Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4904 K.2025/9088

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı iş yerinde 1993-15.11.2005 dönemindeki hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar Belediye Başkanlığı ve Kurum vekilleri cevap dilekçelerinde davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13.09.2012 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının .. sicil numaralı .. Belediye Başkanlığı temlizlik işleri ünvanlı işyerinden cari asgari ücretler yerinden 05.10.1993 – 01.09.2004 döneminde sürekli bi şekilde çalıştığı ve toplam 3917 gün günlük hizmetinin mevcut olduğu, ancak toplam 3051 günün çalışmasının davalı Kuruma bildirilmediğinin tespitine, 11.06.2012 tarihli bilirkişi raporunun karara ek sayılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin 13.09.2012 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesince (kapatılan).

"Somut olayda, davacının ücret bordrosu bulunduğu halde Kurum kayıtlarına yansıtılmayan 03.03.1999 – 05.05.1999 arasındaki 62 günlük çalışması yönünden davalı işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesi doğru ise de Kuruma bildirilmeyen ve ücret bordrosu bulunmayan diğer dönemlerdeki ücret belgeleri ve bu dönemde davacıya ücret ödenip ödenmediği,

ödeme yapılmışsa kim tarafından ödendiği hususu araştırılmadan, işyerine ait dönem bordroları getirtilmeden, dinlenen tanıkların işveren kuruluşun kayıtlarına geçmiş kişiler olup olmadığı tespit edilmeden yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 24.04.2017 tarihli kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin 24.04.2017 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nce (kapatılan); "Somut olayda, davacının ücret bordrosu bulunduğu halde Kurum kayıtlarına yansıtılmayan 03.03.1999 - 05.05.1999 tarihleri arasındaki 62 günlük çalışması yönünden davalı işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesi doğru ise de bozmadan sonra Belediye tarafından gönderilen yazıda iki birim müdürünün isimleri ve 1997 yılında memurluktan istifa ederek başka illere yerleştikleri bildirilmiş olup adı geçen kişilerin talimat yoluyla ifadeleri alınmadan sonuca gidilmiş olması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, Belediye tarafından isimleri bildirilen birim amirlerinin talimat yoluyla ifadelerini almak, bunlar dışında davacının çalışmaları konusunda bilgisi bulunan şef, amir, müdür gibi yetkili kişiler bulunup bulunmadığını belirlemek ve tanık olarak beyanlarına başvurmak, tanık beyanlarından davacının içme suyu işinde çalıştığı anlaşıldığından DİSK’in kuruluş tarihini ve davalı Belediyede bulunan içme suyu şebekesi işlerinin DİSK’e geçip geçmediğini belirlemek ve sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir." gerekçesine dayalı olarak kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin 31.10.2022 tarihli kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapmak suretiyle davanın kısmen kabulüne, davacının 23342.21 sicil numaralı Kayapınar Belediye Başkanlığı temizlik işleri unvanlı iş yerinde cari asgari ücretler yerinden 05.10.1993-01.01.2004 döneminde sürekli bir şekilde çalıştığı ve toplam 3917 gün günlük hizmetinin mevcut olduğu ancak;

• 1994/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 2 günü,

• 1994/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 8 günü,

• 1994/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 8 günü,

• 1995/1.dönemde 120 günlük çalışmasının 4 günü,

• 1996/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 90 günü,

• 1996/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1996/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1997/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1997/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1997/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1998/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1998/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1998/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1999/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 58 günü,

• 1999/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 1999/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2000/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2000/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2000/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2001/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2001/2.i dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2001/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2002/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2002/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2002/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2003/1. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2003/2. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü,

• 2003/3. dönemde 120 günlük çalışmasının 120 günü olmak üzere toplam 2810 günlük çalışmasının davalı SGK'ya bildirilmesi gerektiğinin tespitine, 11.06.2012 ve 19.07.2016 tarihli bilirkişi raporunun karara ek sayılmasına karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

Mahkemenin 31.10.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairece;"...1. Somut olayda, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde, bozma gereği yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

Gerçekten bozma ilamı ile dinlenmesi gerektiği belirtilen ihtilaf konusu dönemde davalı ... Başkanlığında birim müdürü olarak görev yapan Kasım Yüksel'in beyanına başvurulmadan sonuca gidilmesi hatalı olmuştur. Öte yandan duruşmalarda dinlenen ve davalı ...'de Muhasebeci olarak görev yapan kamu tanığı ...'nın beyanının, bozma öncesi alınan beyanından farklı olduğu, tanığın beyanları arasında oluşan çelişkinin ise Mahkemece giderilmediği anlaşılmaktadır.

2- Bu durumda Mahkemece yapılması gereken iş, yukarıda belirtildiği şekilde elde edilecek deliller toplanmalı, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp gerektiğinde araştırma genişletilerek tüm soruşturmalar yapılmalı, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir..." gerekçesi ile Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Dördüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ... sicil numaralı Kayapınar Belediye Başkanlığı temizlik işleri unvanlı iş yerinde cari asgari ücretler üzerinden 05.10.1993 - 01.01.2004 döneminde sürekli bir şekilde çalıştığı ve toplam 2810 günlük çalışmasının tespiti gerektiğine dair önceki gibi karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1- Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; resmi bir Kurum olan müvekkil Belediye nezdinde yapılan tüm ödemelerin muhasebe birimince, muhasebe işlem fişi düzenlenerek gerçekleştirilmesinin gerektiğini, dolayısıyla davacının SGK girişi yapılmadan resmi bir kurumda çalışmasının ve maaş ödemesinin belgelendirilmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu beyan etmektedir.

2- Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddinin gerektiğini, Mahkemece eksik inceleme yapıldığını, tanık beyanlarına itibar edilmemesi gerekirken tanık beyanlarının esas alındığını, Kurumun feri müdahil sıfatının bulunduğunu, bu nedenle aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumluluğa hükmedilemeyeceğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 1993-15.11.2005 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

3. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

4. İnceleme konusu eldeki davada, bozmaya uyulmuş ise de bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü iş yeri Kayapınar Belediye Başkanlığına ait iş yeri olup bir kamu kuruluşudur. Bu nedenle, davalı iş yerinde resmi kayıtlara dayanılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır.

Bu kapsamda davacı tarafça 1993 yılından 15.11.2005 tarihine kadar davalı Belediyede çalıştığının ileri sürüldüğü, davalı Belediyeye ait .... sicil numaralı işyerinden davacı adına 15.10.1993 - 15.02.1996 tarihleri arasında 818 gün bildirim yapıldığı, bunun dışında davacının hizmet cetveline yansımayan ancak Kuruma verilen 03.03.1999 tarihli işe giriş bildirgesi ile .03.03.1999 - 05.05.1999 tarihleri arasında 62 gün daha çalıştığına dair bordroların mevcut olduğunun anlaşılması karşısında, Mahkemece bordrolarda yer alan 62 günlük süre yönünden verilen kabul kararı yerinde ise de;

uyuşmazlık konusu diğer hizmet süreleri yönünden davalı ... işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

5. Bu kapsamda yapılan araştırma ile davacı adına davalı ... nezdinde yazılı belge bulunmadığı anlaşıldığından, davacının geçici işçi pozisyonunda vizeli olarak çalıştırıldığına dair kayıtların olup olmadığı ilgili Valilikten araştırılmalı, Valilikçe davacı adına düzenlenen çalışma vizelerinin gönderilmesi halinde bunların da değerlendirilmesi suretiyle kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu da gözetilerek uyuşmazlık konusu dönemde davacının davalı yanında hangi tarihlerde çalıştığı hususu tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR