Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8499 K.2025/13241

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.11.1977 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Kurum Başkanlığı cevap dilekçesinde, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, işe giriş bildiren işverenin davaya dahil edilmesi gerektiğini, çalışma iddiasının işyeri kayıtları, ücret ödeme belgeleri gibi yazılı deliller bağlamında araştırılması beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.09.2020 tarihli kararı ile davanın kabulü ile davacının ...sicil numaralı "..." ünvanlı işyerinde 16.06.1997 tarihinde çalışmaya başlayıp en az 1 gün çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin ise 18 yaşını doldurduğu 02.08.1997 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 30.09.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 24.12.2020 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.12.2020 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 14.10.2021 tarihli kararı ile eksik inceleme ve araşturmaya dayalı karar verdiği belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddelerinde hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörülmemiş oluşu, Kurum kayıtlarına 25/06/1997 tarih, ... varide sayısı ile intikal eden işe giriş bildirgesinin HMK 209/1 uyarınca sahteliği sabit olmadığından geçerli oluşu, davacı tanıklarının beyanlarının somut görgüye dayalı, inandırıcı, birbirini destekler ve doğrular mahiyette oluşu gözönünde tutulduğunda tanık beyanlarının itibar edilebilecek nitelikte olduğu,

Yargıtay HGK’nın 14.2.2001 gün, 2001/10-121E., 2001/152K., 21. HD.'nin 11.7.19 96... /4172 E, 96/3236 K, 10. HD.'nin 10.12.1996 gün, 96/10526 E, 10602 K, 10. HD.'nin 4.3.19 97... /1619 E, 1705 K. sayılı kararlarında da belirtildiği gibi, tanıklarca da doğrulanan, süresinde Kurum kayıtlarına geçmiş ve sahteliği iddia edilmemiş işe giriş bildirgesinin sigortalının hiç olmazsa işyerinde 1 gün eylemli çalıştığının karinesini oluşturduğu kanaatine varılmış..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının, ... sicil numaralı "..." ünvanlı işyerinde 16.06.1997 tarihinde çalışmaya başlayıp en az 1 gün çalıştığının,

sigortalılık başlangıç tarihinin ise 18 yaşını doldurduğu 02.08.1997 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, fiili çalışmanın ispatlanamadığını belirterek karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 60. maddenin (G) bendi, 79.,108. maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir tereddüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Yasalar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden 16.06.1997 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, mühendislik faaliyetleri mahiyetli işyerinin 16.06.1997-30.04.1998 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, işyerinden 1997 yılında hiç dönem bordrosunun verilmediği,

bozma öncesi emniyet, belediye ve SGK marifetiyle yapılan komşu işyeri araştırması sonucunda, SGK tarafından komşu işyeri olarak bildirilen ... ünvanlı bakkal mahiyetli ... sicil no.lu işyerinin 1997/2. dönem bordrosunda yer alan iki çalışanın komşu işyeri çalışanı sıfatıyla dinlendikleri ve davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri, yine bozma öncesinde işveren ile birlikte iki davacı tanığının da dinlendiği,

işverenin davacıyı hatırlamadığı davacı tanıklarından ...'in taksicilik, öncesinde de minibüsçülük yaptığını, minibüsçülük yaparken davacının mutfak malzemeleri sattığını bildiğini beyan ettiği ancak bu tanığın vergi ve çalışma kayıtlarının dosya kapsamına alınmadığı, diğer tanık ...'nin beyanında ... Bankasında memur olarak çalıştığını, davacının mutfak malzemeleri satılan mağazada çalıştığını beyan ettiği ancak bu tanığın da ...

Bankasında dava konusu dönemde çalıştığına dair çalışma kayıtlarının dosya kapsamına alınarak beyanının denetlenmediği, ... isimli davacı tanığının da dava konusu dönemde ...

Otel isimli işyerinde çalıştığını ve davacının satış elemanı olarak çalıştığını beyan ettiği ancak bu tanığın da hizmet cetveli ile çalıştığını beyan ettiği işyerinin komşu niteliğinde olup olmadığının araştırılmadığı, diğer davacı tanığı ...'nın beyanında, tadilat ve inşaat işleri yaptığı için davacıya çalıştığı yere giderek fiyat sorduğu için tanıdığını beyan ettiği ancak bu tanığın da vergi kaydının ve sigortalılık kayıtlarının dosya kapsamına alınmadığı bozmaya uyulmak suretiyle yapılan yargılamada ise davacının işe giriş bildirgesi üzerinde imza incelemesi yapıldığı ve davacının el ürünü olup olmadığının tespit edilemediği,

emniyet, SGK ve belediye marifetiyle tekrar komşu işyeri araştırması yapıldığı ancak başkaca komşu işyerinin tespit edilemediği, vergi dairesi marifetiyle ise komşu işyeri araştırması yapılmadığı, işveren ...'nin talimatla alınan beyanında,Çeşme'de bina tasarımı ve onarımı işleri için ofis açtığını, davacıyı hatırlamadığını beyan ettiği,

dolayısıyla davacının çalıştığı işyerinde yapılan işin ve işyerinin niteliğinin ne olduğu,davacının ne iş yaptığı hususları da açıklığa kavuşturulmadan mutfak malzemeleri satan işyerinde satış görevlisi olduğu yönünde beyanda bulunan davacı tanıklarının beyanları ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Buna göre işyerinin mühendislik faaliyetleri mahiyetinde olduğu, işverenin de beyanında Çeşme'de bina tasarımı ve onarımı işleri için ofis açtığını belirtmiş olması karşısında evveliyatla davacı asilin de beyanı alınmak suretiyle çalışma iddiasının olduğu işyerinin niteliğinin ne olduğu, ne iş yapıldığı,

davacının ne iş yaptığı hususu açıklığa kavuşturulmalı,davacının kimlerle çalıştığı hususunda da beyanı alınarak bu kişilerin sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri ve çalışanları vergi dairesi aracılığıyla da araştırılarak sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, komşu işyeri tespit edilemediği takdirde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı,

işyerinin mutfak malzemeleri satılan işyeri olduğunun tespiti halinde bozma öncesi dinlenen tanıkların yukarıda belirtilen sigortalılık,çalışma,vergi ve işyeri tescil kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle,sonucuna göre bir karar verilmelidir.

4.Kabule göre de 01.08.1979 doğumlu davacının sigorta başlangıcı olarak tespitini istediği tarih olan 16.06.1997 tarihinde, 17 yaşında olduğu, buna göre Mahkemece, davacının 16.06.1997 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının, sigorta başlangıcının ise 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gereğince 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 01.08.1997 tarihi olarak tespiti ile 16.06.1997 tarihindeki (1) gün süreli çalışmasının prim ödeme gün sayısına ilave edilmesi gerektiğinin tespiti şeklinde hüküm kurulması yerine, yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR