Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/17301 K.2025/16519

İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 07.01.2007-27.12.2015 yılları arasında davalı şirkette kesintisiz olarak çalıştığını, ancak sigorta çalışma sürelerinin eksik gösterildiğini, bu durumun müvekkilini maddi açıdan kayba uğrattığını ve emekliliğinin gecikmesine sebebiyet verdiğini beyanla davanın kabulü ile müvekkilinin belirtilen tarihler arasında çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 07.01.2007 tarihi olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin salça üretim işi yaptığını,salça üretim işinin, sezon diye tabir edilen yoğun döneminin Ağustos ve Eylül olduğunu, davalının, yoğun sezon döneminde, ihtiyaç olduğunda davacı da dahil kimi vasıfsız işçileri aramakta, çalışmak isteyene günlük yevmiye vermekte ve işin niteliğine göre çalıştırdığını, davacının da her yaz dahi çalışmadığını, kimi zaman çağrıldığı halde işbaşı yapmadığını, günlük yevmiye usulü çalışıldığını, açılan davanın mesnetsiz ve haksız olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin dolduğunu, araştırmanın resen detaylı şekilde yapılması gerektiğini beyanla resmi kayıtlarla doğrulanmayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.12.2022 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 01.12.2022 tarihli kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297. maddesinin 2. fıkrasında.

“Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

İlk derece mahkemesince, davalı işyerinde 15 Haziran-15 Ekim tarihleri arasında salça sezonu olduğu, davacının davalı iş yerinde 07.01.2007 tarihinde çalışmaya başladığı, her yıl 15 Haziran-15 Ekim tarihleri arasında dört ay tam çalıştığı, diğer aylarda ise ayda 20 gün çalıştığı, 2007-2008 yılında kış sezonunda iki ay tam çalıştığının tespit edildiği belirtilmiş, ancak hükümde kabule konu 2389 günlük hizmetin hangi dönemlerde geçtiği açık olarak belirlenmeksizin, infaza elverişsiz şekilde hüküm tesisi isabetsiz olmuştur.

O halde, feri müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.'' gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Feri Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; yanlış hukuki değerlendirme ve eksik inceleme ile karar verildiğini, hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1- Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3-Eldeki dosyada. Mahkemece bozmaya uyulmuş ve davacının 01.06.2011-27.12.2015 tarihleri arasında kısmi bildirilen çalışmaların sezonlar belirtilerek çok uzun bir süre olan hizmet günleri belirtilip bu hizmetlerin tespitine karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır.

Davalı şirket salça üretimi gerçekleştiren fabrika olup, davacının buradaki çalışmalarının sürekli çalışmayı gerektiren işler ya da mevsimlik çalışmayı gerektiren işlerden olup olmadığı araştırılmalı, davalı iş yeri fabrikanın yıl içerisinde tüm işçileriyle birlikte çalışma kapasitesinde olup olmadığı,

bu anlamda yıl içerisindeki fabrikanın elektrik su tüketimi araştırılmalı, mahkemece kararında gözetilen sezon olan 15 Haziran ile 15 Ekim arasındaki sezon dışında davacının ne iş yaptığı, hangi sürede çalıştığı davacıdan sorulup aynı husus tanıklardan da sorularak beyanları alınmalı, fabrika kapsam ve kapasitesi ile birlikte değerlendirilmeli, davalı iş yeri ile davacının bulunduğu yer farklı ise, davacının davalı iş yerine servis ile gelip gitme hususu araştırılmalı, bu anlamda servis kayıtları getirtilmeli,

servis kullanan şoförler ve bu sürelerde tam olarak bildirimi yapılan tanıklar dinlenilmeli davacının çalışmaya ilişkin süresi açıkça ortaya koyulup tüm deliller birlikte değerlendirerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR