Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4615 K.2025/13668

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı ve davalılar .... ile Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde özetle; 09.02.1988-23.10.2003 tarihleri arasında davalı işverenler nezdinde çalıştığını, davalı işverenlerce sigorta primlerinin eksik yatırıldığını, bu hususun işçilik alacaklarının tahsili amacıyla davalı işverenler aleyhine açılan ve kesinleşen Bakırköy 14. İş Mahkemesinin 2009/1325 E. sayılı dosyasında tespit edildiğini ileri sürerek, davacının 09.02.1988-31.03.1988, 01.09.1990-31.12.1990, 30.10.1994-21.12.19 94... .06.2001-08.07.2001 tarihleri arasındaki hizmetlerinin ve sigorta primlerine esas aylık kazancının en son aldığı brüt maaşı olan 1.814,37 TL üzerinden belirlenmesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet ve zamanaşımı itirazları yanında davanın esastan reddini istemiştir. 2.Davalı ... Kitap Kırtasiye Sesli ve Görüntülü Yayınlar Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddini istemiştir. 3. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.12.2016 tarih ve 2013/690-2016/428 E.K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ....'de 01.09.1990-31.12.1990 tarihleri arasında 120 gün, 30.10.1994-31.12.1994 tarihleri arasında 61 gün, davalı ... San. Ltd. Şti.'de 01.06.2001-30.06.2001 tarihleri arasında 30 gün, 01.07.2001-08.07.2001 tarihleri arasında 8 gün asgari ücretten az olmamak üzere Kuruma bildirilen ücretler üzerinden çalıştığının tespitine, davalı ... Kitap Kırtasiye Sesli ve Görüntülü Yayınlar Ltd. Şti. hakkında açılan davanın reddine, davacının prime esas gerçek ücret tespiti talebi ispatlanamadığından reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalılar .... ve Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 25.10.2018 tarih ve 2017/662-2018/1482 E.K. sayılı kararı ile istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davacı, davalılar .... ve Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 04.02.2020 tarih ve 2019/1172-2020/518 E.K. sayılı kararı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelerden. 04.08.1961 doğumlu, davalı işverenler yanında kitap hazırlama, redakte, tercüme, web tasarımı, dizgi, mizanpaş işleri yaptığını beyan eden davacı adına 01.04.1988-31.07.1988 tarihleri arasında ...

Gazetesi Bayi, 01.08.1988-30.04.1989 tarihleri arasında ... Mat. Gaz. Sağ. Hiz. AŞ., 01.05.1989-31.10.19 89... .11.1989-31.08.1990 tarihleri arasında dava dışı işyerlerinden, 01.01.1991-28.02.1991 tarihleri arasında ... Gazetesi Bayi, 01.03.1991-29.10.19 94... .01.1995-31.05.1997 tarihleri arasında ...., 01.06.1997-31.12.1998 tarihleri arasında... Yayıncılık Ltd. Şti., 01.01.1999-31.05.1999 tarihleri arasında ... Matbaa Gaz. Yayıncılık San. Tic.

AŞ, 01.06.1999-31.05.2001 tarihleri arasında... Yayıncılık Ltd. Şti. ve 09.07.2001-23.10.2003 tarihleri arasında ise... Kitabevi Kitap Kırtasiye Sesli ve Görüntülü Yayınlar Ltd.

Şti. unvanlı iş yerlerinden hizmet bildiriminde bulunulduğu, davacının tespitini talep ettiği dönemlerde başka bir iş yerinden bildirimin bulunmadığı, Mahkemece davacının hizmet tespitine ilişkin taleplerinin kabul edildiği, prime esas gerçek ücret tespiti talebinin ise ispatlanamadığından reddedildiği, ücret bordrolarının dosyada bulunmadığı, emsal ücret araştırması yapılmadığı, işçi alacağı dava dosyasının celp edildiği, bordro tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, emsal ücret araştırması yapılmaksızın, davacının davalı iş yerindeki görevinin her türlü şüpheden uzak bir biçimde belirlenmeden hüküm kurulması hatalı olmuştur. Yapılacak iş, davacının eğitim durumunu, asgari ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, asgari ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, ilgili meslek odası, işçi ve işveren kuruluşları ile ...

İstatistik Enstitüsü'nden emsal ücret araştırması yapmak, ücret bordrolarını getirtmek ve tüm deliller bir arada değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." şeklindeki gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 19.11.2024 tarih ve 2020/79 - 2024/288 E.K. sayılı kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama, bordro tanıklarının beyanları ve denetime açık bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabulü ile

Davacının davalı .... nezdinde; 01.09.1990 - 31.12.1990 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 27.600,00 TL, 30.10.1994 - 31.12.1994 tarihleri arasında 61 gün aylık brüt 278.250,00 TL,

Davalı ... San. Ltd. Şti. nezdinde; 01.06.2001 - 30.06.2001 tarihleri arasında 30 gün aylık brüt 9.330.000,00 TL, 01.07.2001 - 08.07.2001 tarihleri arasında 8 gün brüt 9.796.500,00 TL dönemin para birimi ile çalıştığının tespitine,

Davalı ... Kitap Kırtasiye Sesli ve Görüntülü Yayınlar Ltd. Şti. hakkında açılan davanın reddine,

Davacının prime esas kazanç yönünden kuruma bildirilen dışındaki fark kazancının;

Davalı .... nezdinde;

01.04.1988 - 30.04.1988 tarihleri arasında 30 gün brüt 1.975,00 TL,

01.05.1988 - 30.06.1988 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 1.427,78 TL,

01.07.1988 - 31.07.1988 tarihleri arasında 30 gün brüt 4.877,78 TL,

01.08.1988 - 31.08.1988 tarihleri arasında 30 gün brüt 3.400,00 TL,

01.09.1988 - 31.12.1988 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 3.733,33 TL,

01.01.1989 - 30.04.1989 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 2.566,67 TL,

01.05.1989 - 31.08.1989 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 8.458,33 TL,

01.09.1989 - 31.10.1989 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 6.333,33 TL,

01.11.1989 - 31.12.1989 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 6.333,33 TL,

01.01.1990 - 30.04.1990 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 5.033,33 TL,

01.05.1990 - 31.05.1990 tarihleri arasında 30 gün brüt 4.600,00 TL,

01.06.1990 - 31.07.1990 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 2.600,00 TL,

01.08.1990 - 31.08.1990 tarihleri arasında 30 gün brüt 15.200,00 TL,

01.01.1991 - 28.02.1991 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 12.600,00 TL,

01.03.1991 - 30.04.1991 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 5.933,33 TL,

01.05.1991 - 31.07.1991 tarihleri arasında 90 gün aylık brüt 3.850,00 TL,

01.08.1991 - 31.08.1991 tarihleri arasında 30 gün brüt 29.650,00 TL,

01.09.1991 - 31.12.1991 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 23.400,00 TL,

01.01.1992 - 30.04.1992 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 3.400,00 TL,

01.05.1992 - 31.07.1992 tarihleri arasında 90 gün aylık brüt 2.983,33 TL,

01.08.1992 - 31.08.1992 tarihleri arasında 30 gün brüt 46.183,33 TL,

01.09.1992 - 31.12.1992 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 44.933,50 TL,

01.01.1993 - 30.04.1993 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 16.600,00 TL,

01.05.1993 - 31.07.1993 tarihleri arasında 90 gün aylık brüt 14.516,67 TL,

01.08.1993 - 31.08.1993 tarihleri arasında 30 gün brüt 84.416,67 TL,

01.09.1993 - 31.12.1993 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 78.166,67 TL,

01.09.1994 - 29.10.1994 tarihleri arasında 59 gün aylık brüt 34.416,00 TL,

01.01.1995 - 30.04.1995 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 20.839,50 TL,

01.05.1995 - 31.08.1995 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 6.708,00 TL,

01.09.1995 - 31.12.1995 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 177.193,50 TL,

01.08.1996 - 31.08.1996 tarihleri arasında 30 gün brüt 361.089,00 TL,

01.09.1996 - 31.12.1996 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 160.410,00 TL,

Davalı ... San. Ltd. Şti. nezdinde kuruma bildirilen dışında fark kazancının;

01.08.1997 - 31.08.1997 tarihleri arasında 30 gün brüt 486.213,00 TL,

01.09.1997 - 31.12.1997 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 2.360.425,09 TL,

01.08.1998 - 31.08.1998 tarihleri arasında 30 gün brüt 86.909,50 TL,

01.01.1999 - 30.04.1999 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 197.550,00 TL,

01.05.1999 - 31.05.1999 tarihleri arasında 30 gün brüt 197.550,00 TL,

01.07.1999 - 31.08.1999 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 524.183,33 TL,

01.09.1999 - 31.12.1999 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 170.000,00 TL,

09.07.2001 - 31.07.2001 tarihleri arasında 22 gün brüt 2.796.500,00 TL,

01.08.2001 - 31.01.2001 tarihleri arasında 30 gün brüt 4.196.000,00 TL,

01.09.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 4.196.000,00 TL,

01.01.2002 - 30.04.2002 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 6.841,716,67 TL,

01.05.2002 - 30.06.2002 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 4.666.716,67 TL,

01.07.2002 - 31.08.2002 tarihleri arasında 60 gün aylık brüt 6.591.666,67 TL,

01.09.2002 - 31.12.2002 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 5.791.666,67 TL,

01.01.2003 - 30.04.2003 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 8.908.333,33 TL,

01.05.2003 - 31.08.2003 tarihleri arasında 120 gün aylık brüt 6.150.000,00 TL,

01.09.2003 - 23.10.2003 tarihleri arasında 53 gün aylık brüt 5.066.666,66 TL dönemin para birimi ile prime esas fark kazançla çalıştığının tespitine, fazlaya yönelik istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece fark kazanç tutarlarının düşük miktarda takdir edildiğini, davanın davalı ... Kitap Kırtasiye Sesli ve Görüntülü yayınlar Ltd. Şti. yönünden reddine karar verilmesinin ve yine bu davalı yararına vekalet ücreti tayin edilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın açıklanan yönlerden bozulmasını istemiştir.

2.Davalı .... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı şirket ile diğer davalı şirketler arasında organik bağın bulunmadığını, bu hususun ticaret sicil kayıtları ile de sabit olduğunu, dolayısıyla davalı şirkete yönelik talebin hak düşürücü süreye uğradığını belirterek, hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; tanık beyanlarının hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olmadığını, fiili çalışma olgusunun hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilemediğini belirterek, eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı, davalı .... ve Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,14.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.