Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4054 K.2025/7328

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının işe giriş tarihinin 07.09.1999 olarak düzeltilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile müvekkilinin ilk işe giriş tarihinin işe giriş bildirgesinde yazılı tarih olarak düzeltilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının talebinin hak düşürücü süreye uğradığını, işe giriş bildirgesinde işe giriş tarihinin 07.09.1999 tarihi olarak belirtilmesinin çalışmanın varlığına karine teşkil etmediğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının ... sicil numaralı işyerinde 07.09.1999 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücret üzerinden 1 gün süre ile çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 07.09.1999 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının eylemli çalışmasının ispat edemediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. madde ile geçici 54. madde hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... End. Ür. San. Ltd.

Şti. unvanlı işverenin ... sicil. no.lu işyerinden 07.09.1999 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, anılan işyerinin metallerin preslenmesi mahiyetinde olup 11.06.1997- kanun kapsamında olduğu,davacının sigorta sicil no.sunun 1991 yılı serisinden olduğu,işyerinin 1999/3. dönem bordrosunun dosyaya geldiği, bordroda davacı da dahil 21 kişinin bulunduğu,anılan bordroda ise davacının 13.09.1999 (giriş) olmak üzere Eylül ayından 18 gün, Ekim ayından 10 gün olmak üzere 11.10.1999 (çıkış) şeklinde bildiriminin olduğu,

Kurum tarafından da davacının yapmış olduğu başvuruda verilen cevapta da her ne kadar 07.09.1999 tarihinde işyerinden verilmiş işe giriş bildirgesi var ise de işyerinin 1999/3. dönem bordrosunda davacının 13.09.1999 giriş olmak üzere bildirimlerinin olduğunun bu nedenle işe başlama tarihinin 13.09.1999 olarak kabul edildiğinin bildirildiği,

dinlenen tanık beyanlarının bir kısmında sigortalarının geç başlatıldığını belirttikleri,bir kısmının ise beyanlarında işe girdiklei ilk 1 haftada Teleset unvanlı işverenin elektrik malzeme üretimi mahiyetli 5400 sicil no.lu Organize Sanayi Bölgesindeki iş yerinde çalıştıkları yönüne beyanda bulundukları, ancak Mahkemece işe giriş bildirgesi ile bordrodaki çalışmaya başlama tarihleri arasındaki çelişkinin giderilmeden anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

4.Buna göre, Mahkemece, davacının beyanı alınarak 07.09.1999 tarihindeki çalışmasının hangi işveren nezdinde, hangi işyerinde başladığı, kimlerle birlikte çalıştığı hususları sorulmalı, ... unvanlı işveren ile ... End. Ür. San. Ltd.

Şti. arasında bir hukkuki ilişki olup olmadığı irdelenmeli, bir kısım tanık beyanlarında işe girdikleri ilk 1 hafta süre içinde çalışmalarının geçtiğini belirttikleri ... unvanlı işverenin dosyada mevcut 1999/3. dönem bordrosunda yer alan bordrolu çalışanları da dinlenerek davacının ve diğer ... End. Ür. San. Ltd.

Şti. çalışanları ile birlikte bir çalışmanın olup olmadığı, bu çalışmanın hangi işveren nezdinde olduğu hususu belirlenmeli, buna göre,davacı adına 07.09.1999 tarihinde işe giriş bildirgesi verilmesine karşın Kuruma intikal etmiş işyeri dönem bordrosundaki çalışmasının 13.09.1999 tarihinden itibaren başladığı hususunun da gözetilerek dava konusu iş yerindeki çalışmasının fiilen başlangıcının hangi tarih olduğu tereddütten uzak şekilde belirlenerek sonucuna göre bir karar belirlenmelidir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR