Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1717 K.2025/7625

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 25.10.2016 tarihinde ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde işveren ...'a ait taşınmazın çatı tamiratı işi-mantolamasını yaparken geçirmiş olduğu kazanın iş kazası olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili; müvekkilinin işveren olmadığını, müvekkilinin, davacının tanık olarak gösterdiği ... ile evine mantolama ve boya yapması konusunda anlaştığını ve işin karşılığı olan parayı kendisine ödediğini, ancak müvekkili ile ...'ın aynı köyde yakın arkadaş olmaları, işin büyüklüğü ve müvekkilinin ...'a duyduğu güven nedeniyle aralarında yazılı bir sözleşme yapılmadığını, müvekkil ile davacı arasında bir sözleşme ilişkisi olmadığı, dava dışı ... ile arasında bir eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu dikkate alınarak HMK'nın 124/3 gereği davanın ...'a yöneltilmesi gerektiğini, müvekkilin işveren olmadığı dikkate alınarak taraf olmaktan çıkartılmasını, eğer istem kabul edilmez ise davanın husumetten reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili; davacının geçirmiş olduğu kazanın iş kazası olup olmadığı yönündeki incelemenin devam ettiğini, müvekkili Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermemesi nedeniyle aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.11.2019 tarihli kararı ile açılan davanın kabulüne, davacının 25.10.2016 tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle yaralanmasının 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinin A ve B bentleri uyarınca iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 27.11.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 05.05.2020 tarihli kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.05.2020 tarihli kararının süresi içinde davalı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, ...iş kazasının hangi sigortalılık niteliğinde geçtiği usulünce belirlenip sonucuna göre karar verilmelidir, gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile açılan davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili: a.Davacının, davalılar ... ve ...’ye bağlı olarak onların emir ve talimatları göre hareket ettiğini ve ücretini onlardan aldığını, b.Ceza dosyasında da davacının yevmiye usulü çalıştığının sabit olduğunu, c.Davacının eser sözleşmesinin yüklenici tarafı olmadığını, eser sözleşmesinin meydana getirilmesine ilişkin herhangi bir ustalığının bulunmadığını, d.Olayın iş kazası olduğunu beyan ederek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere,uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekilinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

1. Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

2-Eldeki davada ise Mahkemece verilen karar, bozma içeriğinde belirtilen ilkeler çerçevesinde...Somut olayda davalı gösterilen ...'ın kullanımında olan binanın mantolama işinin adı geçen ile ... arasındaki sözlü anlaşma ile verildiği, bu işi ...'ın üstlendiği, bu kişinin de bu işin yapılması için davacı ve dava dışı...ile yine sözlü olmak üzere anlaştığı Kurum denetmen raporu, olay sonrası görülen ceza dosyası içeriği ve tanık beyanlarından anlaşılmaktadır.

Davalı ...'ın faaliyet/iş alanının inşaat işi olmadığı, işin sadece onarım işi olduğuna göre 5510 sayılı Kanun'un 12. maddesi anlamında arada hizmet ilişkisi bulunmadığından asıl işverenlik sıfatı bulunmamaktadır. Ancak tamirat işini alanın ... olduğu, Ceza Mahkemesinde verdiği "Biz ... ile ara ara birlikte boya işi yaparız, sanık ...'ın dış cephe montalama işini beraber aldık" şeklindeki ifade ve Kurum denetim memuruna verdiği "......’ın izolasyon işini götürü olarak ... ile ortak olarak aldık." şeklindeki ifadelerde bu işi davacı ... ile ortak aldığını beyan etmiş, davacı ise kendisini ...'ın yevmiye ile tuttuğunu ve ortak olmadığını aşamalarda beyan etmiştir.

Mahkemece dava dışı ... ile davacı ... arasındaki ilişkinin ortaklık olup olmadığı, işçi işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır. Mahkemece yapılacak iş, bu kapsamda bir araştırma yapılarak dava dışı ... ile davacı arasında iş ilişkisinin bulunduğunun anlaşılması halinde ... davaya dahil edilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir, gerekçesi ile kararın bozulduğu, Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuş ... davaya dahil edilmiş ve önceki toplanan deliller ile davanın reddine karar verilmiş ise de bozmanın gereği yerine getirilmemiştir.

Mahkemecenin davalı ... yönünden verdiği karar yerinde ise de diğer davalı ... yönünden yapılan inceleme ve araştırma yeterli değildir. Mahkemece bozma ilamı içeriğindeki gibi inceleme ve araştırma yapılarak, davacının ve davalı ...'nin göstereceği tanıklar dinlenilmek suretiyle, yine ...'nin vergi kaydının, Bağ-Kur sigortalılığının bulunup bulunmadığı araştırılarak önceki toplanan deliller ile birlikte ... ile davacı arasındaki ilişki değerlendirilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR