Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/512 K.2025/7721

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ve İflas İdare Memurları ..., ..., ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; diğer davalı ... Kömür İşletmeleri Ltd. Şti. nezdinde geçen ve yeraltı çalışması olarak bildirilen ancak davalı SGK tarafından yeraltı çalışması olmadığı gerekçesi ile yeraltı kodunun iptali işleminin iptali ile bildirilen çalışmaların yeraltı çalışması olarak geçtiğinin tespitini ve bu sürelere fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; yeraltında çalışmadığı halde yeraltında geçmiş gibi bildirim yapılan davacı hakkında ihbar üzerine inceleme yapıldığını, hazırlanan denetmen raporu doğrultusunda işlem yapılarak yeraltında geçmiş olarak bildirilen hizmetlerin yeraltı niteliğinin iptal edilerek normal bildirim olarak hizmet cetveline işlendiğini, davanın haksız mesnetsiz olduğunu, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının ... Kömür İşletme Ltd. Şti. isimli iş yerinde 01.06.2012-01.05.2016 tarihleri arasında çalışmasının yeraltı hizmeti olduğunun ve 5510 sayılı Kanun md-40 kapsamında kaldığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Kömür İşletmeleri Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı İflas İdare Memurları ..., ..., ... tarafından verilen temyiz dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir. Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, aksine işlemin iptali ile davacının davalı işveren tarafından bildirilen hizmetlerinin yeraltında geçtiğinin tespiti bu sürelere fiili hizmet süresi zammı verilmesi istemine ilişkindir.

5510 sayılı Kanun'un "Fiilî hizmet süresi zammı" başlıklı 40. maddesi maddede belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayılarının, fiilî hizmet süresi zammı olarak ekleneceğini, 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammının 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirleneceğini, çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için,

tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalmasının şart olduğunu düzenledikten sonra bu maddeye 6552 sayılı Kanun'un 42. maddesi ile eklenen ve 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren ek cümlede; tablonun (10) numaralı sırasında yani yeraltı işlerinde çalışan sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan;

yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal ... ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartının aranmayacağı düzenlenmiştir.

Maddenin devamında bulanan tablonun 10 numaralı paragrafında ise yeraltı işlerinde maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde çalışanlar ın her 360 günlük bildirimleri için 180 gün fiili hizmet süresi zammı verileceği düzenlenmiştir.

İnceleme konusu davada, davacının davalı işveren tarafından 01.06.2012-01.05.2016 tarihleri arasında, 4/1-a kapsamda yeraltı kodu ile çalışmalarının bildirildiği, ihbar üzerine yapılan denetim sonucu; davacının bildiriminin yapıldığı şirketin; madenlerde kontrol, işletmeci ocakların çıkardığı kömürün tartımı, ocaklara dinamit temini gibi işler yaptığını, rödovans usulü ocak işletmesi işi yapılmadığını, yeraltında kömür madeninde çalışma yapılmadığının ve yeraltı kodu ile yapılan bildirimin iptali ve davacının itirazının reddi üzerine eldeki davanın açıldığı, İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde davanın kabulüne karar verildiği,

kararın eksik araştırma ve incelemeye dayandığı anlaşılmaktadır.

Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre davacının kömür madeni ocağında, kömür çıkarma ile ilgili olarak ocakta bir çalışmasının olmadığı ancak davacının işverenin, linyit kömürü ocağının bulunduğu mevkiide maden çıkaran birden çok maden işletmesine tahlisiyeci olarak hizmet verdiği, davacının da teknik nezaretçi olarak yapılan ocak denetimleri ile ilgili tutanaklara imza attığı, tanık beyanlarına göre davacının maden ocağına girdiği zamanların olduğu gibi yerüstünde de çalışamalarının bulunduğu anlaşıldığından,

İlk Derece Mahkemesince davacının bildirilen çalışmalarından ne kadarının yeraltında geçtiğine dair yeniden tüm işyeri kayıtlarının dosya içine celbi ile gerekirse, yeniden ve yeterince bordro tanığı dinleyerek davacının yeraltında geçen çalışma süresinin belirlenmesi ve tespit edilecek yeraltı süresine 11.09.2014 tarihine kadar yapılan bildirimlerden fiilen yeraltında geçen süreye, 11.09.2014 tarihinden sonraki bildirimlerin tamamı için hesaplanacak fiili hizmet süresi zammının verileceği gözetilerek infaza uygun bir karar verilmesi gerekir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR