Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2461 K.2025/9286

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işverene ait işyerinde 2015 yılı Şubat ayından 30.07.2015 tarihine kadar çalıştığını, işveren tarafından müvekkilinin sigorta girişinin yapılmadığını ve sigortaya herhangi bir işe giriş bildiriminde bulunulmadığını, müvekkilinin çalışma süresi boyunca maaşının elden verildiğini, son aldığı net maaşının 1.300,00 TL olduğunu beyanla müvekkilinin Kuruma bildirilmeyen ve primleri yatırılmamış olan çalışmalarının tespiti ve tesciline, bu çalışmalarına ait yatırılmayan primlerin işverenden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı davaya cevap vermemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, bu tür hizmet tespitine ilişkin davalar kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, ücret konusunda, tespiti istenilen sürenin başlangıç ve bitişi belirleyebilecek ödeme belgeleri ve HMK'da belirtilen yazılı sınırlan taşan ücret alma iddialarında yazılı delil aranması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada dinlenen iki tanıktan davacının çalışmasını bilen ve 02.03.2013-15.07.2014 ve 01.02.2015-10.05.2015 tarihleri arasında Kurumda 1279067 035 sicil sayılı dosyada işlem gören ... Mad. İnş. Ayna İth. İhr. San. Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işyerinden çalışmaları bildirilen tanık ...; davacının davalı işyerinde rodaj makinasında işçi olarak çalıştığını, işe başladığında ve işten ayrıldığında davacının çalışmakta olduğunu, işten ayrıldıktan bir müddet sonra davacının .. makinasına parmaklarını kaptırdığını duyduğunu, davalı işyerinde haftanın 6 günü 08:00-18:00 arasında mesai yaptıklarını, davacının aldığı ücreti bilmediğini beyan ettiği, tanıklarca davacı tarafça dava dilekçesi ekinde sunulan fotoğraflarda işyeri patronlarının tespit edildiği, bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde tanıklardan ...’ün beyanı dikkate alınarak,

davacının iddia ettiği şekilde 01.02.2015-30.07.2015 tarihleri arasında Kurumda .. 035 sicil sayılı dosyada işlem gören ... Mad. İnş. Ayna İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinde hizmet akdine istinaden, asgari ücretle, kesintisiz ve tam süreli çalıştığı anlaşılmakla davanın kabulü ile ... TC Kimlik numaralı ...’ın, 01.02.2015-30.07.2015 tarihleri arasında Kurumda .. 035 sicil sayılı dosyada işlem gören ... Mad. İnş. Ayna İth. İhr. San Tic Ltd.

Şti. unvanlı işyerinde hizmet akdine istinaden, asgari ücretle, kesintisiz ve tam süreli olarak toplam 180 gün çalıştığı, bu çalışmasının tümünün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın öncelikle hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, çalışma olgusunun yöntemince ispatlanamadığını, dayanaksız soyut gerekçelerle ve yetersiz tanık beyanları ile hüküm kurulduğunu, Kurumun herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

4.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı şirket nezdinde 2015 yılının Şubat ayında iş kazası geçirdiği 30.07.2015 tarihine kadar cam işçisi olarak çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair karar verilmiş ise de fiili çalışma olgusu tam olarak ortaya konulamadığından hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

5.Somut olayda, davacı adına davalı şirketten hiç bildirim yapılmadığı, Mahkemece davalı şirkete ait 1451257 ve 1459886 sicil numaralı işyeri kayıtlarının getirtildiği fakat davacı adına tespit kararı verilmiş olan 1279067 sicil numaralı işyeri kayıtlarının ve dönem bordrolarının dosyada olmadığı anlaşılmakla öncelikle bu işyeri kayıtlarının dosyaya celbi ile resen belirlenecek bordro tanıklarının bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ihtilaf konusu dönemde kayıtlı dinlenmeyen bordro tanıklarının davacının çalışması,

süresi ve yapılan işin niteliği yönünden ayrıntılı beyanları alınmalı, komşu işyerleri, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle ayrıntılı araştırılıp tespit edilerek, tespit edilebilenler dinlenmeli, ayrıca davacı tarafından iş kazası neticesi davalı şirket aleyhine açılan ve İzmir 5.İş Mahkemesinde görülen 2019/409 Esas sayılı dosyanın onaylı sureti de celp edilerek böylelikle toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR