Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2830 K.2025/10387

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalı, ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; davacının güneydoğu gazisi olduğunu, terörle mücadele mevzuatı gereği tanınan haklar sebebiyle Kayseri 2. Ana Bakım Fabrikasında 2000 yılında çalışmaya başladığını ancak primlerinin eksik yatırıldığını ileri sürerek, Kayseri 2. Ana Bakım Fabrikasında 2000-2004 yılları arasında çalıştığının tespiti ile 2004-2008 yıllarında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde.

Kurum sigortalısı davacının dosyasının incelendiğini, 2. Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü adına işlem gören iş yerinden 01.03.2000 tarih 991 sayılı yazı ekinde davacı adına 01.03.2000 tarihli işe giriş bildirgesi verildiğinin tespit edildiğini, davacının 30.07.2009 tarih 9200-368-09 sayılı yazısı ekindeki dilekçesinde 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında 01.10.2008 tarihinden itibaren SGDP ödenmesine son verilmesi ve iş kazası meslek hastalığı ve malullük yaşlılık ve ölüm primlerinin bildirilmesini talep ettiğini, davacının hizmet dökümünde yapılan incelemede ise 01.03.2000 tarihli işe giriş bildirgesinin olduğunu,

01.03.2000 -30.04.2004 tarihleri arası aylık bildirge ve bordro döneminde ise sosyal güvenlik destek primi kapsamında çalışanların sadece aylık bildirgelerinin dönem hizmet olarak bildirilmediğini, o dönemde Kurum uygulamasının bu şekilde olduğunu, bu nedenle 01.03.2000 -30.04.2004 döneminin hizmet dökümünde hizmet şeklinde görülmediğinin anlaşıldığını, aylık bildirge dönemi başlangıcı olan 01.05.2004 tarihinden itibaren ise Kurumca 02 belge türü, sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar olarak ihdas edildiğini ve 01.05.2004-2008/09 ay dahil 02 belge türü ile bildirildiğini,

2008/10 dan 01.07.2013 tarihine kadar 24 no.lu harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı Kanun'lara göre vazife malullüğü aylığı alanlardan kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olanlar olarak belge türü ile verildiğinin anlaşıldığını, davacının bildirgesinin 2008/10 dan itibaren 4 no.lu harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı Kanun'lara göre vazife malullüğü aylığı alanlardan kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olanlar olarak belge türü ile verildiğinden 2000-2008 döneminde uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uyarınca çalıştığının kabul edilemeyeceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Kayseri 2. Ana Bakım Fabrikasındaki çalışmalarından dolayı, 2004-2006 tarihleri arasında yürürlükte olan, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 3. maddesinin ikinci fıkrasının c-bendine göre işlem yapıldığını, mezkur fıkrada “(Değişik :29/04/1986 - 3279/1 md.) Kanun'la kurulu sosyal güvenlik kurumlarından malullük veya emekli aylığı almakta iken bu Kanuna tabi sigortalı bir işte çalışanların 78. maddeye göre tespit edilen prime esas kazançları üzerinden 63. madde hükmüne göre sosyal güvenlik destek primi kesilir.

Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmiş süreler, bu Kanuna göre sigortalılık süresinden sayılmaz ve 24.05.1983 tarih ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına tabi olarak geçen hizmetlerin birleştirilmesi hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz, 64. madde hükmüne göre toptan ödeme yapılmaz. Ancak iş kazası veya meslek hastalığı halinde 12. madde hükümleri uygulanır.

Bunlardan kendi kanunlarına göre görev malullüğü aylığı bağlanmış olanlar Kurumdan yazılı talepte bulunurlarsa, bunlar hakkında talep tarihini takip eden aybaşından itibaren, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları da uygulanır.” hükmünün yer aldığını, davacının Kanunda belirtildiği üzere bir talebi olmadığını bu nedenle müvekkili Kurum tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne, davacının 01.03.2000-30.04.2004 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primine tabi çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle,

1-Ana Bakım Fabrikası yetkililerinin bilgi eksiği sebebiyle müvekkilinden 2000-2004 yılları için hiç dilekçe almadan ve herhangi bir prim kesilmeksizin, 2004-2008 yılları içinse yine müvekkilinden dilekçe alınmaksızın sadece sosyal güvenlik destek primi ödemiş olmalarının “sigortalılıktan vazgeçilmezlik” ilkesi ile bağdaşmayan bir uygulama olduğunu,

2-Müvekkilinin en azından 2000-2004 yılları arasında fiilen çalıştığı halde ne kısa vadeli ne de uzun vadeli sigorta kollarına tabi kılınmaması ve bu amaçla prim yatırılmamış olmasının Anayasa'ya aykırı bir uygulama olduğunu ve bu eksikliğin giderilmesi için açılan işbu hizmet tespiti davasında sadece sosyal güvenlik destek primi ödenmesi gereken hizmetin tespit edilip diğer taleplerinin reddedilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu,

3-İdare tarafından talep edilmesi gereken dilekçe talep edilmeyerek ve kanuna aykırı uygulama yapılarak 2000-2004 arası tüm sigorta kolları yönünden; 2004-2008 yılları için de uzun vadeli sigorta kolları yönünden hizmetin tespiti için açılan davanın reddine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Bakanlık vekili özetle,

1-Dava, hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri geçtikten sonra açılmış olduğundan davanın süre yönünden reddi gerekirken bu husus göz ardı edildiğini,

2-Davacının kanunda belirtildiği üzere bir talebi olmadığını, bu nedenle müvekkili İdare tarafından yapılan işlem hukuka uygun olup aleyhe açılan davanın tamamen reddi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili özetle,

1-Davacının, 01.03.2000-30.09.2008 tarihleri arasında talepte bulunulmaksızın tam sigorta kollarına tabi olmasının mümkün olmadığını,

2-Davanın kısmen kabulü ile davacının 01.03.2000 -30.04.2004 tarihleri arasında sosyal güvenlik destek primine tabi çalıştığının tespitine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Eldeki davada, davacının istemi; davalı işyerinde 2000-2004 yılları arasında çalıştığının tespiti ile 2004-2008 yıllarında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının tespitine, buna göre prim belgelerinde gerekli düzeltmelerin yapılmasına yöneliktir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden davacının talep ettiği dönemle ilgili davacının herhangi bir yazılı talebinin bulunmadığı, talebin 2008 yılından sonra verildiği, bu tarihten sonra da zaten Kurumca uzun vadeli sigorta kollarına tabi tutulduğu; davacının hizmet dökümünde yapılan incelemede ise 01.03.2000 tarihli işe giriş bildirgesinin olduğu, 01.03.2000-30.04.2004 tarihleri arası aylık bildirge ve bordro döneminde ise sosyal güvenlik destek primi kapsamında çalışan davacının sadece aylık bildirgelerinin (yani primlerinin işverenlerce verildiği,) fakat dönem bordro olarak (hizmet olarak) bildirilmediğinin görüldüğü;

aylık bildirge dönemi başlangıcı olan 01.05.2004 tarihinden itibaren 02 belge türü (Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi olanlar) ihdas edildiğinden 01.05.2004-2008/09 ay dahil dönemde 02 belge türü ile hizmetlerinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

2.Bu kapsamda, davacının işe giriş tarihi itibarıyle 506 sayılı Kanun'un 3/II-C maddesi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından yararlandırılmasına ilişkin yazılı talebi bulunmasa da işe giriş tarihinden itibaren tüm sigorta kollarına tabi olarak primlerinin kesilmiş olmasının yazılı irade talebi yerine geçtiği kabul edilerek; davacının işbu tarihler arasındaki çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un 3/II-C maddesi uyarınca tüm sigorta kollarına tabii tutulması gerektiği hususu irdelenerek karar verilmesi gerekirken, redde dair hüküm tesisi yerinde görülmemiştir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR