Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6741 K.2025/12286

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının 14.11.2006 tarihinde ... Sitesi, Koru ve ... Apartmanlarında apartman görevlisi olarak işe başladığını, 14.11.2006-30.11.2007 arasında tam zamanlı olarak aylık 30 gün üzerinden sigortalı gösterildiğini, 01.12.2007-09.01.2016 arasında ise ayda 12 gün üzerinden sigortalı gösterildiğini, müvekkilinin üç apartmana bakarken 1999 depreminden sonra ... ve ... Apartmanlarına bakmaya başladığını, işveren olarak ...

Sitesinin gösterildiğini, bu iki apartmanda 28 daire, 4 işyeri bulunduğunu, bu apartmanlarda tam zamanlı çalıştığını, müvekkilinin 30.09.2015 tarihinde zorunlu Bağ-Kur'lu olduğunu belirterek, davacının 01.12.2007-09.01.2016 arasında tam zamanlı ayda 30 gün üzerinden sigortalı çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ... , ... olarak gösterilmiş ise de 3 apartmanın ayrı yöneticilik olduğunu belirterek husumet itirazında bulunduğunu, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının müvekkili apartmanın dışında ... apartmanı ve dava dışı ... Apartmanında da çalıştığını, davacının tam zamanlı çalışmasının gerçek dışı olduğunu, davacının part time çalıştığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Apartmanı Yöneticiliği vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süreye uğradığını, ... Apartmanı, ... Apartmanı, ... Apartmanın ayrı ayrı yönetimi olduğunu, ayrı defter tuttuklarını, davacının kısmi zamanlı çalıştığını, tarafların bu konuda sözleşme yaptığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... yasal süresi içerinde davaya cevap vermemiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Kurumdaki ... işyeri sicil no.lu ... Sitesi Kat Malikleri Kurulu işyerinden 14.11.2006 tarihinde işe girişinin yapıldığını, 01.12.2007 tarihinden sonra eksik gün gerekçesi ile primlerinin yatırıldığını 09.01.2017 tarihinde 03 kodu ile işten çıkışının verildiğini, diğer hususların ispatı gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, temyiz başvuru dilekçesinde; davacının söz konusu sözleşmeyi imzalamaya mecbur bırakıldığını, sözleşmeyi imzalamadığı takdirde senelerdir oturduğu evden çıkarılacağını ve apartmanda çalışamayacağı belirtildiğinden başka çaresi kalmayarak sözleşmeyi imzaladığını, davacının eşi ...'in daha önce aynı apartmanlarda kapıcılık yaptığını, aynı yerde oturmaya devam edebilmek için kendisine imzalatılmak istenen tüm evrakları da imzaladığını,

davacının eşinin çalıştığı dönemde aynı şekilde çalışması nedeniyle tam zamanlı şekilde sigortasının yapılmış olmasına rağmen davacının kadın olması nedeniyle cinsiyet ayrımcılığına maruz bırakıldığını, dinlenen tanık beyanlarından davacının tam zamanlı çalıştığının sabit olduğunu, bu nedenle kısmi zamanlı sözleşmeye itibar edilmemesi gerektiğini, davacının tam zamanlı çalıştırılıp çalıştırılmadığının araştırılması gerektiğini, her ne kadar Mahkemece tam zamanlı çalışma kabul edilmemiş ise de davacının öncelikle apartmandan ayrılmamak gibi bir sorumluluğu olduğunu, çalışmanın tam zamanlı kabul edilmesi gerektiğini,

başka apartmanda çalıştığına dair dosya kapsamında herhangi bir delil bulunmadığını, bu durumun davalılar tarafından ispat edilemediğini, çalıştığı iddia edilen apartmana yazılan müzekkereye verilen cevapta davacının kendi apartmanlarında çalışması olmadığının belirtildiğini, davacının tüm gününü iş yerine hasrettiğini, komşu işyeri tanıklarının bu hususları doğruladığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri,

mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Eldeki davada, Mahkemece verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır.

Somut dosyada; davacı tarafça dosyaya ibraz edilen apartman görevlisinin görevleri ve sorumlulukları başlıklı ve yönetim kaşeli belgede yer alan görevler yönünden davalı ... tanığı ...'in söz konusu belgenin davacının kocasının çalıştığı dönemde asılı olduğunu hatırladığını, sonrasında bir süre daha asılı kaldığını hangi tarihe kadar asılı olduğunu net olarak hatırlamadığı yönündeki beyanı da dikkate alınarak dava konusu iş yerinde davacı tarafından yapılan işler, davacının görev tanımı ve fiilen yapılan işler tek tek belirlenmeli, tespit edilen bu işlerin günlük /haftalık çalışma süreleri usulünce tespit edilmeli,

bu kapsamda tespit edilen işler ve bu işler için harcanan zaman yönünden bilirkişi raporu aldırılarak, davacı yönünden 01.12.2007-09.01.2016 arasında ise ayda 12 gün üzerinden yapılan bildirimin yerinde olup olmadığı denetlenmeli ve varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular araştırılmaksızın hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR