Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9285 K.2025/14291

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.01.2019-03.05.2019 tarihleri arasında davalılardan ... Madencilik firmasında, 03.05.2019-31.12.2019 tarihleri arasında ise ... firmasında davalı Belediyenin asıl işverenliğinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının idare açısından isteyebileceği bir hak yada alacağı olmadığını, zira davacı tarafın idare işçisi olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde davacının 01.01.20 19... .12.2019'e kadar sigorta primlerinin ödenmemiş olduğu iddia edilse de müvekkil Kurum kayıtlarının tetkikinde, sigorta primlerine ilişkin çalışma kayıtlarına rastlanılamamıştır. Kurumumuz kayıtları esas olup, davacı bunun aksini aynı değerdeki yazılı belgelerle ispatlayabilir. Bu tür hizmet tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden davanın hiç kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

3- Davalı şirketler tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının iddia ettiği tarihlerde davalı iş yerinde çalışmasına ilişkin somut delil bulunmadığı, resen araştırma ilkesi kapsamında delil toplandığı buna karşın sonuca ulaşılamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının 01.01.2019 tarihinde davalılar yanında çalışmaya başladığını, hizmetlerinin Kuruma bildirilmediğini, Mahkemece verilen çalışma olgusu ispatlanamadığından davanın reddine dair kararın hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 01.01.2019-31.12.2019 tarihleri arasında davalı işverenler nezdinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1- Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10.ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2- Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3- İnceleme konusu eldeki davada, davacı taraf 01.01.2019-31.12.2019 tarihleri arasında davalı ... Başkanlığının taşeron şirketi olan davalı ... ile bu şirketin de alt işvereni olan diğer davalı ... nezdinde taş döşeme ustası olarak çalıştığını, ayrıca çalışanların idaresinden ve araçların yakıt ikmalinden de sorumlu olarak çalıştığının tespitini istemiş; Mahkemece, davacının iddiasına ilişkin somut delil bulunmadığı değerlendirilerek davanın reddine dair karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

4- Dosya kapsamı incelendiğinde, davacının çalışmasının geçtiğini iddia işyeri davalı ... ile diğer şirketler arasında yapılan resmi iş niteliğinde olup söz konusu işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin kayıt altında olduğu, davacının mahkeme huzurunda alınan 24.01.2023 tarihli ifadesinde çalıştığı iş yerinde davalı şirketlerden...firması nezdinde çalıştığı dönemde amirin ... olduğunu, diğer davalı şirket nezdinde çalıştığı dönemde ise ....r'ın amir olduğunu belirttiği, öte yandan davalılar arasındaki işin takibinin ..., ... ve mimar ... tarafından yapıldığını, Belediye görevlileri olduklarını,

diğer Belediye Başkanlığı amirleri ile değişik dönemlerde beraber çalıştığı diğer kişiler hakkında bilgi verildiği, yine mahkemece dinlenen tanıkların bir kısmı tarafından davacının davalılar nezdinde çalıştığını beyan ettikleri anlaşmakla.

Mahkemece uyuşmazlık konusu dönemde davacının çalışma iddiası hakkında çalışmanın başlangıcı ve bitişi hakkında bilgi sahibi olabilecek daha fazla kamu ve bordro tanığı dinlenerek çalışma süresi belirlenmeli, davacının beyanında bahsi geçen "sanayideki ... ... firmasında yapılacak paketleme işi için" aracıyla işçileri sanayiye götürüp getirdiği iddiası üzerinde durulmalı, bu kapsamda araştırma yapılmalı, öte yandan davacının yaşlılık aylığı aldığı, kendi aracı ile işçileri taşıdığı,

işveren temsilcisine borç vermesi gibi diğer iddialar gözetildiğinde ise davacı ile davalılar arasında hikmet akdinin unsurlarının da oluşup oluşmadığı değerlendirilmek suretiyle davacının talep konusu dönemde hizmetlerinin teretdütsüz bir şekilde ortaya konularak hüküm kurulması gerekirken hatalı ve eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden ilgiliye iadesine,