Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7675 K.2025/13261

KÜNYE

10. Hukuk Dairesi 2025/7675 E., 2025/13261 K.

Mercii: Yargıtay
Karar tarihi: 9 Ekim 2025
Mahkemesi: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
Sayısı: 2024/2874 E., 2025/463 K.
İlk derece mahkemesi: Sakarya 7. İş Mahkemesi
Sayısı: 2024/28 E., 2024/54 K.

Karar metni, Yargıtay Karar Arama kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

1.769 kelime·9 dk okuma·9 bölüm

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı iş yerlerinde 13 yıldır inşaat teknikeri olarak çalıştığını, son ücretinin net 2.500,00 TL olduğunu, çalıştığı süre boyunca ücretini elden aldığını belirterek davacının prime esas kazancının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı şirketler vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı şirketlerde asgari ücretle çalıştığını belirterek davanın reddini karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; ücrete ilişkin iddiaların ise resmi ve yazılı delillerle kanıtlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı, tarafların yazılı ve sözlü beyanları, bilirkişi raporları, tanık beyanları, Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararı bütün halinde değerlendirilmekle.

Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün bildirdiği emsal ücretin dönemin asgari ücretinin 1,87 katı, TUİK verisinin de 2,66 katı olduğu, dava dilekçesinde beyan edilen ücretin dönemin asgari ücretin 1,56 katı olduğu, davacının davalı iş yerinde inşaat teknikeri olarak çalıştığı ve 10 yıllık tecrübesi olduğu, tanık ...'nın mimar olarak en son 2.000,00 TL ücret ile,

tanık ...'in şantiye şefi olarak asgari ücret ile tanık ...'nın peyzaj mimarı olarak 1.750,00 TL ücret ile tanık ...'ın genel muhasebe personeli olarak 1.750,00 TL ücret ile tanık ...'in çaycı olarak asgari ücret ile tanık ...'in yardımcı personel olarak asgari ücreti ile tanık ...'in inşaat mühendisi olarak asgari ücretin üzerinde 2.500,00 TL ücret ile çalıştıklarını beyan ettikleri, davacının 10 yıllık tecrübesi ve işyerindeki konumu itibariyle işyerinde çaycı ile aynı miktarda ücretle çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, tanık beyanları ile ücretin elden ödendiği, Kuruma primlerin asgari ücret üzerinden yapıldığı,

Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün yazı cevabı, TUİK verisi ve dosya kapsamından davacının 2014/1. ay ile 2015/12. tarihleri arasında dönemin asgari ücretinin 1,56 katı ile çalıştığı kanaatine varılmış, davacının 2016/1. ay ile çıkış tarihi olan 2018/8. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden dosya arasında mevcut imzalı ücret bordroları ve senetle ispat kuralı gereği davacı tarafça yazılı delil ile kanıtlayamadığı,

30.04.2018 tarihli belge ve 13.06.2018 tarihli belgeler yönünden önceki aylara ilişkin ücretten eksik kalan miktarın toplamı olarak ödeme yapıldığı anlaşılmakla itibar edilmemiş olup ispatlanamayan 2016/1. ay ve 2018/8. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden davacının talebinin reddine karar vermek gerektiği belirtilerek;

Açılan davanın kısmen kabulü ile 1-

SGDP SGDP SGDP

Esas Alınan Aylık Esas Alınması Gereken Eksik Alınan

Yıl/ Ay Gün Brüt Tutar TL Aylık Brüt Tutar TL Aylık Brüt Tutar TL

2014/01 22 785,40 1.225,22 439,82

2014/02 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/03 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/04 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/05 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/06 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/07 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/08 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/09 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/10 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/11 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/12 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2015/01 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/02 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/03 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/04 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/05 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/06 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/07 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/08 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/09 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/10 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/11 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/12 30 1.273,50 1.986,66 713,16

Yukarıdaki tabloda ayrıntılı dökümü yapıldığı üzere davacının 10.01.2014-31.12.2015 tarihleri arasında SGDP Esas Alınması Gereken Aylık Brüt Tutar (TL) ile davalı ... Müh. İnş. Malz. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinde çalıştığının tespitine,

2-Davacının davalı ... Müh. İnş. Malz. Ltd. Şti. yönünden 01.01.2016-27.04.2017 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebinin yazılı belge ile kanıtlanamadığından reddine,

3-Davacının davalı .... yönünden 28.04.2017-07.08.2018 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebinin yazılı belge ile kanıtlanamadığından reddine,

2017/Nisan döneminde brüt 568,80 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine,

01.05.2017-19.05.2017 tarihleri arasındaki 19 günlük çalışmasına ait brüt 360,24 TL prime esas gerçek kazancının eksik bildirildiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamına göre;

kamu tanığı ..."ın davacı işe girdiğinde 1500-TL maaş alıyordu, davacı 2016 yılında 1750-TL civarında maaş alıyordu beyanı gözetildiğinde mahkemece 2014/1-12,2015/1-12 arası dönem yönünden kabul edilen prime esas kazanç miktarlarının yazılı delille ispat sınırının altında kaldığı ve tanık ..."ın beyanı gözetildiğinde davacının 20 14... yılında 1500-TL, 2016 yılında 1750-TL maaşla çalıştığının tanık beyanıyla ispatlandığı 20 14... yılında tanıkla ispat sınırının 2.500-TL olduğu ve davacı istinafı da bulunmadığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne karar vermek gerektiği gerekçesiyle ;

I-Davalı ... Müh İnş. Malz San Tic. Ltd. Şti. ile davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulüne 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 gereği, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

II-Davanın kısmen kabulü ile

1-Prime esas kazanç Prime esas kazanç Prime esas kazanç

Esas Alınan Aylık Esas Alınması Gereken Eksik Alınan

Yıl/ Ay Gün Brüt Tutar - TL Aylık Brüt Tutar - TL Aylık Brüt Tutar - TL

2014/01 22 785,40 1.225,22 439,82

2014/02 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/03 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/04 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/05 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/06 30 1.071,00 1.670,76 599,76

2014/07 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/08 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/09 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/10 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/11 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2014/12 30 1.134,00 1.769,04 635,04

2015/01 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/02 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/03 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/04 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/05 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/06 30 1.201,50 1.874,34 672,84

2015/07 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/08 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/09 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/10 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/11 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2015/12 30 1.273,50 1.986,66 713,16

2-Yukarıdaki tabloda ayrıntılı dökümü yapıldığı üzere davacının 10.01.2014-31.12.2015 tarihleri arasında prime esas alınması gereken kazancın aylık brüt tutar (TL) ile davalı ... Müh. İnş. Malz. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinde çalıştığının tespitine, 3-Davacının davalı ... Müh. İnş. Malz. Ltd. Şti. yönünden 01.01.2016-27.04.2017 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebinin yazılı belge ile kanıtlanamadığından reddine, 4-Davacının davalı .... yönünden 28.04.2017-07.08.2018 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebinin yazılı belge ile kanıtlanamadığından reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek temyizen bozulmasını istemiştir.

SONUÇ / HÜKÜM

C. Değerlendirme ve Sonuç

Uyuşmazlık, prime esas gerçek ücretlerin tespitine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun.

200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belir bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 202. maddesinde de,

senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça veya temsilcisi tarafından verilen belgeler olduğu belirtilmiştir.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-480 Esas-2010/523 Karar, 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-481 Esas-2010/524 Karar, 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-482 Esas-2010/525 Karar, 19.10.2011 tarihli ve 2011/10-608 Esas-2011/649 Karar, 19.06.2013 tarihli ve 2012/10-1617 Esas-2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

Diğer taraftan davanın diğer yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlığını taşıyan 80. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, 4/1(a) maddesi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında; idare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamının esas alınacağı öngörülmüştür.

Buna göre, maddenin 1/(b) bendinde sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır.

Anılan Kanun'un 3. maddesinde ücret, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar olarak tanımlanmış, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde de genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tarif edilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin 1. fıkrasının (a)/(1) alt bendindeki “ücretler” kavramı içine asıl ücretle birlikte fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi unsurlar da girmektedir.

(3) numaralı alt bent gereğince, idare veya yargı makamları tarafından belirlenen ücretlerin prim hesabına esas alınabilmesi için bu tür kazançlara hak kazanmak yeterli olmamakta, işçilik alacaklarına ilişkin taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkta mahkemece verilen karar sonrasında işçiye (sigortalıya) ödeme yapılmış olması aranmakta, bu durumda, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların primlerinin sigortalı payının infaz sırasında sigortalıya yapılan ödemeden düşülmesi işverenin Kuruma karşı prim yükümlülüğünü kaldırmadığı da dikkate alınmak suretiyle, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi,

hizmet akdi daha önceki bir tarihte sona erdiği takdirde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekmektedir.

İnceleme konusu eldeki davada, davacı davalı nezdinde net 2.500,00 TL ücretle çalıştığını prime esas gerçek ücretlerinin tespitine karar verilmesini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Prime esas gerçek ücretlerin tespiti yününden, tanık beyanları ve emsal ücret araştırması sonucu davacının davalı şirkete ait işyerinde dönemin asgari ücretinin 1,56 katı katı ile çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de yukarıda açıklanan ilkeler ışığında prime esas kazanç tespitine ilişkin araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği halde yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 09.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2025/7675, K. 2025/13261, 9 Ekim 2025 tarihli karar · Kaynak: Yargıtay Karar Arama