Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5083 K.2025/5599

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili tarafından sunulan dava dilekçesi ile davacılar murisinin 04.11.1996 ölüm tarihini takip eden 01.12.1996 tarihinden itibaren her bir davacı yönünden geçmişe dönük ayrı ayrı ölüm geliri bağlanması ve hakediş tarihlerinden ödeme tarihine kadar geçen sürede ayrı ayrı yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin, bir kısım davacılar için yapılan toplu ödemeler için de faiz ödemesi hak ediş tarihlerinden ödeme tarihine kadar ayrı ayrı yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespiti isteminde bulunulmuştur.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.06.2019 tarihli ve 2018/291 Esas, 2019/433 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile hak sahibi davacılara 01.12.1996 tarihinden itibaren ölüm geliri bağlanmasına, bağlanan gelirin faizi ile birlikte davacılara ödenmesine ve diğer yasal sonuçlarına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.12.2020 tarihli ve 2019/1665 Esas, 2020/1839 Karar sayılı kararıyla; davacılar vekili ile davalı ... vekilinin istinaf taleplerinin kabulüyle Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin, 11.06.2019 tarihli, 2018/291 E., 2019/433 K. sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile hak sahibi davacılara 01.12.1996 tarihinden itibaren ölüm geliri bağlanmasına, bağlanan gelire, 506 sayılı Kanun'un 116. maddesi (5510 sayılı Kanun'un 42. maddesi) uyarınca 01.02.1997 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacılara ödenmesine ve diğer yasal sonuçlarına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 14.10.2021 tarihli,2021/2309 Esas, 2021/12312 Karar sayılı kararı ile somut olayda, Mahkemece davacılar murisinin ölümüne neden olayın Kurum tarafından iş kazası olarak kabul edilmemesi, davacılar tarafından iş kazasının tespitine dair 14.07.1997 tarihinden itibaren açılan davalar birlikte değerlendirildiğinde gelir bağlama iradesinin ortaya konulduğu kanaatine varıldığı, davacı hak sahiplerine muris sigortalının vefat tarihi olan 04.11.1996 tarihini takip eden 01.12.1996 tarihinden itibaren ölüm geliri bağlanması gerektiğine karar verilmiş ise de davacılar tarafından ilk kez 06.10.2015 tarihinde tahsis talebinde bulunulduğu,

bu tarihten önce Kurum kayıtlarına intikal eden herhangi bir tahsis taleplerinin bulunmadığı, 5 yıllık zamanaşamı süresinin olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi, Kuruma müracaat etmemenin haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığının yapılacak inceleme ve araştırma neticesinde net bir şekilde ortaya konulması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği yönünden karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesince verilen 20.04.2022 tarihli ve 2022/504 E. 2022/874 K. sayılı kararıyla; Yargıtay bozma ilamına karşı direnilmesine, davanın kısmen kabulüne, hak sahibi davacılara 01.12.1996 tarihinden itibaren ölüm geliri bağlanmasına, bağlanan gelire, 506 sayılı Kanun'un 116. maddesi (5510 sayılı Kanun'un 42. maddesi) uyarınca 01.02.1997 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacılara ödenmesine ve diğer yasal sonuçlarına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş; karara karşı davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 13.03.2023 tarihli, 2022/9184 E. 2023/2351 K. sayılı ilamında; Direnme kararı Dairemizce yerinde görülmediğinden ve bu durumda kararın inceleme yeri Yargıtay Hukuk Genel Kurulu olduğundan dava dosyasının Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna sunulmak üzere Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

3.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli, 2023/10-399 Esas, 2025/27 Karar sayılı ilamında. Bölge Adliye Mahkemesince verilen ilk kararda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 97. maddesinin uygulanması gerektiği belirtilerek sonuca gidildiği.

Özel Dairece 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 99. ve 5510 sayılı Kanun'un 97. maddelerine ilişkin eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiği gerekçesi ile kararın bozulduğu, Bölge Adliye Mahkemesince direnme kararında ise 506 sayılı Kanun'un 99. maddesi değerlendirilerek karar verildiği, bu hâli ile Bölge Adliye Mahkemesince direnme adı altında verilen kararın bozmada işaret olunan hususu değerlendirerek verilen ve Özel Daire denetiminden geçmemiş yeni ve değişik gerekçeye dayalı yeni hüküm niteliğinde olduğu yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının Özel Dairece incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, yeterli araştırma yapılmadığını, Kurum işleminin yerinde olmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ölüm geliri bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 99, 5510 sayılı Kanun'un 97. maddesidir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR