Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7523 K.2025/10186

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık tespiti gerektiğini, stajyer memur olduğu 1990-1991 dönemi resmi Kurumda çalışma gerçekleştiğinden emekli sandığının sigorta tescili dayanağı belgelerin vermeme ihtimali bulunmadığını belirterek stajyer memur olarak çalıştığı döneme ilişkin bildirgenin bulunup başlangıcın tescili için 06.12.2022 tarihinde yaptıkları başvurunun 14.12.2022'de reddedildiğini bildirerek bu işlemin iptali ile başlangıcın 1990 yılına çekilmesi ve tescilini talep etmiştir.

Davacı vekili, ön inceleme duruşmasında, taleplerinin stajyer memur olarak işe başladığı 1990 yılına ait başlangıç tespiti isteği olduğunu, işe giriş bildirgesinin davacının elinde olmadığını, SGK'ya verilip verilmediğini de bilmediğini belirtmiş, 08.04.2023 tarihli dilekçesi ile davacının 1993 yılında ... Ticaret Meslek Lisesi'nden mezun olduğunu, 1990-1991 Eğitim Öğretim yılında anılan okul tarafından gönderilmiş olduğu ...

Sokak'ta bulunan Emekli Sandığı binasında 65 yaş aylığı bağlayan birimde lise stajını yaptığını, kendisine Kurumca sigortalılık kartı verildiğini, ancak bu kartın aradan uzun yıllar geçmiş olduğundan davacı tarafından bulunamadığını, bu stajın hukuki dayanağı noktasında müvekkilinin tam olarak bilgisi olmadığını, müvekkili tarafından verilen beyana göre bu çalışmanın muhtemelen 4/1-a bendi kapsamında bir çalışma olduğunu bildirmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, 3 yetki süre husumet itirazında bulunmuş, emekli sandığına bağlı tescil talep edildiğinde davaya bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, iddianın ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Dava, davacının 1.1.1990 itibariyle 4/1-a maddesi kapsamında sigorta başlangıcı sayılabilecek çalışmasının bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Davacının iddiası lisede okurken lise stajını emekli sandığında yaptığı gerekçesi ile staj başlangıcının 4/1-a maddesi kapsamında sigorta başlangıç tarihi olarak kabulüne ilişkindir. Dava açılırken davacı HMK gereği talebin net olarak açıklanması gerekirken açıklama yapmamış, hem hangi statüde çalıştığını net olarak bildirmemiş, hem de sigorta başlangıç tarihi ile ilgili yapılan ihtara rağmen iddiasını somutlaştırmamıştır.

Dava açılırken talebin net olarak ortaya konulması zorunludur. 1990 yılında hangi ay hangi gün başlangıç tarihi talep ettiği açıklanmadan dava açılamaz. Mahkemelerin tespit davalarında re'sen delil toplaması gerekmekte ise de bu davacının ne istediğini ve Mahkemenin bulacağı anlamına gelmemektedir.

İddia sahibi iddiasını net olarak ortaya koyar, bu iddianın kanıtlanması aşamasında taraf delilleri ile bağlı olmaksızın delil toplanması anlamında tespit davalarının kamusal yönü ağır basmakta ve resen araştırma ilkesine tabi olmaktadır. Bu sebeple tensip ile davacıya hem isteğini açıklamak hangi kapsamda çalıştığını bahsettiğini belirtmek çalışma başlangıcının hangi tarih olduğunu açıklamak üzere süre verilmiş, sonuçları da hatırlatılmıştır.

Davacı lisede okurken yaptığı stajın 4/1-a maddesi kapsamında sigorta başlangıcı sayılmasını istemektedir. Bu dönemde sigorta numarası verildiğini iddia etmekte ise de buna ilişkin belge sunmadığı gibi SGK'da geçerli sicil numarasının 2011 yılında verilen numaralardan olduğu ortadadır. Kimlerin 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı sayılacağı Kanun'un 4.maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Buna göre 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı olanlar hizmetakdine tabi olarak çalışanlar, 4/1-b maddesine tabi olanlar köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi ad ve hesabına bağımsız çalışanlardan yasada yazılı olan kişiler , 4/1-c maddesi ile de daha önce 5434 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışanların sigortalılık kapsamında sayılacağı belirtilmiştir.

5.maddede ise kısa vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışanların sigortalılık durumu açıklanmış, 5/1-b maddesinde çırakların aday çırakların, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilerin meslek lisesinde okurken staja tabi tutulan öğrencilerin sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortasına tabi olacağı, uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayacağı açıkça belirtilmiştir.

Kanun'un 6.maddesinde de 1.fıkranın f bendinde meslek veya sanat okullarında ...fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrencilerin sigortalı sayılmayacağı açıkça belirtilmiştir. Buna göre davacının da kabul ettiği üzere böyle bir çalışma varsa dahi meslek lisesinde okurken yapılan lise stajı kapsamında geçtiği iddia edilmektedir.

Bu durum uzun vadeli sigorta kolları bakımından 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirmediğinden davanın reddi gerekir, ayrıca davacının bahsettiği staj çalışması ile ilgili ortada giriş bildirgesi bulunmamaktadır. Hal böyle olunca 5 yıllık zaman aşımı süresi de fazlasıyla dolmuştur.

Dolayısıyla hem staj çalışmasının sigortalılık kapsamında değerlendirilemeyeceği, hem de hak düşürücü süre bakımından eldeki davanın kabulüne yasal olanak bulunmadığından herhangi bir delil toplanmaksızın davanın reddi gerekmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, "Davacının davasının reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, davanın kabulünün gerektiğini beyanla, kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.