Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/18137 K.2025/17554

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, ... sicil numarası ile 29.01.1988 tarihinde işveren ...'a ait özel bina inşaat iş yerinde çalışmaya başladığını, işveren tarafından işe giriş bildirgesinin verildiğini, işin yapımı sırasında üçüncü kattan düşerek yaralandığını, maruz kaldığı iş kazası nedeniyle yatarak tedavi gördüğünü, işte çalışmaya devam edemediğini, tüm sigortalılık işlemlerini halen ... numaralı sicil üzerinden yürütmesine rağmen işe giriş tarihinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmediğini beyanla sigorta başlangıç tarihinin 29.01.1988 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ... sicil numaralı ...-... unvanlı iş yerinde 29.01.1988 tarihinde asgari ücret ile bir gün çalıştığı, bu çalışmasının sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine, davacının bu çalışmasının prim ödeme gün sayısı olarak dikkate alınması gerektiğinin tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca sigorta başlangıç tarihinin 25.10.1988 olarak kabul edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın hakdüşürücü süreden reddinin gerektiğini, fiili çalışma olgusunun ispatlanamadığını ve davanın açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedildiğini belirterek eksik inceleme sonucunda karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., ve 60. maddenin (G) bendi, 79.,108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin kanunun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'u 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'u 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'u 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı Kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 29.01.1988 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, inşaat mahiyetli iş yerinin 20.11.1978-31.07.1988 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden 1988 yılında dönem bordrosu verilmediğinin bildirildiği, Mahkemece komşu iş yeri araştırmasının yapılmadığı, inşaatın dava konusunda faal olup olmadığının araştırılmadığı,

öte yandan davacının anılan inşaat iş yerinde çalışırken 3. kattan zemine düşerek yaralandığını belirtmesi nedeniyle Mahkemece Kocaeli Devlet Hastanesinden anılan kazaya ilişkin tedavi evrakının istendiği ancak arşivin Kocaeli depremi ile daha sonra yaşanan 2001 sel felaketi nedeniyle ağır hasar görmesi sebebiyle 1998 yılına kadar olan evrakın tutanakla imha edildiğinin bildirildiği, iş yerinin 1987 yılında bildirimi olanlarlardan 3 kişi ile davacı tanıkları ve işverenin dinlendiği, 1987 bordrosunda adı geçenlerin davacıyı tanımadığı,

böylelikle iş yerinden bildirimi olmayan davacı tanıklarının beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Buna göre, Mahkemece, iş yerinin inşaat konulu olması nedeniyle , söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri, su,elektrik abonelik bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılarak dava konusu tarihte faal olup olmadığı belirlenmeli, emniyet, SGK, vergi dairesi ve belediye aracılığıyla da dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yeri ve kayda geçen sigortalıları tespit edilerek sigortalılık ve çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı,

komşu iş yerinin saptanamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişileri davacının beyanı alınmak suretiyle belirlenerek sigortalılık ve diğer çalışma kayıtları getirtilerek dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR