Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/18485 K.2025/17543

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 506 sayılı yasa kapsamında 11.11.1989 tarihinde dava dışı işveren tarafından işe giriş bildirgesi verildiğini ve Kurum kayıtlarına intikal ettiğini, müvekkilinin ... sigorta sicil numarası ile tescilinin yapıldığını ancak bu tarihin hizmet cetvelinde görülmediğini beyanla 506 sayılı Kanun kapsamında işe giriş bildirgesine istinaden hizmet başlangıcının 11.11.1989 tarihi olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının Kurum kayıtlarında 11.11.1989 tarihli işe giriş bildirgesinin mevcut olduğunu ancak dava dışı ... tarafından 19 89... . dönem bordrosunun Kurum kayıtlarına verilmediği, mahkemece çalışma iddiası ve olgusunun gerçeğe uygunluğu araştırılması gerektiğini, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, ... ünvanlı işveren tarafından Kurum kayıtlarına intikal eden 05.12.1989 tarihli işe giriş bildirgesine istinaden işe alındığı 11.11.1989 tarihinde bir gün süreli çalıştığının tespitine, aksine kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2., 6., 9., 79.,108. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ünvanlı işverenin "..." adresindeki ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.04.1987 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu,bina inşaatı mahiyetli işyerinin 01.07.1989-30.07.1990 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu ve işyerinden 1989/3. döneminde bordro verilmediğinin bildirildiği, davacının sigorta sicil no.sunun 1989 yılı serisinden olduğu,

mahkemece komşu işyeri araştırmasının emniyet, belediye ve vergi dairesi aracılığıyla yapıldığı, ancak bu araştırmaların davacının işe giriş bildirgesinde işyeri adresi olarak belirtilen adrese göre yapılmadığı,işverenin sahibi olduğu belirtilen İstanbul cad.Karatay-Konya adresindeki "...

Otel " isimli işyerinin komşu işyerlerinin araştırıldığı,davacı vekilinin davacının işverene ait otelde çalıştığını beyan ettiği,davacı tanığı olarak dinlenen işveren ise davacının ... otel inşaatında bekçi olarak çalıştığını otelinde çalışmasının olmadığını, işyerinden yada komşu işyerlerinden çalışması bulunmayan davacının akraba,arkadaşları olan diğer davacı tanıklarının ise davacının otelde çalıştığı yönünde beyanda bulundukları,

tanık beyanları arasında oluşan çelişkinin de giderilerek davacının çalışıp çalışmadığı,çalışmış ise hangi işyerinde çalıştığı,ne iş yaptığı hususları net bir şekilde ortaya konmadan eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, davacının da beyanı alınmak suretiyle çalışma iddiasının olduğu iş yerinin niteliğinin ne olduğu, davacının iş yerinde ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı, yapılan işin otel faaliyetleri olduğunun anlaşılması halinde bu iş yerine ilişkin tescilli iş yeri olup olmadığı varsa iş yeri tescil bilgileri ve dönem bordrosu Kurumdan celbedilerek bordro tanıkları dinlenmeli, böyle bir işyeri tescilinin olmadığının ancak iş yeri niteliğinin otel işyeri olduğunun anlaşılması halinde bu işyerine ilişkin işverenin vergi kaydı olup olmadığı araştırılmalı,

davacının birlikte çalıştığını belirteceği kişilerin hizmet dökümleri celbedilerek beyanları denetlenmeli, işin inşaat işi olduğunun anlaşılması halinde ise inşaatın dava konusu dönemde faal olup olmadığının belirlenebilmesini teminen söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri, su,elektrik abonelik bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılarak dava konusu tarihte faal olup olmadığı belirlenmeli, belirlenecek işyerinin dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yeri ve kayda geçmiş çalışanlarının, emniyet,vergi dairesi, SGK ve belediye aracılığıyla yapılacak araştırmayla yöntemince saptanarak,

sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, komşu iş yeri ve çalışanlarının tespit edilememesi halinde davacının birlikte çalıştığını beyan edeceği kişiler ve davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle, işyerinin işin niteliği tereddütten uzak şekilde belirlendikten ve buna göre toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR