Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/760 K.2025/8612

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ....Kulübü Derneği Yönetim Kurulu üyeliği nedeniyle 5510 sayılı Kanun uyarınca ilgili kulüp tarafından sigorta primleri ve idari para cezalarının ödenmediğinden bahisle 25.01.2021 tarihinde tebliğ alınan 2016/26823, 2016/27928, 2019/30017, 2019/30028 2019/30031, 2019/30032, 2019/30039 sayılı ödeme emirlerinin gönderildiğini, ancak ilgili ödeme emirlerinin iptalinin gerektiğini, başlatılan takiplerin hukuka aykırı olduğunu beyanla, öncelikle takiplerin tedbiren durdurulmasını ve yapılacak inceleme sonucunda müvekkilinin takiplerden dolayı borçlu olmadığının tespiti ile ödeme emirlerinin iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; dava dışı .... Kulübünün prim borçları için 7256 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma başvurusunda bulunduğunu ve yapılandırma planı oluşturulduğunu, davacının sorumluluğunun bulunduğunu, davalı SGK tarafından yapılan takip ve haciz işlemlerinin yerinde olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.05.2023 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü ile davalı Kurum tarafından davacı hakkında tesis olunan 2019/30039 ve 2019/30032 takip no.lu ödeme emirlerinden dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti ile sözkonusu ödeme emirlerinin iptaline, davalı Kurum tarafından davacı hakkında tesis olunan 2019/30017 ve 2019/30028 takip no.lu ödeme emirlerinde 2015/5. ay ile ilgili borçlardan dolayı ödeme emirlerinin o kısmının iptaline, davacının bu ödeme emirlerindeki 2015/5. ay ile ilgili borçlardan dolayı borçlu olmadığının tespiti ile sözkonusu ödeme emirlerinin 2015/5. ay ile ilgili kısmının iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 16.05.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 24.01.2024 tarihli kararı ile dava konusu ödeme emirlerinin 25.01.2020 tarihinde tebliğ edilip, davanın 26.01.2020 tarihinde açıldığı,

2019/30039 ve 2019/30032 sayılı ödeme emirlerinin dava dışı Kulübün idari para cezası borcuna ilişkin olduğu ve davacının idari para cezasına ilişkin borçtan sorumlu tutulamayacağı, dernek karar defteri üzerinde yapılan incelemede davacının 01.06.2015 ile 29.06.2016 tarihleri arasında iktisadi işletmeden sorumlu yönetim kurulu üyesi olduğu, 01.06.2015 tarihli kararda davacı ve ...'ın birlikte imzaları ile iktisadi işletmeyi her konuda her derecede ahzu kabza temsil etmeleri, bankalarda hesap açmaya, çek karnesi almaya, çekleri birlikte imzaları ile keşide etmeye yetki verildiği,

söz konusu yetkinin geniş anlamda iktisadi işletmeyi temsil ve ilzam yetkisi taşıdığı anlaşılmakla, 2015/5. ay haricindeki borçlardan sorumlu tutulması gerektiğine dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.01.2024 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...1-Dernek niteliğindeki spor kulüplerinde; prim alacağının tahakkuk ettiği ve ödenmesi gereken dönemde, işverenle birlikte müteselsil sorumluluk koşulunun oluşması için kulübün “...temsil ve ilzama yetkili üst düzey yöneticisi veya yetkilisi...” durumunda olunması gerekir.

Somut olayda, dava dışı ... Kulübünün 2015/12-2016/5 aylarına ilişkin olarak prim, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve damga vergisi borçlarından dolayı davacı adına ödeme emirleri düzenlenerek tebliğ edildiği, ...

Kulübüne ait karar defterlerine göre davacının 31.05.2015 tarihinde yapılan olağanüstü seçimli genel kurul toplantısında yönetim kurulu üyesi olarak seçildiği, 01.06.2015 tarihli toplantıda alınan kararların A bendinde; yönetim kuruluna seçilenlerin görevlerinin ... ... (başkan), .. ... (başkan vekili), ... .. .. (başkan yardımcısı-mali), .. .. (başkan yardımcısı-idari), ... .. .. (genel sekreter), .. .. (idari asbaşkan ve basın sözcüsü), .. .. (asbaşkan), .. .. .. (yönetim kurulu-altyapı), .. .. (yönetim kurulu-altyapı), .. .. (yönetim kurulu-amatör branşlar ve stadyum), ... .. (yönetim kurulu-temsil ve dış ilişkiler),

.. .. (yönetim kurulu-yatırım ve projeler), .. .. (yönetim kurulu-vakıf), .. .. ve davacı ...'ın ise iktisati işletme olarak belirlendiği, B bendinde. Eskişehirspor kulübünü bilumum şahıs, müesseseler, TFF, Spor Toto-Loto, Sayısal, İddia, GSİM bankalar, finans kurumları ve benzeri yerlerde kulüp ana tüzüğünün dördüncü kısım 32. maddesi uyarınca 3 yıllığına Eskişehirspor Kulübünü 1. derecede imza yetkilisi olarak Başkan .. .., Başkan Vekili .. ...,.

2. derecede imza yetkilisi olarak İdari Asbaşkan ve Basın Sözcüsü .. .., Teknik Asbaşkan .. .., .. .. .. .. olmak üzere birinci derece imza yetkililerinden herhangi iki kişinin müşterek imzası ile veya birinci dereceden bir kişi ve ikinci dereceden bir kişinin olmak üzere müşterek imzası ile temsil ve ilzama yetkilendirilerek bundan önceki imza sirkülerinin iptaline karar verildiği, E bendinde.

Eskişehirspor Kulübü İktisadi işletmesini temsilen .. .. ve davacı ...'ın yetkili kılınmasına, yetki verilen .. .. ve davacı ...'ın birlikte imzaları ile iktisadi işletmeyi her konuda ve her derecede ahzu kabza temsil etmelerini, bankalarda hesap açmaya, çek karnesi almaya, çekleri birlikte imzaları ile imzalamalarına, bu tarihten önceki yetkili kişilerin yetkilerinin iptaline ve gerekli yerlere bildirilmesine karar verilmiş, 29.06.2016 tarihli toplantıda ..

Kulübü İktisadi işletmesini temsile Başkan .. .., Başkan yardımcısı .. .. .., .. .. ...'in seçildiği söz konusu kişilerin temsil ve ilzama yetkilendirilerek bu tarihten önceki temsile yetkili kişilerin yetkilerinin iptaline karar verildiği, davacının söz konusu temsil ve ilzam yetkilendirilen kişiler arasında yer almadığı görülmüştür.

Şu hâlde yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde.

Mahkemece; idari para cezası yönünden cezaların şahsiliği prensibi gereği davacının bu borçlardan sorumluluğunun olmadığına ilişkin verilen karar yerinde ise de; dava dışı Spor Kulübünün yönetim kurulu üyesi olarak seçilen davacının yetkisinin iktisadi işletme ile sınırlı olduğu, ödeme emirlerine konu borcun ancak iktisadi işletme ile ilgili olması halinde davacının sorumlu olacağı, işletmeye ait olmaması halinde ise sorumlu olmayacağı gözetilerek,

bu konuda inceleme ve araştırma yapılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile Spor Kulübünü temsil ve ilzam yetkisinin bulunduğu gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş olması isabetsiz bulunmuştur.

2- 5510 sayılı Kanun’un 88. maddesinin 1. fıkrasında aynı Kanun’un 4/1-(a) bendinde belirtilen sigortalıları çalıştıran işverenin bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak sigortalı hissesi prim tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da ekleyerek en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma ödeyeceği düzenlenmiş ancak primlerin ne zaman ödeneceğini belirlememiş olup bu konuda Kuruma yetki verilmiştir.

12.05.2010 tarihli 27579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin (Yönetmelik) 108. maddesinin ilk hâlinde, Kanun’da belirtilen sigorta primlerinin Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilecek süre içinde Kuruma “ödeneceği düzenlenmiş böylece sigorta prim ödeme sürelerini belirleme yetkisi İşveren Uygulama Tebliğine bırakılmıştır.

01.09.2012 tarihli ve 28398 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşveren Uygulama Tebliğinin 2., 4. maddesinde 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalıları çalıştıran işverenlerin, bir ay içinde çalıştırdıkları sigortalıların prime esas kazançları üzerinden hesaplanacak sigortalı hissesi prim tutarlarını sigortalıların ücretlerinden keserek kendi hissesine isabet eden prim tutarlarını da bu tutarlara ekleyerek en geç takip eden ay/dönemin sonuna kadar Kuruma ödeyecekleri, ödeme süresinin son gününün resmî tatile rastlaması hâlinde prim tutarlarının, en geç son günü izleyen ilk iş günü içinde Kuruma ödeneceği belirtilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 108. maddesinde 29.05.2016 tarihli ve 29726 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle “İşverenler, Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddelerine tabi çalıştırdığı sigortalılara, sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılara, 4857 sayılı İş Kanununun 7. maddesine göre iş görme edimini yerine getirmek üzere başka işverene geçici olarak devrettiği sigortalılara ilişkin primleri bu maddede öngörülen sürelerde öderler” düzenlemesi getirilmiş maddenin devamında ise;

“Kanunda belirtilen sigorta primleri, Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar yönünden; a) Ayın 1’i ile 30’u arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın son gününe kadar,

b) Ayın 15’i ile müteakip ayın 14’ü arasındaki çalışmaları karşılığı ücret alan sigortalılar için en geç belgenin ilişkin olduğu dönemi izleyen takvim ayının 14’ü ne kadar işverenlerce Kuruma ödenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu düzenlemeler uyarınca, primlerin ödenmesine ilişkin sorumluluk döneminin tespitinde, prim alacağının tahakkuk tarihi esas alınarak primlerin ödenmesi gereken son gün itibariyle de olsa, kişiler yukarıda açıklanan statüde oldukları dönemlerde tahakkuk eden ve ödenmesi gereken primlerden sorumlu tutulmalıdırlar.

Kabule göre de davacının 01.06.2015 tarihinde iktisadi işletmeden sorumlu olan yönetim kurulu üyesi olarak görevlendirildiği, 2015 yılı 5. ayına ait Kurum borçlarının takip eden 6. ayda ödeneceği, ödeme tarihinde de davacının sorumlu olacağı gözetilmeksizin Mahkemece 5. ay borcundan sorumluluğun bulunmadığına karar verilmiş olması da isabetsiz bulunmuştur. ..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılamada tüm dosya kapsamından; davacı ...'ın kulübün 01.06.2015 tarihinde yapılan görev dağılımı toplantısında .. Kulübü İktisadi İşletmesini temsilen seçildiği, 29.06.2016 tarihinde yapılan toplantıda ...

Kulübü İktisadi işletmesini temsile Başkan .. .., Başkan yardımcısı .. .. .., .. .. .. ...'in seçildiği, söz konusu kişilerin temsil ve ilzama yetkilendirilerek bu tarihten önceki temsile yetkili kişilerin yetkilerinin iptaline karar verildiği, ilgili .. Kulübü Derneğinin dava konusu ödeme emirlerindeki borcun ..

Kulübü Derneği'ne ait olup iktisadi işletme ile herhangi bir ilgisi bulunmadığı yönündeki cevabının aksini ortaya koyan bilgi ve belgelerin gönderilmediği/sunulmadığı gibi dava konusu ödeme emirlerine konu borcun iktisadi işletmeden kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususunda Kurumun müzekkere cevaplarında iktisadi işletmenin ünvan değişikliğinden bahsedilmiş ise de borcun iktisadi işletmeden kaynaklandığının belirtilmediği, iktisadi işletmenin ünvan değişikliğinin borcun kaynağı ile ilgisinin bulunmadığı, bu durumda davacının ..

Kulubü İktisadi İşletmesini temsilen görev alması nedeni ile iktisadi işletmeden kaynaklanmayan borçtan sorumlu tutulamayacağı, öte yandan 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde, işverenin kanunla düzenlenen yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde idari para cezası ile sorumlu olacağının düzenlendiği,

ancak, idari para cezası, neticede bir cezai yaptırım olup cezaların şahsiliği ve kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkelerine göre, asıl borçlu Spor Kulübü Derneği hakkında düzenlenen idari para cezasından,

temsil ve ilzama yetkili kişi sıfatı ile hareket edenlerin şahsen sorumlu tutulamayacağından 2019/030039 ve 2019/030032 takip sayılı dosyasına konu idari para cezası yönünden cezaların şahsiliği prensibi gereği davacının bu borçlardan sorumluluğunun olmadığı görülmekle davanın kabulüne 2019/030039 - 2019/030032 - 2019/030031 - 2019/030028 - 2019/030017 - 2016/026823 - 2016/027928 takip sayılı dosyalarından davacının borçlu olmadığının tespiti ile davalı kurum tarafından gönderilen ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının Derneğin yöneticisi sıfatıyla prim borçlarından sorumlu olduğunu, borcun Derneğin şahsından tahsil imkansızlığı bulunduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,