Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/16139 K.2025/17101

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalıya ait iş yerinde 10.04.1992 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 04.07.1993 tarih olduğunun bu tarihten önceki çalışma süresinin pirim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının araştırılmasının gerektiğini belirterek dava kısmen veya tamamen kabul edilecek olursa davanın açılmasına müvekkil Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, 10.04.1992 tarihinde dava dışı ... iş yeri sicil numaralı ... İnşaat ve Tic. A.Ş ünvanlı iş yerinde 1 günlük fiili çalışmasının olduğu, ancak sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 04.07.1993 tarihi olduğunun tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının 18 yaşını doldurduğu 04.07.1993 tarihinden önceki 1 günlük çalışmanın prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili fiili çalışmanın ispatlanmadığını belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 60. maddenin (G) bendi, 79., 108. maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... İnş.San. ve Tic. A.Ş. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 10.04.1992 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, iş yeri tescil bilgilerine göre ... Otoyolu yapım ihalesi mahiyetli iş yerinin işveren ünvanının ...

İnş. ve Tesis A.Ş. oduğu ve bu işverenin 08 no.lu aracısının ise işe giriş bildirgesinde işveren olarak belirtilen ... İnş. San. Tic.

A.Ş. olduğunun belirtildiği,bu işyerinin 17.06.1987-31.07.2004 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinin 1992/1-3 arası dönem bordrolarının dosyaya gönderildiği, onlarca sigortalının bildirilmiş olduğu,öte yandan üç davacı tanığı,1 bordro tanığı sıfatıyla tanık dinlendiği, dinlenen tanıkların ya dava konusu dönemde çalışmalarının olmadığı yada bildirimlerinin olmadığı, Mahkemece özellikle davacının çalışma iddiasının olduğu 10.04.1992 tarihini de içerecek şekilde daha fazla 1992/1. dönemden bildirimi olan sigortalıların dinlenmesi gerekirken dinlenmediği,

böylelikle mahkemece anılan tanık beyanlarına ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, iş yerinin 1992/1. dönem bordrosunda yer alan kişilerden davacıya da sorulmak suretiyle çalışmasını bilebilecek olan çalışanlar belirlenerek yeteri kadarı dinlenilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR