Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/3419 K.2025/7626

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı taraf vekilleri ve dahili davalılar tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile 01.01.1998 – 10.07.2013 tarihleri arasındaki çalışmasının sigortalı olduğunun ve maaşının net 2.000TL olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir

II. CEVAP

1.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; işyeri esnaf niteliğinde olduğundan İş Kanunu' na tabi tutulmaması gerektiği, işyerinin 04.04.2003 tarihinde faaliyete geçtiğini, davacının maaşının bordroda yazan kadar olduğunu, hizmetinin de bildirilen kadar olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili; hak düşürücü sürenin geçtiği, yazılı belge aranması gerektiğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.12.2016 tarihli kararı ile davacının davasının kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacının davalı işyerinde 01.01.1998 tarihinden itibaren bildiriminin yapıldığı 01.08.2003 tarihine kadar kesintisiz ve aralıksız çalıştığı yönündeki iddiasını kanıtladığından davacının 1078051.34.03 sicil sayılı davalı işyerinden 01.01.1998 – 31.07.2003 tarihleri arasında ayda 30 gün esasıyla ve Kurum taban ücretleri altında kalmamak kaydıyla asgari ücretle tespiti mümkün sürelerinin;

01.01.1998 - 30.06.1998 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 1,67 TL kazançla,

01.07.1998 - 30.09.1998 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 2,10 TL kazançla,

01.10.1998 - 31.12.1998 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 2,33 TL kazançla,

01.01.1999 - 30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 3,11 TL kazançla,

01.07.1999 - 31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 3,79 TL kazançla,

01.01.2000 - 31.03.2000 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 4,00 TL kazançla,

01.04.2000 - 31.03.2001 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 5,00 TL kazançla,

01.04.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 270 gün, günlük brüt 7,00 TL kazançla,

01.01.2002 - 31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 7,40 TL kazançla,

01.04.2002 - 30.06.2002 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 9,26 TL kazançla,

01.07.2002 - 31.03.2003 tarihleri arasında 270 gün, günlük brüt 10,91 TL kazançla,

01.04.2003 - 30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 13,10 TL kazançla,

01.07.2003 - 31.07.2003 tarihleri arasında 30 gün, günlük brüt 15,26 TL kazançla,

olmak üzere toplam 2100 gün daha sigortalı çalıştığının tespitine, davacının 01.08.2003 – 20.07.2014 tarihleri arasında davalı işyerinden bildirilen çalışmalarının sigortalı olarak tespitinde hukuki yarar bulunmadığından bu talebinin reddine, davacının ücretinin net 2.000 TL olduğu yönündeki iddiası ispatlanamadığından fazlaya ilişkin tüm istemlerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 01.12.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 31.01.2018 tarihli kararı ile istinaf isteminin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 31.01.2018 tarihli kararının süresi içinde davalı ... ve ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılacak iş, davalı ...'ın 1990-1993 tarihleri arasındaki vergi kaydının neden kaynaklandığını dayanak belgeleri de istemek suretiyle ilgili vergi dairesinden sormak, hizmet tespiti kararı verebilmek için işyerinin varlığı öncelikli koşul olduğundan işyerinin ihtilaflı dönemde faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığını ve ihtilaflı dönemde kim tarafından işletildiğini davalı işyerine ait elektrik, su abonelikleri, kira sözleşmesi ve Belediye,

zabıta aracılığıyla araştırmak, davalıya ait işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu belirlemek, bu işyerinin Kanun kapsamına alındığı tarihten önce de faal olduğunun belirlenmesi halinde ihtilaflı tüm dönem için geçerli olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle yapılacak araştırma neticesi davalı işyerlerine komşu işyerleri belirlenerek bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları,

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir, gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile açılan davanın kabulü ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,

a) Davacının ... işveren ... yasal mirasçıları (davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ...) yanında kurum taban ücretleri altında kalmamak kaydıyla dönemin asgari kazanç miktarı ile,

01.01.1998 - 30.06.1998 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 1,67 TL kazançla,

01.07.1998 - 30.09.1998 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 2,10 TL kazançla,

01.10.1998 - 31.12.1998 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 2,33 TL kazançla,

01.01.1999 - 30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 3,11 TL kazançla,

01.07.1999 - 31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 3,79 TL kazançla,

01.01.2000 - 31.03.2000 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 4,00 TL kazançla,

01.04.2000 - 31.03.2001 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 5,00 TL kazançla,

01.04.2001 - 16.10.2001 tarihleri arasında 196 gün, günlük brüt 7,00 TL kazançla,

b) Davacının davalı ... yanında kurum taban ücretleri altında kalmamak kaydıyla dönemin asgari kazanç miktarı ile

17.10.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 74 gün, günlük brüt 7,00 TL kazançla,

01.01.2002 - 31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 7,40 TL kazançla,

01.04.2002 - 30.06.2002 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 9,26 TL kazançla,

01.07.2002 - 31.03.2003 tarihleri arasında 270 gün, günlük brüt 10,91 TL kazançla,

01.04.2003 - 30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün, günlük brüt 13,10 TL kazançla,

01.07.2003 - 31.07.2003 tarihleri arasında 30 gün, günlük brüt 15,26 TL kazançla,

olmak üzere toplam 2010 gün hizmet akdine bağlı sigortalılığının tespitine,

c) Davacının 01.08.2003 – 20.07.2014 tarihleri arasına dair talebinin davalı işyerinden bildirilen çalışmalarının tespitinde hukuki yarar bulunmadığından reddine,

d) Davacının prime esas kazanca dair fazlaya ilişkin tüm istemlerinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili: a.Tanık beyanları ışında resmi belge ile çalışmanın kanıtlanması gerektiğini, b.Eksik inceleme ile karar verildiğini, 2.Davalılar ..., ..., ..., ..., ... asıl olarak verdikleri temyiz dilekçesinde: a.Mükellefiyet kaydı araştırılmadan hüküm kurulduğunu, b.Bozma gereğinin yerine getirilmediğini, c.Eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir. 3.Davalı ... vekili: a.Bozma ilamı sonrası toplanan deliller ve dinlenen tanık beyanları ile çalışmanın kanıtlanamadığını, b.Müvekkilinin sigortalı çalıştığı dönemde işleten gibi sorumlu tutulduğunu, c.Müvekkili yönünden araştırmanın eksik ve hatalı olduğunu, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR