Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4173 K.2025/9152

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılar ... ve ..., kızları .. ...’ın, vazifesi sırasında hayatını kaybetmesi sonucu kendilerine 5434 sayılı Kanun’a göre aylık bağlanması talebiyle, davalı ... Kurumuna başvurduğunu, ancak taleplerinin ... Vazife Malullüğü Tespit Kurulunun, 111 sayılı ve 12.02.2016 tarihli kararı gereği reddedildiğini. Kulp 3 numaralı ...

Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda görevli Sağlık Teknikeri olan ...., 19 Aralık 2014 tarihinde Sağlık Bakanlığına ait olan ve içerisinde yolcu konumunda bulunduğu ..... plakalı araçla Bingöl istikametinden Diyarbakır istikametine doğru seyir halinde iken, sürücünün araç hakimiyetini kaybetmesi ve aracın devrilmesi neticesinde hayatını kaybettiğini, .....’ın hayatını kaybettiği trafik kazasının vazifesi sırasında meydana geldiğini, davacılara 5434 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesine göre aylık bağlanması taleplerini reddeden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının,

111 sayılı ve 12.02.2016 tarihli işleminin iptali ile müvekkillerinin kızı ... Duygu Duman’ın, 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesi uyarınca vazife malûllüğünün tespiti ve müvekkillerine işbu Kanun'un vazife malûllüğü hükümlerine göre kızlarının vefatını takip eden ay başından itibaren aylık bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, Kurumca tesis edilen işlemlerin kanuna ve mevzuata uygun olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların kızı ... .'ın 19 Aralık 2014 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda yaşamını yitirmesi nedeniyle, 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesi uyarınca vazife malulü sayılması gerektiğinin tespitine,

Davacılar ... ve ...'a, vefat eden kızları .... 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesi kapsamında vazife malulü sayıldığından, 5434 sayılı Kanun'un 72. maddesinin 4. fıkrasının “..herhangi bir şart aranmaksızın aylık bağlanır.” hükmü gereğince kızlarının vefat ettiği 19.12.2014 tarihini takip eden aybaşı olan 15.01.2015 tarihinden başlamak kaydıyla maaş bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,

"İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre davacıların murisi ...'ın Kulp 3 Numaralı Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda 18.12.2014 tarihinde göreve başladığı, nöbet çıkışı olan 19.12.2014 tarihinde Acil Sağlık Hizmetleri sunumunda kullanılan resmi ambulans ile ..... merkeze gitmekte iken yolda ambulansın kaza yapması sonucunda vefat ettiği, davacı ...'ın 09.01.2015 tarihli dilekçesiyle kızı ....'dan dolayı aylık bağlanmasını talep ettiği, Kurum tarafından, kazanın davacıların murisinin vazifesini yaptığı sırada meydana gelmediği, ambulansı teslim etmekle görevlendirilmediği, ambulansa kendi inisiyatifi ile bindiği,

ambulansın göreve gidiş ve dönüşlerde idarelerince sağlanan servis aracı niteliğinde olmadığı gerekçesiyle talebin reddedildiği, sigortalının kaza günü nöbetçi olduğu ve görev yaptığı resmi aracın teslimi için götürüldüğü sırada kaza geçirdiği,

her ne kadar davacının kaza sırasında görevli olmadığı ve kendi insiyatifi ile ambulansa bindiği ileri sürülmüşse de, dosya içinde bulunan Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğünün Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğüne yazılan bila tarih ve .... sayılı yazısında davacıların murisi ....'ın ve nöbetçi ekibin kaza yapan aracı teslim etmekle görevlendirildiklerinin bildirilmesi karşısında sigortalının vazife malulü olduğunun kabul edilmesi gerektiği,

5434 sayılı Kanun'un 72/4. maddesinde yer alan düzenleme karşısında sigortalının anne ve babası olan davacıların aylık almaya hak kazandıkları anlaşıldığından Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle, 1.Konu ile ilgili hükümlerin uygulanabilmesi için malullüğün hem vazifenin yapılması sırasında hem de vazifenin neden ve etkisiyle ortaya çıkması gerektiğini, belirtilen iki durum birlikte gerçekleşmediği takdirde vazife malullüğünden bahsedilemeyeceğini, davacıların kızlarının görevi bittikten sonra olay meydana gelmiş olup kazanın vazifenin neden ve etkisiyle ortaya çıkmadığını, dolayısıyla vazifenin neden ve etkisiyle oluşmayan bir kaza sonucunda hak sahipleri hakkında vazife malûllüğü hükümlerinin uygulanamayacağını,

2.Kurumların menfaatini korumak amacıyla yapılan iş sonucu oluşan maluliyette hem kamu kurumlarının menfaatini korumaya yönelik bir işin yapılması sırasında hem de yapılan işin sebep ve etkisi ile gerçekleşmiş olmasının yanı sıra bu durumun anılan Kurum yetkilisi tarafından kabul edilmiş bulunmasının ve Kurumun yetkili amirinin kurumun menfaatini korumak maksadını içeren yazılı bir belge bulunması gerektiğini,

3.Olay sonrası düzenlenen iddianamede yer alan bilgiye göre; aracın sürücüsü, aracın hızını, aracın teknik özellikleri ve yol şartlarına göre ayarlamayarak dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediğinden dolayı asli kusurlu bulunduğunu, Kara Yolları Trafik Kanunu’na aykırı şekilde davranmaktan dolayı oluşan kazalarda vazife malullüğünün şartlarının oluşmadığının kabulü gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, vazife malüllüğünün tespitine ilişkindir. 1.... sigortalının Kulp 3 numaralı .... Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda görevli sağlık teknikeri olduğu, olay günü nöbet çıkışı ....'da bulunan evine gitmek istediği, o sırada emanet olarak Kulp'a alınmış olan ambulansın da ....'a teslim edileceği, bu sebeple müteveffanın ambulansa bindiği, müteveffanın görev nedeniyle ambulansta bulunmayıp evine gitmek amacıyla bulunduğu, Mahkemece dosya kapsamında bulunan .... İl Sağlık Müdürlüğünce Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğ'ne yazılan bila tarih ve ... sayılı yazı dikkate alınarak davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

2.Anılan yazının aksine ... İl Sağlık Müdürlüğünce Mahkemeye gönderilen 04.10.2018 tarih ve .... sayılı müzekkere cevabında "19.12.2014 tarihinde nöbeti devralacak ekibin il merkezinde bulunan, arızası giderilmiş olan asıl ambulansı alarak ... ilçesine gittiği, nöbeti devreden ... ve ekip arkadaşının ise Başhekimliğimize geri teslimi gereken .... plakalı ambulansın yazılı görev emri veya şifahi talimatla görevlendirildiklerine dair herhangi bir bulguya rastlanılmamakla birlikte, Araç Amirliğinin bilgisi dahilinde, ekibin bir yerden bir yere getirilmesi gereken kamuya ait ambulansı ekip personelinin kendi inisiyatifi ile il merkezine getirme girişiminde bulunduğu anlaşılmıştır." denilmektedir.

3.Mahkemece iki yazı arasındaki çelişki giderilmek suretiyle müteveffanın ambulansta bulunduğu sırada görevli olup olmadığı net olarak ortaya konulmalı, görevli değilse vazife malulü sayılmayacağından bu husus araştırılmaksızın eksik araştırma ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,