Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8497 K.2025/15214

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar, davalılardan Kurum ve ...ve Ticaret A.Ş. vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının davalılar nezdinde 24.05.2016-07.11.2017 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı şirketler tarafından yatırılmasını talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı ... ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Kuy. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle davanın reddini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince; davanın kısmen kabulü ile davacının hizmet tespiti talebinin reddine, davacının 2016/05 döneminde prime esas kazancının brüt 344,13 TL, 2016/06 döneminde prime esas kazancının brüt 1290,47 TL, 2016/07 döneminde prime esas kazancının brüt 1032,38 TL, 2016/08 döneminde prime esas kazancının brüt 1290,47 TL, 2016/09 döneminde prime esas kazancının brüt 1075,39 TL, 2016/10 döneminde prime esas kazancının brüt 1290,47 TL, 2016/11 döneminde prime esas kazancının brüt 1247,45 TL, 2016/12 döneminde prime esas kazancının brüt 1161,42TL, 2017/01 döneminde prime esas kazancının brüt 1141,49 TL,

2017/2 döneminde prime esas kazancının brüt 1233,31 TL, 2017/3 döneminde prime esas kazancının brüt 1369,79 TL, 2017/4 döneminde prime esas kazancının brüt 1232,81 TL, 2017/5 döneminde prime esas kazancının brüt 1369,79 TL, 2017/6 döneminde prime esas kazancının brüt 1050,17 TL, 2017/7 döneminde prime esas kazancının brüt 1324,13 TL, 2017/8 döneminde prime esas kazancının brüt 1278,47 TL, 2017/9 döneminde prime esas kazancının brüt 1324,13 TL, 2017/10 döneminde prime esas kazancının brüt 1187,15 TL, 2017/11 döneminde prime esas kazancının brüt 319,62 TL eksik bildirildiğinin tespitine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ve ...ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında; dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, temyiz eden davalılar vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine,

Mahkemece dosya içerisine celp edilen işçilik alacağı dosyasının kesinlemiş olduğunun anlaşılması karşısında, ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi; hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği hususu dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne davacının hizmet tespiti talebinin reddine, davacının 2016/05 döneminde prime esas kazancının brüt 344,13 TL, 2016/06 döneminde prime esas kazancının brüt 1290,47 TL, 2016/07 döneminde prime esas kazancının brüt 1032,38 TL, 2016/08 döneminde prime esas kazancının brüt 1290,47 TL, 2016/09 döneminde prime esas kazancının brüt 1075,39 TL, 2016/10 döneminde prime esas kazancının brüt 1290,47 TL, 2016/11 döneminde prime esas kazancının brüt 1247,45 TL, 2016/12 döneminde prime esas kazancının brüt 1161,42TL,

2017/01 döneminde prime esas kazancının brüt 1141,49 TL, 2017/2 döneminde prime esas kazancının brüt 1233,31 TL, 2017/3 döneminde prime esas kazancının brüt 1369,79 TL, 2017/4 döneminde prime esas kazancının brüt 1232,81 TL, 2017/5 döneminde prime esas kazancının brüt 1369,79 TL, 2017/6 döneminde prime esas kazancının brüt 1050,17 TL, 2017/7 döneminde prime esas kazancının brüt 1324,13 TL, 2017/8 döneminde prime esas kazancının brüt 1278,47 TL, 2017/9 döneminde prime esas kazancının brüt 1324,13 TL, 2017/10 döneminde prime esas kazancının brüt 1187,15 TL,

2017/11 döneminde prime esas kazancının brüt 319,62 TL eksik bildirildiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ve ...ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. Davalı ...ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. 2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun.

200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belir bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 202. maddesinde de,

senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen belgeler olduğu belirtilmiştir.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 tarihli ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 tarihli ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 tarihli ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

Diğer taraftan davanın diğer yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlığını taşıyan 80. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, 4/1(a) maddesi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında; idare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, aylık brüt tutarının esas alınacağı öngörülmüştür.

Buna göre, maddenin 1/(b) bendinde sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır.

Anılan Kanun'un 3. maddesinde ücret, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutar olarak tanımlanmış, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde de genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tarif edilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin 1. fıkrasının (a)/(1) alt bendindeki “ücretler” kavramı içine asıl ücretle birlikte fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi unsurlar da girmektedir.

(3) numaralı alt bent gereğince, idare veya yargı makamları tarafından belirlenen ücretlerin prim hesabına esas alınabilmesi için bu tür kazançlara hak kazanmak yeterli olmamakta, işçilik alacaklarına ilişkin taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkta Mahkemece verilen karar sonrasında işçiye (sigortalıya) ödeme yapılmış olması aranmakta, bu durumda, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların primlerinin sigortalı payının infaz sırasında sigortalıya yapılan ödemeden düşülmesi işverenin Kuruma karşı prim yükümlülüğünü kaldırmadığı da dikkate alınmak suretiyle, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi,

hizmet akdi daha önceki bir tarihte sona erdiği takdirde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekmektedir.

3.Değerlendirme Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, temyiz eden davalılar vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

Daire bozma ilamına uyulmuş olması ve dosya içerisine celp edilen işçilik alacağı dosyasının kesinlemiş olduğunun anlaşılması karşısında, ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi; hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği hususu dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuş olup bozma ilamı sonrası yapılan araştırmada işçilik alacağı dosyasına yapılan bir ödeme olgusu bulunmaması nedeniyle davanın reddi gerekirken.

Mahkemece, Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda yapılan incelemede alacak dosyasının derdest olduğu ve davacıya ödeme yapılmadığı gerekçesiyle aksi yönde davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR