Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/17822 K.2025/17534

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 08.03.1996 tarihinde davalı dışı ... A.Ş. isimli iş yerinde çalışmaya başladığını, işten ayrıldığı 15.09.1996 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını, davacının çalışmasının işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilmişse de primleri ödenmediğinden davalı Kurumun, çalışmaları sigortalı hizmet olarak kabul etmediğini beyan ederek, davacının Kuruma bildirilen fakat primleri yatırılmamış olan 08.03.1996 tarihinde bir günlük çalışmasının tespitine ve sigorta başlangıç tarihinin 08.03.1996 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının işbu davasının hukuki ve yasal olmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının 1996 yılına ait herhangi bir sigorta girişine rastlanmadığını, sigortalılığının başlangıç tarihi olarak 10.09.2002 tarihi olduğunu beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.02.2024 tarihli kararı ile davacının çalışmasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 06.02.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 18.04.2024 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin18.04.2024 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 11.12.2024 tarihli kararı ile davacının dava şartı olan Kuruma başvuru şartını yerine getirmediğinden Kuruma başvuru yapması için davacıya kesin süre verilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kuruma başvuru şartı yerine getirilerek davacının çalışmasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, fiili çalışmanın ispatlandığını belirterek karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., ve 108., hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı Kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... A.Ş. ünvanlı işverenin ... sicil. nolu iş yerinden 08.03.1996 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, iş yeri tescil bilgilerine göre işverenin ... Holding A.Ş., ... A.Ş.'nin de ...

Holding A.Ş.'nin aracısı olduğu, iş yerinin inşaat mahiyetinde olup 18.04.1995-01.10.1997 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinin 1996/1 ve 2. dönem bordrolarının mevcut olduğu ve yüzlerce sigortalının bildiriminin yapıldığı, dinlenen bordro ve davacı tanıkları arasında iş yerinden bişldirimi olup da davacının çalışmasını doğrulayan tek tanığın ... isimli sigortalı olduğu ancak onun da iş yerinden bildiriminin dava konusu dönmeden sonra olan 1996/2. dönemden 40 gün olduğu, dinlenen diğer tanıkların ya davacıyı tanımadığı yada iş yerinden bildirimlerinin olmadığı,

ayrıntılı komşu iş yeri araştırması yapıldığı ve komşu iş yeri tespiti yapılamadığı, iş yerinin dava konusu 1996/1. döneminden davacının çalışmasını bilebilecek tanıkların dinlenmediği, böylelikle anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Buna göre, Mahkemece, davacıya da sorulmak suretiyle iş yerinin 1996/1. dönem bordrosunda yer alan ve dava konusu tarihi de içerecek şekilde çalışması bulunanlar arasından davacının çalışmasını bilebilecek yeteri kadar bordro tanığı belirlenmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR