Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9354 K.2025/15274

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı ... adına kayıtlı iş yerinde 09.06.2003-31.12.2014 tarihleri arasında, davalı ... adına kayıtlı iş yerinde 01.01.2015-31.07.2018 tarihleri arasında, davalı ... adına kayıtlı iş yerinde 01.08.2018-08.10.2019 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığını beyanla müvekkilinin Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti ile bu süreler içinde ödenmeyen ve eksik ödenen primlerin Kuruma bildirilmesine ve kayıtların düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilinin cevap dilekçesinde, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının müvekkilleri nezdindeki SGK kayıtlarında belirtilen tarih aralığında çalışması olduğunu ve çalışmalarının kesintili olduğunu, dava dilekçesindeki hususların gerçeği yansıtmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtlarının tetkikinde; davacının Kurum kayıtlarındaki çalışmaları dışında iddiasını doğrulayacak herhangi bir belgeye rastlanılmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde: HTS kayıtlarının celbedilmemesinin adil yargılanma hakkının ihlali anlamına geldiğini, Tanık ...’ın tanıklık yapması karşılığı maddi menfaat talep ettiğini, tanıkların hizmet döküm cetvellerindeki bildirimleri ile beyanlarının örtüşmediğini, ... soyadını taşıyan tanıkların işverenle akraba oldukları için tarafsız beyanda bulunmadıklarını, komşu iş yeri tanıklarının araştırılmadığını, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının davalı ... adına kayıtlı iş yerinde 09.06.2003-31.12.2014 tarihleri ve 01.08.2018- 08.10.2019 arasında, davalı ... adına kayıtlı iş yerinde 01.01.2015- 31.07.2018 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtayın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde iş yerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 tarihli 1999/21-510-527, 30.06.1999 tarihli 1999/21-549-555- 03.11.2004 tarihli 2004/21- 480-579 sayılı Kararları da bu doğrultudadır.

Davacının iddiası davalı ... adına kayıtlı iş yerinde 09.06.2003- 31.12.2014 tarihleri ve 01.08.2018-08.10.2019 arasında, davalı ... adına kayıtlı iş yerinde 01.01.2015-31.07.2018 tarihleri arasında hamal olarak kesintisiz çalıştığının tespiti olup Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Ancak Mahkemenin hükmü eksik araştırmaya dayanmaktadır. Uyuşmazlık davacının piyasa hamalı olup olmadığı, sürekli ve kesintisiz çalışması bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, davacının piyasa hamalı olup olmadığı, bu kapsamda davalı şirket ile hizmet ilişkisine dayalı çalışıp çalışmadığı hususunun yöntemince belirlenmesi gerekmekte olup davacının kendi nam ve hesabına bağımsız çalışıp çalışmadığı,

bu yönde piyasa hamallarının bağlı bulunduğu Serbest Hamallar Odası veya Yük Taşıyıcıları Odası vs. gibi bir oda veya dernek varsa davacının kaydı olup olmadığı sorulmalı, iş yeri ile ilgili vergi yoklama tutanakları celbedilerek tutanak ve belgelerde ismi geçen ilgili olan tanıklar dinlenilmeli, bilahare tarafları bilir, tarafsız başkaca kamu tanıkları tespit edilip, dinlenmeyen bordro tanıklarından resen seçilecek tanıklar dinlenmeli, aynı çevrede komşu işverenler veya bu işverenlerin bordrolu çalıştırdığı kişiler saptanarak tanık sıfatıyla dinlenmeli,

taraflar arasında hizmet akdinin unsurlarının mevcut olup olmadığı tespit edilmek suretiyle, davacının serbest piyasa hamalı şeklinde çalışıp çalışmadığı araştırılmalı; hizmet akdinde aranılan zaman, bağımlılık ilişkisinin davacı ile davalı arasında mevcut olup olmadığı hususu irdelenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Davacının iddiası kesintisiz ve sürekli çalışma yaptığı yönünde olup davalılara ait iş yerinden kısmi bildirimleri de olduğu gözetildiğinde talep dönemine göre dinlenecek bordro tanıklarından özellikle otuz gün bildirimi olanlar tercih edilmeli ve bu iş yerinde malzemelerin indirilmesi ve yüklenmesi işlemlerinin nasıl ve ne sıklıkta yapıldığı, her gün hamala ihtiyaç olup olmadığı, bu indirme ve yükleme sırasında, taşıma işinde sürekli davacının çalışıp çalışmadığı, davacının ihtiyaç halinde çağrılıp çağrılmadığı, davacıya her gün iş verilip verilmediği,

her gün iş verilmiyorsa ayda kaç gün bu şekilde çalışması olduğu sorulmalı, ödenen ücretlerin miktarı ve nasıl ödendiği (günlük, haftalık, aylık) hususları belirlenmeli, davalı iş yerindeki mevcut sevk ve irsaliyelerde davacının imzasının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Yukarıda anılan hususlarda gerekli araştırmanın yapılması suretiyle davacının piyasa hamalı olup olmadığı ve davalı işyerinde çalışmasının kesintisiz ve sürekli olup olmadığı belirlenerek hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde karar verilmelidir. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR