Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7391 K.2025/15946

Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı ve fer'i müdahil vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı vekilinin Mahkememize gönderdiği 22.04.2015 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı ...'nin davalı ...

Üniversitesinde yıllık tip sözleşmeler yapılmak suretiyle 24.12.1998 - 19.12.2002 tarihleri arasında sürekli olarak yabancı uyruklu öğretim üyesi olarak doçent doktor olarak çalıştığını, sözleşmelerin 3. maddesinde de açıkça belirtildiği üzere davacının kısa vadeli sigorta kolları primlerinin yatırılmış ancak yaşlılık aylığı almasına hak kazandıracak uzun vadeli sigorta pirimlerinin yatırılmadığı,

davacının 24.05.2005 tarihinde 403 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve Bakanlar Kurulu'nun 24.05.2005 tarih, 2005/8923 sayılı kararı ile Türk vatandaşı olduğunu, bu tarihe kadar Türk Soylu Azarbaycan vatandaşı olup 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye' de Meslek ve Sanatlarını serbestçe yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerinde Çalışabilmelerine İlişkin Kanun'un 5. maddesi uyarınca tespiti istenen tarihler arasında sosyal güvenlik, çalışma ve çalıştırma konularında Türk vatandaşları ile aynı mevzuata tabi tutulması ve uzun vadeli sigorta pirimlerinin de yatırılması gerektiği,

davacının tüm sigorta kollarına tabi tutulması ve uzun vadeli sigorta primlerinin de yatırılması gerektiği, davacının tüm sigorta kollarına tabi olarak çalıştırılması gerekirken dava konusu olan devrede sadece kısa vadeli sigorta kollarına bağlı olarak çalıştırılmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, bu sürede geçen hizmetlerinin Mahkemece tespit edilerek uzun vadeli sigorta kolları için yatırılması gereken primlerin davalı işverenden tahsili ile SGK'ya yatırılması gerektiği, benzer konuda ...

İş Mahkemesince verilmiş bir karar olduğu kural olarak sigortalılığın tespiti davasının hizmetlerin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılması gerektiğini ancak Yargıtayın yerleşmiş uygulamalarına göre yönetmelikle tespit edilen belgelerin yani işe giriş bildirgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olması durumunda hizmet tespiti davasında beş yıllık hak düşürücü sürenin uygulanmaması gerektiği, davacının işe giriş bildirgesinin 24.12.1998 tarihinde verildiği ve bu tarihten itibaren kısa vadeli sigorta kolları primlerinin yatırıldığı,

davacının bu tarihten itibaren sigortalı olarak çalıştığının ve uzun vadeli sigorta primlerinin yatırılması gerektiğinin tespiti gerektiği, davacının yaşlılık aylığına hak kazanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurarak 02.10.1999 - 23.05.2005 tarihleri arasındaki bir kısmı da davalı Üniversitede geçen hizmetlerini borçlanmak istediğini, SGK'nın davacının talebi karşısında cevabi yazısında 34.763.05 TL borç çıkardığı, ancak davacının borçlanmak istediği dönemde aslında zorunlu sigortalı olarak çalışmakta olduğunu ve bu sürelerin borçlanma yoluyla sigortalılık süresinden saydırılmasının mümkün olmadığı,

bu durumun tespiti ile borçlanmanın iptalini de talep ve dava etmiştir

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı vekili 11.06.2015 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 34. maddesi hükmü gereğince Üniversitede sözleşmeli olarak çalıştığını, davacı ile yapılan sözleşmenin 3/a maddesinde " ... bu ücretten her türlü kanuni kesintilerle birlikte hizmet borçlusunun isteğine bağlı olarak 506 sayılı sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca hastalık primi kesilecek ve hastalandıklarında kendilerine Türk uyruklu ve 506 sayılı kanuna tabi olanlar gibi işlem yapılacaktır" hükmü bulunduğunu,

14.10.1983 tarih ve 83/7148 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 12. maddesinde " Personelden isteğe bağlı olarak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca hastalık primi kesilir.

Hastalandıklarında kendilerine Türk uyruklu ve 506 sayılı kanuna tabi olanlar eşidi işlem yapılır" belirlemesinin yapıldığı, davacının görev yaptığı dönemde yürürlükte olan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun ıı.

Fıkrasının A bendine göre ise de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, bir işveren emrinde çalışan ve Türk uyruklu olmayan kimselerden Kurumdan yazılı istekte bulunanlar hakkında ve istek tarihinden sonraki aybaşından başlamak üzere uygulandığını, davacının imzalamış olduğu sözleşmelerle isteğine bağlı olarak hastalık priminin kesilme şartını kabul etmiş olduğu, ne sözleşmesinde ne de çalışmış olduğu dönemdeki mevzuatta malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının Kurum tarafından ödeneceğine ilişkin herhangi yasal hüküm ve zorunluluk bulunmadığı,

davacının çalıştığı dönemde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının yatırılmasına ilişkin herhangi bir talebi de olmadığı, huzurdaki davada zamanaşımı olduğunu beyan ve iddia ederek davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.04.2016 tarihli 2015/1 55... /108 Karar sayılı kararıyla davanın kabulü ile davacının 24.12.1998-29.12.2002 tarihleri arasında davalı ... 18 Mart Üniversitesinde fiili çalışması bulunduğundan; bu tarihler arasında 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4/1-a maddesi kapsamında çalıştığı, 24.12.1998-29.12.2002 dönemine ilişkin uzun vadeli sigorta primlerinin ödeme yükümlüğününün davalı tarafta olduğu, davacının;

a-)24/12/1998-31/12/1998 tarihleri arasında aylık 350.000,000 (E) TL brüt ücret ile b-)01/01/1999-31/12/1999 tarihleri arasında aylık 550.000,000 (E) TL brüt ücret ile c-)01/01/2000-31/12/2000 tarihleri arasında aylık 650.000,000 (E) TL brüt ücret ile d-)01/01/2001-31/12/2001 tarihleri arasında aylık 812.500,000 (E) TL brüt ücret ile e-)01/01/2002-29/12/2002 tarihleri arasında aylık 1.350.000,000 (E) TL brüt ücret ile çalıştığı, uzun vadeli sigorta kolları primlerinin davalıdan tahsili gerektiğinin tespitine, tespit edilen hizmet sürelerinin davacının diğer hizmet süreleri ile birleştirilmesine,

davacının zorunlu sigorta kapsamında olduğu anlaşılmakla sözleşmeli olarak borçlanmasının usul ve yasaya aykırı olması nedeni ile SGK tarafından tahakkuk ettirilen 12.03.20 15... 49 Sayılı Borçlanma Tablosunun İptali ve davacı tarafından hali hazırda yapılmış ödemelerin davacıya iadesi ve davacının SGK tarafından tahakkuk ettirilen 12.03.20 15...

49 Sayılı Borçlanma Tablosu nedeni ile borçlu olmadığının tespitine yönelik istemleri hakkında dava hakkının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Verilen Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 13.08.2018 tarih ve 2016/11444 E. - 2018/2072 K. sayılı kararı ile davacının 24.12.1998-01.10.1999 tarihleri arasında fiilen davalı Üniversitede çalışıp çalışmadığını araştırmak, bu konuda davacının beyanını almak, bu tarihlerde fiilen nerede çalıştığını açıklamasını istemek, davalı Üniversitede ihtilaflı dönemde çalışan akademisyen ve yöneticileri belirleyerek beyanlarına başvurmak, gerekirse ilgili makamlar aracılığı ile ...

Devlet Üniversitesinden davacının hangi tarihlerde üniversiteleri nezdinde çalıştığını yeniden sormak, davacının ihtilaflı tarihlerde ülkeye giriş çıkış kayıtlarını istemek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek gerektiği gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 24.09.2019 tarihli kararı ile davanın kabulü ile davacının 24.12.1998-29.12.2002 tarihleri arasında davalı ...

18 Mart Üniversitesinde fiili çalışması bulunduğundan; bu tarihler arasında 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4/1-a maddesi kapsamında çalıştığının, 24.12.1998-29.12.2002 dönemine ilişkin uzun vadeli sigorta primlerinin işveren payının ve davacıya ücret ödemesi yapılırken uzun vadeli sigorta primi işçi payı kesilmediğinden gecikmeden kaynaklı gecikme cezasının davalı Rektörlükten, işçi payı ana prim asıllarının ise davacıdan tahsili gerektiğinin, davacının;

a-)24.12.1998-31.12.1998 tarihleri arasında aylık 350.000,000 (E) TL brüt ücret ile b-)01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında aylık 550.000,000 (E) TL brüt ücret ile c-)01.01.2000-31.12.2000 tarihleri arasında aylık 650.000,000 (E) TL brüt ücret ile d-)01.01.2001-31.12.2001 tarihleri arasında aylık 812.500,000 (E) TL brüt ücret ile e-)01.01.2002-29.12.2002 tarihleri arasında aylık 1.350.000,000 (E) TL brüt ücret ile çalıştığının, tespit edilen hizmet sürelerinin davacının diğer hizmet süreleri ile birleştirilmesine,

davacının zorunlu sigorta kapsamında olduğu anlaşılmakla sözleşmeli olarak borçlanmasının usul ve yasaya aykırı olması nedeni ile SGK tarafından tahakkuk ettirilen 12.03.20 15... 49 Sayılı Borçlanma Tablosunun iptali ve davacı tarafından hali hazırda yapılmış ödemelerin davacıya iadesi ve davacının SGK tarafından tahakkuk ettirilen 12.03.20 15...

49 Sayılı Borçlanma Tablosu nedeni ile borçlu olmadığının tespitine yönelik istemleri hakkında dava hakkının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.Karar süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

2.Dairenin 22.12.2020 tarih ve 2020/5525 E. - 2020/7479 K. sayılı kararı ile "...Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozmadan sonra yapılan yargılamada bozma gereği yerine getirilmeden, yine eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilerek karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 3. maddesinin II-A fıkrasının 4958 sayılı Kanun'un 57. maddesi ile yürürlükten kaldırılmadan önceki halinde; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının bir işveren emrinde çalışan ve Türk uyruklu olmayan kimselerden, Kurumdan yazılı istekte bulunanlar hakkında ve istek tarihinden sonraki aybaşından başlanarak uygulanacağı belirtilmiştir. 4958 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 06.08.2003 tarihinden itibaren bir işveren emrinde çalışan yabancı uyruklu işçiler isteklerine bakılmaksızın tüm sigorta kolları kapsamına alınmıştır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı ... ile yabancı uyruklu öğretim görevlisi olan davacı arasında birincisi 24.12.1998-31.12.1998 tarihleri arasında geçerli olan ve sonrasında kesintisiz şekilde her yıl yenilenen, son olarak 01.01.2002-29.12.2002 tarihleri arasında geçerli olmak üzere düzenlenen sözleşmeler olduğu, davacının dava konusu dönemde Azeri uyruklu olup Türk Vatandaşı olmadığı, davacı adına davalı işyerinden 24.12.1998, 01.01.1999 tarihli işe giriş bildirgelerinin Kuruma verildiği, davacının 24.05.2005 tarihinde vatandaşlığa geçtiği, bozma ilamında belirtildiği halde ilgili makamlar aracılığı ile ...

Devlet Üniversitesinden davacının hangi tarihlerde üniversiteleri nezdinde çalıştığının yeniden sorulmadığı, davacının ihtilaflı tarihlerde ülkeye giriş çıkış kayıtlarını istenmiş ise de 26.12.1998 tarihinde çıkış yaptıktan sonra yeniden giriş tarihinin tespit edilemediği, Çanakkale İl Emniyet Müdürlüğünün 22.03.2019 tarihli yazısında davacının Azerbaycan ülkesine ait ... seri numaralı pasaportunun temin edilmesi halinde arşiv araştırmasının yapılabilmesi için, giriş yaptığı ilgili hudut kapısı ile yazışma yapılarak gerekli araştırmanın yapılabileceğinin bildirildiği ancak ilgili hususların yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; ilgili makamlar aracılığı ile ... Devlet Üniversitesinden davacının hangi tarihlerde üniversiteleri nezdinde çalıştığını yeniden sormak, davacının Azerbaycan ülkesine ait ... seri numaralı pasaportunun temin edilerek giriş yaptığı ilgili hudut kapısı ile yazışma yapılarak gerekli araştırmaları yapmak ve davacının 24.12.1998-01.10.1999 tarihleri arasındaki gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır..

." şeklindeki gerekçeyle karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 24.12.1998-29.12.2002 tarihleri arasında davalı ...

18 Mart Üniversitesinde fiili çalışması bulunduğundan; bu tarihler arasında 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4/1-a maddesi kapsamında çalıştığının, 24.12.1998-29.12.2002 dönemine ilişkin uzun vadeli sigorta primlerinin işveren payının ve davacıya ücret ödemesi yapılırken uzun vadeli sigorta primi işçi payı kesilmediğinden gecikmeden kaynaklı gecikme cezasının davalı Rektörlükten, işçi payı ana prim asıllarının ise davacıdan tahsili gerektiğinin, davacının;

a-)24.12.1998-31.12.1998 tarihleri arasında aylık 350.000,000 (E)TL brüt ücret ile b-)01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında aylık 550.000,000 (E)TL brüt ücret ile, c-)01.01.2000-31.12.2000 tarihleri arasında aylık 650.000,000 (E)TL brüt ücret ile d-)01.01.2001-31.12.2001 tarihleri arasında aylık 812.500,000 (E)TL brüt ücret ile e-)01.01.2002-29.12.2002 tarihleri arasında aylık 1.350.000,000 (E)TL brüt ücret ile çalıştığının, tespit edilen hizmet sürelerinin davacının diğer hizmet süreleri ile birleştirilmesine,

davacının zorunlu sigorta kapsamında olduğu anlaşılmakla sözleşmeli olarak borçlanmasının usul ve yasaya aykırı olması nedeni ile SGK tarafından tahakkuk ettirilen 12.03.20 15... 49 Sayılı Borçlanma Tablosunun iptali ve davacı tarafından hali hazırda yapılmış ödemelerin davacıya iadesi ve davacının Sgk tarafından tahakkuk ettirilen 12.03.20 15...

49 Sayılı Borçlanma Tablosu nedeni ile borçlu olmadığının tespitine yönelik istemleri hakkında dava hakkının saklı tutulmasına, dair karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın zaman aşımına uğradığını, davacının Aralık 1998 tarihinde Türkiye'den çıktığı ve ancak giriş tarihi belirlenemediğinden ve Üniversitede bulunan özlük dosyasında da bu süre için yurt dışında görevlendirilmiş olduğuna ilişkin bir belgeye rastlanılamadığından bu süre zarfında Üniversitede fiilen çalışmadığının açık olduğunu belirterek kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının davalıların yanında hizmet tespiti istenen dönemde adına bildirilen çalışma bulunmadığı açık olup, Mahkemece de yargılama aşamasında dinlenen gerek bordro ve gerekse komşu işyeri tanıkları tarafından davacının dava konusu edilen dönem aralığında fili çalışmasını destekler nitelikte açık bir beyanda bulunulmadığını, davacının çalışmasının sürekli mi kesintili mi olup olmadığı konusunda da Mahkemece yeterli araştırma yapılmadığını, davacı şahsın aynı işyerinde sigortasız çalıştığı ve primleri eksik yatırıldığı halde bunu fark etmemesi hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR