Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/406 K.2025/8580

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 05.09.2011-12.04.2012 tarihleri arasındaki müvekkili adına yapılan sigortalılık bildiriminin fiili çalışmaya dayanmasına karşın Kurum tarafından aksi iddia ile sigortalılığının ve dolayısıyla tahsis edilen yaşlılık aylığının iptal edildiğini belirterek, Kurum işleminin iptali ile birlikte bildirimin fiili çalışmaya dayandığının tespiti ve ödenmeyen aylıkların faizi birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava edilmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kurum denetmeni ....tarafından tutulan durum tespit raporu ile davacının, diğer davalı ...'ya ait ... sicil numaralı iş yerindeki çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini, bu çalışmalara dayanak tutularak bağlanan yaşlılık aylığının kesildiğini, davacıya haksız ödendiği iddia olunan yaşlılık aylığı miktarının davacı adına borç kaydedildiğini ve Trabzon 4. İcra Müdürlüğünün 2015/7114 sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davacının çalıştığı iddia olunan iş yerinde 2011-2012 Nisan aylarına ilşikin dönem bordrolarında yaklaşık 90 kişinin sigortalı gösterildiğini,

iki kişi dışında tüm çalışanların sigorta tescillerinin fiili çalışmaya dayanmaması nedeniyle denetmen raporuna istinaden iptal edildiğini, 08.12.2011 - 26.12.2011 tarihlerinde gelir uzmanları tarafından yapılan yoklama sonucu düzenlenen fişlerde davacının isminin yer aldığı belirtilmekteysede 26.12.2011 tarihinde düzenlenen tutanakta davacının işyerinde fiilen tespit edilemediğini ve işverenle yapılan telefon görüşmesine istinaden adının şifahi olarak beyan edildiğini, davalı işveren ...'nın da iş yerinde bu sayıda işçi çalıştırmadığını ikrar ettiğini, davacı iddiasının temelsiz olduğunu,

Kurum işleminde hukuka aykırılık bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli kararı ile "1-Davanın kabulüne; davacı ...T.C. kimlik numaralı ...'in davalı işveren ...'ya ait .. sicil numaralı iş yerinde 05.09.2011-12.04.2012 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline, davacının maaşında yapılan 1.939,88 TL'nin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarihi belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 31.05.2021 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarihi belirtilen kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 28.04.2022 tarihli kararı ile "..Eldeki davada, Kurum denetmenince düzenlenen denetmen raporu ile iş yeri sahte olmamakla birlikte ... ve ... dışındaki tüm sigortalıların çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmaması nedeniyle iptal edildiği, adı geçen ve sigortalılığı iptal edilmeyen kişilerin Mahkemece dinlenildiği,

05.09.2011-30.03.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığı anlaşılan ...'in, iş yerinde inşaat malzemeleri satıldığını, çalıştığı dönemde ... .. adında birinin daha çalıştığını, davacıyı tanımadığını ve dükkanda çalışmadığını.

11.02.2012-19.03.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığı anlaşılan ...nin ise kendisi işe girdiğinde, davacının orada çalıştığını, ayrıldığında da çalışmasını sürdürdüğünü, davacının malzemelerin taşınması ve iş yerindeki eşyaların düzenlenmesi işlerinde çalıştığını, zaman zaman şoförlük de yaptığını beyan ettiği, davacı tanığı olarak dinlenen diğer iki kişinin de sigortalılık sürelerinin iptal edildiği.

Vergi Dairesi tarafından düzenlenen 28.11.2011 tarihli tutanakta, adreste yapılan tespitte işyerinde inşaat malzemeleri alım satımı, 2. el oto alım satımı ve oto kiralama işinin yapıldığı, firma adına binek otomobil bulunduğu, mevcut işyerinden başka ... ve ...'da farklı işlerle ilgili işyerleri bulunduğu, 26.12.2011 tarihli "işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı" ile ilgili yoklama fişinde ise mükellefin adreste faaliyette olduğu, davacı ... ile birlikte 3 kişinin daha çalıştığının davalı ...'la yapılan telefon görüşmesi ile beyan edildiği,

yine 08.12.2011 tarihli yoklama fişinde de davacı ...'un da çalıştığının beyan edildiği ancak davacının fiilen çalıştığına ya da yoklama anında orada bulunduğuna dair bir tespit yapılmadığı, çalışanların isimlerinin işveren tarafından beyan edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, gelir uzmanları tarafından düzenlenen yoklama fişleri ile sigortalılığı iptal edilmeyen ...nin beyanları dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır. Mahkemece; iş yerinin kapsamı, kapasitesi araştırılarak ve komşu iş yeri tanıkları tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, çalışmanın fiili olup olmadığı hususu, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; Kurum denetiminin yerinde olup olmadığı belirlenmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle söz konusu kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin 26.12.2023 tarihli kararı ile "1-Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının, davalı işveren ...'ya ait ... sicil numaralı işyerinde 11.02.2012-19.03.2012 tarihleri arasında 38 gün süreyle hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline,

-Kesilen maaşlarının tespiti ve maaşların tahsili talebinin reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, çalışmanın fiili olduğunu beyanla davanın kabulü gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, sigortalılık bildiriminin fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edilen çalışmaların fiili çalışmaya dayalı olduğunun tespiti ile ödenmeyen aylıkların faizi birlikte tahsiline istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı ve davalı Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,