Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15302 K.2025/15287

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ilk önce ... ...'a ait işyerinde 01.01.2000 tarihinde işe başladığını, ... unvanlı işyerini ...'ın 22.8.2004 tarihinde davalı kardeşi ...'a devrettiğini, işverence sigorta girişinin geç yapıldığını, 31.12.2006 tarihinde ise yasadan doğan hiç bir sosyal hakkı verilmeyerek iş akdinin tek taraflı olarak feshedildiğini, bu hususta ... 9. İş Mahkemesinin 2007/426 Esas sayılı dosyası ile açtıkları davayı kazandığını belirterek, müvekkilinin 01.01.2000-31.12.2006 tarihleri arasındaki hizmet süresinin tespitine, ödenmeyen sigorta primlerinin hüküm altına alınmasına, ilk işe giriş tarihinin 01.01.2000 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalışmasının varlığının yazılı ve resmi belgelerle ispatlanması gerektiğini, sadece tanık beyanlarına dayanarak hüküm verilmemesi gerektiğini belirterek yerinde bulunmayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı işverenler herhangi bir savunmada bulunmamışlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.04.2016 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 27.04.2016 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 25.12.2018 tarihli kararıyla, "...Davacı, 01.01.2000-22.08.2004 tarihleri arasında davalı ...; 22.08.2004 - 31.12.2006 tarihleri arasında ise davalı ... yanında kesintisiz çalıştığından Kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tespitini istemiş, Mahkemece Kuruma bildirilen süreler dışlanmak suretiyle, 01.07.2001- 04.03.2004 tarihleri arasında davalı ...; 04.03.2004-15.07.2006 tarihleri arasında ise davalı ... yanında çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de, söz konusu hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

O halde yapılacak iş, temyiz edilmeden kesinleşen işçilik alacakları davasının kesin delil niteliğinde olmadığı gözetilerek, 01.07.2001-15.07.2006 dönemi yönünden; dosya arasında bulunmayan tüm dönem bordroları getirilerek, re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda; davalı Kuruma verilmiş dönem bordrolarından kayden çalışması görünen ve uyuşmazlığa konu dönemi kapsar şekilde çalışması bulunan tanıklardan kanaat edinmeye yetecek kadarının re’sen belirlenerek beyanlarına başvurulmalı; aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı;

görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu yeterince araştırılmalı ve toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 12.09.2024 tarihli kararı ile tanık beyanları ve dosyaya eklenen tüm veriler hep birlikte değerlendirildiğinde; Yargıtay bozma ilamı sonrası Mahkemece tespit edilen bordro tanıklarının beyanlarına göre davacının davalı işyerlerinde fiilen çalıştığının sabit olduğu, davacı adına ilk işe giriş bildirgesi öncesindeki çalışma iddiasının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanamadığı, huzurda dinlenen bordro tanıklarının hizmet döküm cetvelleri incelendiğinde davalı işyerlerinden 2001 yılında sigortalılık bildiriminin bulunduğu, bu nedenle kayıtlı çalışanların davacının 2000 yılında çalıştığına dair beyanlarına itibar edilemeyeceği, davacının 2001-2006 yılları arasındaki çalışmasının sabit olduğu anlaşılmakla;

1-Davanın kısmen kabul, kısmen reddine,

a-Davacının ...de işlem gören ... sicil sayılı işyerinde davalı ... nezdinde;

01.07.2001-31.12.20 01... gün,günlük 7, 00... .01.2002-31.03.20 02... gün,günlük 7, 40... .04.2002-30.06.20 02... gün,günlük 9, 26... .07.2002-31.03.20 03... gün,günlük 10, 91... .04.2003-30.06.20 03... gün,günlük 13, 10... .07.2003-01.01.20 04... gün,günlük 15, 26... .01.2004-04.03.20 04... gün,günlük 18,32TL ücretle çalıştığının,

b-...de işlem gören ... sicil sayılı işyerinde davalı ... (oğuzhan tekstil) nezdinde;

04.03.2004-22.03.20 04... gün,günlük 18, 32... /12 ayında 15gün,günlük 14, 80... /1 ayında 30gün,günlük 16, 29... /5 ayında 15gün,günlük 16, 29... /6 ayında 15gün,günlük 16, 29... /7 ayında 15gün,günlük 16, 29... /12ayında 15gün,günlük 16, 29... /1 ayında 15gün,günlük 17, 70... /2 ayında 15gün,günlük 17, 70... /5 ayında 29gün,günlük 17, 70... /6 ayında 15gün,günlük 17, 70... /7 ayında 15gün,aylık brüt 1.214,26TL ücretle çalıştığının tespitine,

2)Davacının bu hizmetlerinin sigortalı hizmetten sayılmasına, bu hizmetlerin diğer sigortalı hizmetleri ile birleştirilmesine ve primlerin işverenlerce davalı kuruma ödenmesine,

3)Artan süreye ilişkin istemin reddine,

karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden davalı Kurum vekilinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Prime esas kazanç yönünden; 5510 sayılı Kanun'un 86. maddede (506 s. K m. 79), Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamlarının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu nedenle sigortalının ücretinin ve davalı ... Kurumuna (Devredilen SSK) davalı işveren tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Davanın niteliği gereği çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli serbestlik söz konusu değildir. Ücretin ispatında Hukuk Genel Kurulunun 2005/409-413, 2010/480-523, 2011/608-649 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200. (1086 sayılı HUMK m. 288) maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının, yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret miktarı maddelerde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliği haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle ispatı mümkündür.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen çalışma süresine ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesi mümkündür (1086 sayılı HUMK m. 292; HMK m. 202). Eğer ispat sınırının altında kalan ücretler, yine işçinin imzası bulunan belgelere dayanıyorsa yine aksinin yazılı delillerle ispatlanması gerekecektir (HMK m. 201).

5510 sayılı Kanun 82. maddede (506 sayılı Kanun m. 78) prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.

Mahkemece işçilik alacakları dosyasında davacının belirlenen aylık son ücretinin 1.214,26-TL olduğu gözetilerek 2006/7 ayında 15 gün, aylık brüt 1.214,26TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece yapılacak iş; yukarıda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılarak prime esas kazanç belirlenmeli, yine yargı kararı ile hak kazanılan ücret ve ikramiye alacaklarının, ödenmeleri koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi mümkün olmakla, bu kapsamında yapılacak değerlendirme ve hesaplama sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR