmeli; ilgili ticaret odasından kapasite raporu sorulmalı; varsa işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyası celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanık anlatımları ile işbu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanık beyanları karşılaştırılarak, varsa çelişkiler giderilmeli;

bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, davacı tarafça iddia edilen çalışmalara ilişkin Kurum tespitleri (müfettiş ve yoklama memuru raporları, mahalli denetim tutanakları v.s) sorularak getirtilmeli;

toplanan ve toplanacak delillerin sonucuna göre, çalışma iddiası ispatlandığı takdirde, işin mevsimlik olduğu ve/veya davacının mevsimlik işlerde çalıştığı anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu hiçbir kuşku ve duraksamaya meydan vermeyecek biçimde belirlenerek, davaya konu talep hakkında bir karar verilmelidir, gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı Şirkete ait 1...2 sicil no.lu iş yerinde, 01.12.2008- 05.07.2013 tarihleri arasında:

- 2008/12. Ayda 22 gün,

- 2009/01. ayında 22 gün, 2009/02. ayında 22 gün, 2009/03. ayında 12 gün, 2009/06. ayında 12 gün, 2009/07. ayında 22 gün, 2009/08. ayında 22 gün, 2009/09. ayında 22 gün, 2009/10. ayında 22 gün, 2009/11. ayında 22 gün, 2009/12. ayında 22 gün olmak üzere 2009 yılında toplam 200 gün,

- 2010/01. ayında 22 gün, 2010/02. ayında 22 gün, 2010/03. ayında 12 gün, 2010/06. ayında 12 gün, 2010/07. ayında 22 gün, 2010/08. ayında 22 gün, 2010/09. ayında 22 gün, 2010/10. ayında 22 gün, 2010/11. ayında 22 gün, 2010/12. ayında 22 gün olmak üzere 2010 yılında toplam 200 gün;

- 2011/01. ayında 22 gün, 2011/02. ayında 22 gün, 2011/03. ayında 12 gün, 2011/06. ayında 12 gün, 2011/07. ayında 22 gün, 2011/08. ayında 22 gün, 2011/09. ayında 22 gün, 2011/10. ayında 22 gün, 2011/11. ayında 22 gün, 2011/12. ayında 22 gün olmak üzere 2011 yılında toplam 200 gün;

- 2012/01. ayında 22 gün, 2012/02. ayında 22 gün, 2012/03. ayında 12 gün, 2012/06 ayında 12 gün, 2012/07. ayında 22 gün, 2012/08. ayında 22 gün, 2012/09. ayında 22 gün, 2012/10. ayında 22 gün, 2012/11. ayında 22 gün, 2012/12. ayında 22 gün olmak üzere 2012 yılında toplam 200 gün ve

- 2013/01. ayında 22 gün, 2013/02. ayında 22 gün, 2013/03. ayında 12 gün, 2013/06. ayında 12 gün, 2013/07. ayında 5 gün olmak üzere 2013 yılında toplam 73 gün;

olmak üzere toplam 895 gün hizmet aktine bağlı bağlı mevsimlik olarak çalıştığının tespitine,

-Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili: Bilirkişinin 8.5 ay üzerinden hesaplama yapmasının hatalı olduğunu, varsayıma dayalı av yasağı dönemlerinin dikkate alınarak karar verildiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı Kurum vekili: Mahkemece bozma gereğinin yerine getirilmediğini, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini beyanla eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR