Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7354 K.2025/13935

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işverene ait işyerinde 02.02.1996 tarihinden 03.06.2013 tarihine kadar satış elemanı olarak çalıştığını, SGK'ya bildirim yapılmadığını belirterek bu tarihler arasında satış elemanı olarak devamlı çalıştığının tespitinin yapılmasını talep ve dava etmiştir.

Davacı 27.03.2018 tarihli duruşmadaki beyanında, babasının Andırın da içme suyu inşaatında müteahhit olarak iş yaptığı için kendisini 1996 yılında sigortalı olarak gösterdiğini ancak kendisinin ....da hiç çalışmadığını, aynı şekilde eniştesi olan ...'nın da otobüs işlettiğini ve kendisini 2000-2002 yılları arasında sigortalı göstermiş ise de eniştesine ait otobüste de çalışmadığını, 2002-2005 yılları arasında sigortasının görüldüğü ... Gıda Pazarlama Şirketinin ... Firmasına ait olduğunu ve sigortalarını oradan göstermiş olabileceklerini, kendisinin 1996-2013 yılları arasında davalı şirketten başka bir yerde çalışmadığını beyan etmiştir.

II. CEVAP

Dahili davalı ... beyan dilekçesinde özetle; davacı ...'un kendisinin eşinin kardeşi olduğunu, Elbistan'da bulunan ev inşaatında 01.11.2000 tarihinde geceleri günlük 3-4 saat inşaatını beklediğini, buna karşılık davacının 1 aylık sigortasını kendi tarafından yatırıldığını, bunun dışında davacının kendisinin yanında çalışmadığını beyan etmiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesi içeriğinin çelişkili ve tutarsız olduğunu, davaya feri müdahil olarak katıldıklarını, çalışma olgusunun tespit yarar şekilde ispatlanması gerekeceğini, kurumu kayıtlarının aksinin eşdeğer delillerle ispatı gerekeceğini, davanın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı şirket yetkilisi ... ...

25.02.2021 tarihli duruşmadaki beyanında, şirketin 2007 yılında sıkıntılar yaşamaya başladığını, 60 işçinin hepsinin işi bırakıp gittiğini, işçiler bırakıp gidince 2007 yılından sonra yanında sadece davacının ve kendisinin kardeşinin kaldığını, 2007 yılından sonra kendisinin toptancı marketlerden gıda ürünleri, içecek ürünleri alıp bakkallara satma işinde çalıştığını, davacının da kendisinin yanında çalıştığını, 2013 yılının Haziran ya da Temmuz ayına kadar davacının bu şekilde bakkallara gıda dağıtım işinde kendisinin yanında çalıştığını, maddi durumu iyi olmadığı için sigortasını yatıramadığını,

davacının 1996 yılının ocak ya da şubat ayında çalışmaya başladığını, 2013 yılının Haziran ya da Temmuz ayına kadar kendisinin yanında çalıştığını, 2007 yılından sonra şirkete ait hacizli binada çalışmalarını sürdürdüklerini, 2013 yılının altı ya da yedinci ayında da bu binanın satıldığını, bu şekilde çalışmalarına son verdiklerini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"1-)Davacının davalı ... Tekstil Gıda Tarım Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti.'ne yönelik davasının Kısmen Kabulüne;

Davacının, davalı ... Tekstil Gıda Tarım Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti.'ne ait ...sicil numaralı işyerinde hizmet akdine istinaden 01.11.2000- 30.05.2007 tarihleri arasında 2370 gün çalıştığının, 2182 günlük çalışmasının fer'i müdahil SGK’na bildirildiğinin, 2002/1. dönemden 29 gün, 2002/2. dönemden 120 gün, 2002/3. dönemden 9 gün, 2007/5. dönemden 30 gün olmak üzere toplam 188 günlük çalışmasının SGK’na bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-) Dahili davalı ...'ya yönelik davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2. Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davalar, sonuç itibariyle sigorta primlerinin işverenden tahsilini ve kurum kayıtlarının düzeltilmesini de gerektireceğinden gerçek işveren ve kurum kayıtlarında işveren olarak görünen kişilerin de belirlenerek davaya katılmaları sağlanmalı, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılması, bir başka anlatımla, davanın sübutu, kanıtlama yükümlülüğü ve verilen kararın infazı açısından, husumetin tüm işverenlere birlikte yöneltilmesi zorunludur.

4. Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ...

Tekstil Gıda Tarım Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti.'ye ait işyerinde 02.02.1996 tarihinden 03.06.2013 tarihine kadar satış elemanı olarak çalıştığını beyanla hizmet sürelerinin tespitini talep etmiş, davacı 27.03.2018 tarihli duruşmadaki beyanında, babasının Andırın'da içme suyu inşaatında müteahhit olarak iş yaptığı için kendisini 1996 yılında sigortalı olarak gösterdiğini ancak kendisinin Andırın'da hiç çalışmadığını, aynı şekilde eniştesi olan ...'nın da otobüs işlettiğini ve kendisini 2000-2002 yılları arasında sigortalı göstermiş ise de eniştesine ait otobüste de çalışmadığını,

2002-2005 yılları arasında sigortasının görüldüğü ... Gıda Pazarlama Şirketinin, ... firmasına ait olduğunu ve sigortalarını oradan göstermiş olabileceklerini, kendisinin 1996-2013 yılları arasında davalı şirketten başka bir yerde çalışmadığını beyan etmiş olup yargılama aşamasında, talep ettiği dönemin bir kısmında sigortalı gösterildiği ... davaya dahil edilerek Mahkemece, davacının davalı ...

Tekstil Gıda Tarım Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti.'ne yönelik davasının kısmen kabulüne, dahili davalı ...'ya yönelik davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde, 01.06.1996 tarihli imzalı işe giriş bildirgesi ile 01.06.1996-15.12.1996 tarihleri arasında ... sicil numaralı dava dışı ...unvanlı babasına ait "Kahramanmaraş İçme Suyu İnşaatı" işyerinden, 02.11.2000 tarihli imzalı işe giriş bildirgesi ile 02.11.2000-30.11.2000 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... unvanlı eniştesine ait "Bina İnşaatı" işyerinden, yine 01.11.20 00... .09.2002 tarihli imzalı işe giriş bildirgeleri ile 01.11.2000-01.04.20 02... .09.2002-08.07.2005 tarihleri arasında ... sicil numaralı dava dışı ...

Ltd. Şti. unvanlı "Büro Hizmetleri" işyerinden ve 09.07.2005 tarihli imzalı işe giriş bildirgesi ile 09.07.2005- 30.04.2007 tarihleri arasında ... sicil numaralı davalı ... Tekstil Gıda Tarım Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti. unvanlı "...

Kola Bayii" işyerinden sigorta bildirimlerinin bulunduğu ve 07.09.2007-01.11.2007 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının bulunduğu, ayrıca büfe işletmesi nedeniyle adına ruhsat ve vergi kayıtları bulunduğu anlaşılmaktadır,

Somut olaya dönüldüğünde, davacı dava dilekçesinde 02.02.1996 tarihinden 03.06.2013 tarihine kadar davalı şirket nezdinde çalıştığını, yargılama aşamasındaki beyanlarında da babası ..., ... ve .... işyerlerinden yapılan bildirimlerinin gerçek olmadığını, sahte olarak bildirildiğini, bu işyerlerinde hiç çalışmadığını, çalışmasının tamamının davalı ... Tekstil Gıda Tarım Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.'de geçtiğini beyan etmiş olup sonuç itibariyle bu bildirimlerin iptalini istediğinden, söz konusu durum dava dışı işverenlerin hak alanını da ilgilendirmekte olup, ... ve .... Ltd. Şti.'ye davaya dahil edilmeli, bu davalıların göstereceği deliller de toplanarak sonucuna göre karar verilmelidir.

5. O halde, kanunun açık hükmüne aykırı görülen hususlar re'sen dikkate alınarak bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bozma sebebine göre bu aşamada sair temyiz itirazları incelenmeksizin, İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır.

VI. KARAR