Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/17318 K.2025/16960

İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, 01.03.1984 - 28.02.19 86... .05.1998 - 31.08.1998 tarihleri arasındaki hizmetin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili ön inceleme duruşmasında talebini sehven yazıldığını belirtip, talebinin ''01.03.1984'' kısmını 01.03.1983 olarak kabul edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.11.2020 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 05.03.2020 tarihli kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...

Dosya kapsamına göre 26.07.1985 tarihli Encümen kararında davacının işe başlama tarihinin 22.07.1985 olduğunun belirtildiği, davacının 22.07.1985 tarihli dilekçesiyle de davalı Belediyede işçi olarak çalışmak istediğini beyan ettiği, davacının 22.07.1985 işe giriş tarihli bildirgesinin olması karşısında, Mahkemece yapılacak iş, talep konusu 01.03.1983-21.07.1985 dönemi yönünden davalı Belediyeden davacıya ücret ödenip ödenmediğini sormak ve ihtilaflı döneme ait ücret bordroları ile puantaj kayıtlarının tamamının aslını veya onaylı ve okunaklı örneklerini getirtmek, ücret ödeme bordrolarında davacının imzasının bulunup bulunmadığını saptamak,

davacının iş yeri özlük dosyasının eksiksiz ve onaylı bir örneğini Belediyeden istemek, davacının ihtilaflı dönemde ücretini ne şekilde aldığını araştırmak, bu konuda davacının beyanını almak, ücretini nasıl aldığını, kim tarafından nasıl ödendiğini sormak, bu dönemde çalıştığına ve ücret aldığına ilişkin belgeleri getirtmek, davacının resmi kayıtlara geçmeyen dönemlerde çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak, haklı ve izah edilebilir bir nedene dayanıyor ise ancak bu takdirde tanık sözlerine itibar etmek,

özellikle kamu kurumu olan davalı işyerinde ücret alma iddiasının yazılı belgelerle ispat edilebileceği göz önünde bulundurularak varılacak sonuca göre bir karar verilmesi ..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile ''Davacının, 01.03.1983 - 01.03/19 86... .05.1998 - 31.08.1998 tarihleri arasında davalı ... Başkanlığına ait iş yerinde işçi sıfatıyla sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitine,'' şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini gerektiğini beyan etmiştir. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; yanlış hukuki değerlendirme ve eksik inceleme ile karar verildiğini, hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 509 sayılı Kanun'un 79. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3.Eldeki dosyada, Mahkemece bozma kararına uyulasına rağmen bozma kararı gereği gibi yerine getirilmemiştir. Davacı, 01.03.1983 - 28.02.19 86... .05.1998 - 31.08.1998 tarihleri arasındaki hizmetin tespitine karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de Kamu kurumu olan davalı belediyede çalışmak için davacının 22.07.1985 tarihinde dilekçe verdiği,

aynı gün işe giriş bildirgesi düzenlenmiş olduğu anlaşılmış olup, Dairemizin bozma ilamında da bu dilekçeye değinilmek suretiyle bu dilekçe tarihi öncesinde davacının ne şekilde çalıştığı hususunun araştırılması istenilmiş olup, Mahkemece yeterli araştırma yapılmadan ve davanın açılış tarihi itibariyle işe giriş bildirgesi öncesindeki dönemin hak düşürücü süreye uğradığı gözetilmeden kabul kararı verilmesi isabetsiz olduğu gibi işe giriş bildirgesinin verildiği tarihten itibaren hizmet bildirimi yapılmaya başlandığı 28.02.1986 tarihleri arasında ne şekilde çalıştığı hususunda deliller ile ortaya konulmamıştır.

Kamu kurumu iş yerinde çalışmanın ücret ödemelerin kayıtlara geçirilmesi esas olup bu dönemde bildirim yapılmadığına göre davacıya ücret ödemesi yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, ödeme ile görevli belediye görevlileri tanık olarak dinlenilmeli, davacıya ücret ödemesi yapılmış ise ne şekilde yapıldığı ortaya koyulmalı, buna göre çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde belirlenmelidir.

Toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulması gerekli iken eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR