Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7272 K.2025/10637

Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı yanında 03.08.2016 tarihinde çalışmaya başladığını, iş akdinin 17.06.2017 tarihinde feshedildiğini, davacı işçinin davalı iş yerinde tezgahtar olup ayakkabı satışı yaptığını, sigorta kayıtlarında davacının çalışmalarının gösterilmediğini ve sigorta primlerinin ödenmediğini belirterek bildirilmeyen sigortalılık sürelerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... cevap dilekçesinde; davacının işe giriş tarihinin doğru olmadığını, davacının çalışmaya başladıktan 2 ay sonra sigorta başlangıcının yapıldığını, 14.03.2017 tarihinde işe girişinin yapıldığını, çalıştığı sürelerin bildirildiğini belirterek davanın reddini istemiştir. 2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işleminin hukuka ve usule uygun olduğunu, hizmet tespitine yönelik huzurdaki davada çalışma olgusunun araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile bilirkişi ....... tarafından hazırlanan 14.06.2023 havale tarihli raporda belirtildiği şekilde, davacının, SGK'ya bildirilen süreler dışlanarak, davacı ...'ın davalı ... adına kayıtlı iş yeri bünyesinde, 03.08.2016 - 31.08.2016 döneminde 29 gün, 01.09.2016 - 31.12.2016 döneminde 120 gün, 01.01.2017 - 13.03.2017 döneminde 73 gün olmak üzere toplam 222 gün çalıştığının ve çalıştığı bu sürelerin Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurumun sunduğu resmi belgelere göre davacının tespit edilebilecek başkaca bir hizmetinin bulunmadığını, soyut ve subjektif tanık beyanları karşısında çalışmaya yönelik delil olması bakımından resmi kayıtlara daha fazla itibar edilmesi gerektiğini, Kurum işleminin hukuka ve usule uygun olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 03.08.2016 - 17.06.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı ... yanında hem tezgah açtığı pazarlarda hem de ayakkabı mağazasında olmak üzere tezgahtar olarak çalıştığının tespitini talep ettiği, mahkemece yapılan araştırma kapsamında davanın kabulüne karar verilmişse de; davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Somut olayda, davacının 14.03.2017 - 17.06.2017 tarihleri arasında davalıya ait ... sicil numaralı işyerinden bildirimlerinin bulunduğu, davacının 03.08.2016 tarihinden itibaren davalı yanında işe başladığı değerlendirilerek talebin kabulüne karar verilmiş ise de;

dosya kapsamına göre alınan tanık beyanları davacının işe başlama tarihinin aydınlatılması yönünde yeterli olmayıp, buna göre mahkemece öncelikle daha önce dinlenen tanıklar ile resen tespit edilecek daha fazla kamu tanığı dinlenerek davacının işe başlama tarihi hakkında detaylı beyanları alınmalı, davalı tanıklarından ...'ın beyanında davacının haftada iki gün olmak üzere davalıya pazarlarda yardım ettiği iddiası kapsamında davacının davalı yanında çalışma şekli de tanıklardan sorulmalı, davacının çalışmasının tam zamanlı mı,

yoksa kısmi zamanlı mı olduğunun netleştirilmesi suretiyle davacının davalı yanında işe başlama tarihi ile kısmi zamanlı çalışıp çalışmadığı hususları tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR