Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4160 K.2025/12123

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin uzun yıllardır kendi nam ve hesabıma tarımsal faaliyet yürüttüğünü, bu anlamda hale teslim ettiği ürünlerden 2000/Haziran döneminde %1 oranında Bağ-Kur sigorta primi kesildiğini, müvekkilinin davalı Kurum tarafından tevkifat kesintisi nedeniyle geriye dönük olarak sigortalı olma hakkının getirilmesi nedeniyle,

prim kesintisine dayanarak Tarım Bağ-Kur sigortalısı olmak için müracaatta bulunduğunu ancak yapılan denetmen incelemesi sonucu ... komisyoncusunun 2000/Haziran dönemine ait tevkifat listesinde yer alan ...'un müvekkili olduğuna ilişkin tespit yapılamadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiğini beyanla; ... komisyoncusunun 2000/Haziran dönemine ait tevkifat listesinde ''...'' olarak ismi geçen kişinin davacı ... olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacı ...'ın müvekkili Kuruma 22/03/20 23... 114 sayı ile intikal eden dilekçesinde .... Tur. İnş. Ltd. Şti. Sebze ve Meyve komisyoncusuna zirai ürün verdiğini ve tarafından Bağ-Kur kesintisi yapıldığını beyan ederek geriye dönük hizmet talebinde bulunduğunu, yapılan arşiv araştırmasında 2000 yılı Haziran ayına ilişkin .... Tur. İnş. Ltd. Şti.

Sebze ve Meyve komisyoncusunun tevkifat kesinti listesinde ...adında bir şahıstan tevkifat kesintisi yapıldığının görüldüğünü ancak kesinti listelerinde isim soy isim haricinde belirleyici herhangi bir alt kimlik bilgisi (baba adı, doğum tarihi) olmaması nedeniyle, Kurumca talepte bulunan sigortalının ... olması,

yapılan kesintinin ise ... adına olması nedeniyle tevkifat talebinin reddedildiğini, bu sebeple sigortalının talebi doğrultusunda bir işlem yapılamadığını, sigortalıya konu hakkında 12.09.2023 tarih ve ... sayılı yazı ile bilgi verildiğini, davacının kendi kusuru ve yasal süresi içerisinde yapmadığı başvuru nedeniyle sonradan hak iddia etmesinin hukuken mümkün olmadığını beyanla; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında: "Davanın KABULÜ ile; 1-)... isimli komisyoncunun 2000/Haziran dönemine ait tevkifat listesinde ismi yer alan ...'un, ... TC kimlik numaralı, 15/08/1976 doğumlu, ... ve ...'dan olma davacı ... olduğunun tespitine, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, eksik inceleme ile karar verildiğini, oturduğu yerin araştırılmasını, ziraat odası kaydı vb araştırmaların yapılmasını, zamanaşımı defii ileri sürdüklerini kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ... komisyoncusunun 2000/Haziran dönemine ait tevkifat listesinde ''...'' olarak ismi geçen kişinin davacı ... olduğunun tespitine ilişkindir.

1. Dava, 2926 sayılı Kanun kapsamında aidiyet ve sigortalılık tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

2.Yapılan yargılama sonunda, davacının ... isimli komisyoncunun 2000/Haziran dönemine ait tevkifat listesinde ismi yer alan ...'un, ... TC kimlik numaralı, 15.08.1976 doğumlu, ... ve ...'dan olma davacı ... olduğunun tespitine karar verilmiş ise de; verilen hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu tür aidiyet ve tespit davalarında gerçeğin tam olarak saptanması için, tanık sözlerinden ayrı olarak işin kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde etraflıca araştırılması gereği bulunmaktadır.

... İlçe Nüfus Müdürlüğünün cevabi yazısında ... isimli kimse bulunmadığı, ... isminde ise 12 kişi bulunduğu tespit edilmiştir. Mahkemece tespit edilen ... isimli kişilerin bir kısmı dinlenilmiş ise de Kurumun davacı ile aynı ad ve soyadını taşıdığını tespit ettiği diğer nüfus kayıtları sahiplerinin anılan kesinti ile ilgilerinin varlığı veya yokluğu tümüyle ortaya konulmamıştır.

Mahkemece, ilgili nüfus kayıtlarından davacı ile aynı adı taşıyan ...’ların dava konusu hakkında bilgilerine başvurulmalı, vefat ettikleri anlaşılanlar yönünden de araştırma yapılmalı, özellikle haklarında davaya konu müstahsil makbuzundaki tevkifat sebebiyle bir sigortalılık verilip verilmediği ortaya konulmalı;

tevkifatın yapıldığı 2000 yılında görev yapan muhtar ve azaların bilgi ve görgüsüne başvurulmalı (mahkemece tespit edilen muhtar ve azalar yazı tarihi itibari ile görev yapanlar), ... isimli komisyoncu hayatta ise beyanına başvurulmalı, davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılığını destekleyecek diğer deliller saptanmalı ve tüm deliller toplandıktan sonra hasıl olacak neticeye göre karar verilmelidir.

Davacının 2000 yılında nerede oturduğuna dair adres araştırması da dahil tüm deliller toplandıktan sonra hasıl olacak neticeye göre karar verilmelidir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VII. KARAR