Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/14805 K.2025/14894

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 13.09.1983 olarak tespiti istemi ile 1 (bir) günlük hizmetinin tespit edilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, öncelikle davanın hakdüşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesini, davacının çalışmaları bakımından müvekkili Kurumun kayıtlarının esas olduğunu ve resmi nitelikteki Kurum kayıtlarının aksinin tanık anlatımları dışında yazılı kayıt ile kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, dava dışı ... unvanlı ... sicil numaralı iş yerinde Kurum tabanı ücretleri altında kalmaksızın asgari ücretle 13.09.1983 tarihinde 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 13.09.1983 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde, eksik inceleme ile karar verildiğini ve fiili çalışma olgusunun ispatlanamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2., 6., 9., 79., ve 108. maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ... sayılı Kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı... ünvanlı işverenin "...İnşaatı" ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 13.09.1983 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, iş yeri tescil bilgilerinin ve dönem bordrolarının Kurumdan istenmediği, davacı vekili tarafıundan dava dilekçesi ekinde Kuruma girişi olduğuna dair üzerinde tarih, varide no. vs. olmayan iş yerinin dava konusu 1983/3. dönem bordrosunun sunulduğu,

anılan bordroda davacının da adının mevcut olduğu ve 13.09.1983-30.12.193 tarihleri arasında 34 günlük bildiriminin olduğu, Mahkemece davalı Kurumdan anılan bordronun Kuruma intikal edip etmediği ve Kurumca kabul edilip edilmediği hususunun araştırılmadığı, işveren ile davacı tanıklarının beyanının alındığı, işverenin beyanında işin niteliğinin bir lisenin ikmal inşaatı olduğunu belirttiği,anılan ikmal inşaatına ilişkin ihale ve sözleşme evrakının ilgili İl Milli Eğitim Müdürlüğünden ve davalı Kurumdan araştırılmadığı,

komşu iş yeri araştırmasının sadece emniyet vasıtasıyla yapıldığı ve komşu iş yeri tespit edilemediği,başkaca komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, işveren haricinde dinlenen 2 davacı tanığından ... adına aynı iş yerinden 13.09.1983 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu ve Kuruma girişi gözükmeyen dnem bordrosunda da 13.09.1983-31.12.1983 arası bildiriminin gözüktüğü, diğer tanık ...'ün işverenin kardeşi olduğu, böylelikle Mahkemece anılan davacı tanıklarının beyanları ile dosyadaki delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, iş yerinin tescil biligileri celbedilmeli, davacı tarafından sunulan 1983/3. dönem bordrosu örneğinin gönderilerek bu dönem bordrosunun Kuruma girişinin olup olmadığı, Kurum tarafınan kabul edilip edilmediği hususu sorularak kabul edilmemesi halinde sebebinin ne olduğu sorularak bu konuda yapılmış bir denetim, teftiş vs. varsa buna ilişkin kayıtlar da dosya içine alınarak değerlendirilmeli, davalı Kurumdan ve ilgili İl Milli Eğitim Müdürlüğünden lise ikmal inşaatı ile ilgili ihale ve sözleşme evrakı da celbedilmeli, varsa o dönemdeki puantaj, ücret bordroları da celbedilmeli,

dönem bordrosunun Kuruma girişi olması yada Kurum tarafından kabul edilmesi halinde bordroda adı geçenlerden yeteri kadarının beyanı alınmalı, bordro tanığı olmaması halinde dava konusu dönemde komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları belediye, SGK ve vergi dairesi nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu iş yeri tespit edilemediği takdirde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı,

böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle,sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR