Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9408 K.2025/11880

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Şirketi vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçe..lerinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin…taleplerinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 16.09.2025 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir.

Duruşma günü murafaalı temyiz eden davalı .... San. Tic. Ltd. Şti. adına Av. ... geldi. Davacı adına gelen olmadı. Davalı .... adına da gelen olmadı, vekilinin mazeret dilekçesi gönderdiği görüldü. Gelenin yüzüne karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili 24.02.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 08.03.2016 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğradığını beyanla, belirsiz alacak davası niteliğinde sürekli iş göremezlik alacağı olarak şimdilik 1.000 TL aynı mahiyette bakıcı gideri alacağı için de şimdilik 1.000 TL’nin kaza tarihinden itibaren faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili talep artırım dilekçesiyle müvekkilinin sürekli iş göremezliğe uğraması nedeniyle 1.135.865,62 TL’ye artırmış ve davalı ... şirketinin sorumluluğunun bu alacak kalemiyle ilgili sigorta poliçesiyle sınırlı sorumlu tutulmasını, bakıcı gideri istemini ise 920.679,00 TL’ye artırmış ve davalılardan Şahinler Şirketinden tahsilini talep etmiş ve ek dava mahiyetinde başvuru harcını da yatırmak suretiyle manevi tazminat olarak 200.000,00 TL’nin kaza tarihinden itibaren faiziyle davalı Şahinler Şirketinden tahsilini talep etmiştir

II. CEVAP

Davalı .... San. Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının yaptığı işle ilgili olarak sahip olması gereken nitelikleri taşıdığına dair belgelerinin olduğunu, davalı şirketin başka bir şirketten düzenli olarak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hizmet aldığını, davacının bu şirketten iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığını, iş güvenliği ekipmanlarının verildiğini, tüm uyarılar yapılıp gerekli tedbirlerin alındığını, davacının 08.03.2016 tarihinde beton dökümü yapmak üzere ...

İnşaat Şantiyesinde görevlendirildiğini, operatörlüğünü yaptığı beton pompasının 07.03.2016 tarihinde gerekli tüm bakımlarının yapıldığını, davacının olay tarihinde beton dökümü yapmak üzere hidrolik beton dağıtıcısını yerine yerleştirdikten sonra üzerinden inerken, makinenin 3. bom bağlantısının kendi üzerine devrilmesi sonucunda iş kazasının meydana geldiğini, davalının tüm tedbirleri aldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, 29.04.2015-29.04.2016 arasını kapsar şekilde Ticaret Paket Sigorta Poliçesi kapsamında işveren mali mesuliyet sigorta teminat ile kişi başı 200.000,00 TL limitli sigortanın mevcut olduğunu, şirketlerinin ancak teminat ile dava tarihinden itibaren faiz ile sorumlu olabileceklerini, tazminat hesabının aktüer sicile kayıtlı kişilerce yapılması gerekeceğini, SGK tarafından bağlanmış gelir var ise indirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.07.2019 tarih ve 2017/116 E.-2019/534 K. sayılı kararında: “Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 1.135.865,62 TL maddi tazminatın, davalı ... şirketinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı olmak üzere ve davalı ... yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, diğer davalı yönünden kaza tarihi olan 08.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa ödenmesine,

200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 08.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı .... San. Tic. Ltd. Şti.’den tahsili ile davacıya verilmesine,

%50 takdiri indirim uygulanarak 460.339,74 TL bakıcı giderinin kaza tarihi olan 08.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ... San. Tic. Ltd. Şti.’den alınarak davacı tarafa verilmesine, (davalı ... şirketinin sorumluluğu sigorta poliçesi ile sınırlı olmak üzere ve davalı ... yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte,) fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerin ayrı ayrı reddine, '' karar verilmiştir.”

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen 03.07.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan ... San. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı ve davalı .. San. Tic. Ltd. Şti. istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davacı vekili ve davalı ... Maden San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 05.10.2021 tarih ve 2020/7212 E. - 2021/11585 K. sayılı ilamıyla manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddiyle hükmün onanmasına, maddi tazminat hükmüne yönelik sair temyiz itirazlarının reddi ile sigortalının olay tarihinde yaptığı beton pompa operatörlüğü işi nedeniyle ücretin tespiti, bakıcı giderinden aile içi dayanışmalı bakım nedeniyle %50 oranındaki hakkaniyet indiriminin fazla olduğu gerekçeleri ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra verilen 26.01.2023 tarihli kararla davacı lehine 1.135.865,62 TL iş göremezlikten kaynaklanan maddi, 200.000,00 TL manevi tazminat ile %35 oranında indirimle 598.441,66 TL bakıcı gideri ödenmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesin 26.01.2023 tarihli kararına karşı taraflarca temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 05.03.2024 tarih, 2023/12353 Esas, 2024/2232 Karar sayılı kararla manevi tazminat tutarına ilişkin istemlerin kesinlik nedeniyle reddine, tarafların diğer temyiz itirazları yönünden davacının tüm temyiz itirazlarının reddine,

davalıların sair temyiz itirazlarının reddine ancak “Somut olayda davacı tarafın İlk Derece Mahkemesinin ilk kararıyla hüküm altına alınan tazminat alacaklarını Gebze 4. İcra Müdürlüğünün 2019/40301 Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibine koyduğu ve davalı ... şirketinin 8...4 numaralı Ticari Paket Sigorta Poliçesi kapsamında sorumlu olduğunu belirttiği 200.000,00 TL'lik teminatı ferileri ile beraber toplamda 284.668,34 TL olarak icra dosyasına ödediğini belirtmiş olması karşısında, işbu ödemenin araştırılarak müteselsil borçlu olan diğer davalının da TBK'nun 166 ncı maddesi kapsamında bu ödemeden yararlanacağı gözetilerek,

karşılanmayan bakiye tazminat alacağı denkleştirme yöntemiyle belirlenerek bu miktarın hüküm altına alınması, giderek davalı ... şirketinin poliçe kapsamında sorumlu olduğu teminat limitinin tamamını alacaklıya ödediğinin kabulü halinde ise işbu davalı yönünden davanın konusuz kaldığı gözetilerek, davalı ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

Kabule göre de davalı ... şirketinin sorumlu olduğu teminat limitinin karar gerekçesi veya hükümde gösterilmemesi, giderek yargılama giderleri ile bu kapsamda vekalet ücretinden bu limitle sınırlı sorumlu olduğunun gözetilmemesi de hatalıdır.” gerekçeleri ile İlk Derece Mahkemesinin 26.01.2023 tarihli kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Dairemizin son bozmasına 08.11.2024 tarihli celsede uyarak verdiği son kararında "Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda mahkememizce yeniden araştırma yapılmış, Gebze 4. İcra Dairesinin 2019/10301 sayılı dosyasının incelenmesinde.

Mahkememizce verilen ilk karar (2017/116 E. 2019/534 K.) üzerine davalılar aleyhine ilamsız takip başlatıldığı, takip tarihinin 20.07.2019 olduğu, kararda sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ancak 71.836,16-TL maddi tazminat vekalet ücreti ve 1.822,55-TL yargılama giderinden davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulduğu, ayrıca ikinci kararda 44,40-TL olarak yer alan başvuru harcının 7.541,31-TL olarak kabul edilip davalılardan müştereken tahsiline karar verildiği, takip talebinde TBK 100.

Madde gereği kısmi ödemelerin öncelikle varsa işlemiş faiz, masraf ve fer'ileri mahsup edileceğinin belirtildiği, borçlu sigorta şirketi tarafından 02.08.2019 tarihinde 284.668,34-TL ödeme yapıldığı, sigorta şirketinin poliçe teminat limitinin 200.000,00 TL olduğu belirlenmiştir. Bu haliyle sigorta şirketi yönünden davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Cismani zarar hesabında denkleştirme uygulaması zarar görene yapılan ifa amaçlı bir ödemenin zarar ile karşılaştırılarak oran veya faiz ile mahsubu sonrası uygulanmaktadır. Diğer davalı yönünden hükme esas raporda yer alan verilen ödeme tarihi öncesine ait olmakla ayrıca yeni bir hesaplama yapılmayacak yapılan ödemenin mahsubu ancak yapılabilecektir.

Bu husus gözetilerek davalı …A.Ş’nin 24.02.2017 tarihinde ödediği 200.000,00 TL’nin tahsilat aşamasında gözetilmesine karar verilerek diğer davalı yönünden hüküm kurulmuştur.” gerekçeleri ile davalı ... yönünden poliçe limitinin tamamının ödenmiş olması nedeniyle davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalı yönünden 1.135.865,62 TL maddi tazminatın kaza tarihi 08.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... San. Tic.

Ltd. Şti.’den alınarak davacıya verilmesine, (davalı ... .A.Ş’nin 24.02.2017 tarihinde ödediği 200.000,00 TL’nin tahsilat aşamasında gözetilmesine,), yine 598.441,66 TL bakıcı gideri, 200.000,00 TL manevi tazminatın davalı .... San. Tic. Ltd. Şti’den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davalı Şahinler Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, kusur oranlarının ve hesaba esas ücretin hatalı tespit edildiğini, bakıcı gideri konusunda hatalı karar verildiğini, Mahkeme kararının bozma ilamını tam anlamıyla kapsamadığını, bunun yanında haksız ve hukuka aykırı olarak yüksek bedeller üzerinden karar verilme yoluna gidildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı .... San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından, Dairemizin 05.03.2024 tarih, 2023/12353 Esas, 2024/2232 Karar sayılı bozma ilamının gerekçesinde somut olayda davacı tarafın İlk Derece Mahkemesinin ilk kararıyla hüküm altına alınan tazminat alacaklarını Gebze 4. İcra Müdürlüğünün 2019/40301 Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibine koyduğu ve davalı ... şirketinin ... numaralı Ticari Paket Sigorta Poliçesi kapsamında sorumlu olduğunu belirttiği 200.000,00 TL'lik teminatı ferileri ile beraber toplamda 284.668,34 TL olarak icra dosyasına ödediğini belirtmiş olması karşısında,

işbu ödemenin araştırılarak müteselsil borçlu olan diğer davalının da TBK'nun 166. maddesi kapsamında bu ödemeden yararlanacağı gözetilerek, karşılanmayan bakiye tazminat alacağı denkleştirme yöntemiyle belirlenerek bu miktarın hüküm altına alınması, giderek davalı ... şirketinin poliçe kapsamında sorumlu olduğu teminat limitinin tamamını alacaklıya ödediğinin kabulü halinde ise işbu davalı yönünden davanın konusuz kaldığı gözetilerek, davalı ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisinin hatalı olduğu,

kabule göre de davalı ... şirketinin sorumlu olduğu teminat limitinin karar gerekçesi veya hükümde gösterilmemesinin, giderek yargılama giderleri ile bu kapsamda vekalet ücretinden bu limitle sınırlı sorumlu olduğunun gözetilmemesinin de hatalı olduğunun belirtildiği, Mahkemece 08.11.2024 tarihli celsede anılan bozma ilamına uyulmasına karar verildiği, buna karşılık davalı .... San. Tic. Ltd.

Şti.'nin iş göremezlik zararından sorumluluğu noktasında 1.135.865,62 TL maddi tazminatın kaza tarihi 08/03/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... San. Tic. Ltd. Şti.’den alınarak davacıya verilmesine, (davalı ....A.Ş’nin 24.02.2017 tarihi ödediği 200.000,00 TL’nin tahsilat aşamasında gözetilmesine,) şeklinde karar verildiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.03.2002 tarih ve 1/119-135 sayılı ilamında da belirtildiği üzere; bozma kararına uyulması ile Mahkemenin bozma kararı doğrultusunda işlem yapma yükümlüğü doğar. Bu ilke usul kanununun dayandığı ana esaslardan olup kamu düzeni ile ilgilidir. Yargıtayın bozma kararına uymuş olan Mahkemenin, bozma gereğince değerlendirme yaparak yeni hükmü tesis etme zorunluluğu vardır.

Somut olayda, Dairemizin 05.03.2024 tarih, 2023/12353 Esas, 2024/2232 Karar sayılı bozma ilamında açıkça sigorta şirketi ödemesinin araştırılarak müteselsil borçlu olan diğer davalının da TBK'nun 166. maddesi kapsamında bu ödemeden yararlanacağı gözetilerek, karşılanmayan bakiye tazminat alacağı denkleştirme yöntemiyle belirlenerek bu miktarın hüküm altına alınması belirtilmesine, Mahkemece bu bozma ilamına uyulmasına karşın, iş göremezlik zararı ile ilgili hüküm kurulurken sigorta şirketi ödemesinin infaz aşamasında gözetilmesine karar verilmiş olması hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş davalı ... tarafından yapılan ödemenin tarihi itibariyle davacının maddi zararını hesaplatmak, bu şekilde bulunacak maddi zarar tutarını sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin hangi oranda karşıladığını tespit etmek, karşılama oranını tespit ettikten sonra 09.12.2022 tarihli bilirkişi hesap raporunda belirlenen 1.135.865,62 TL maddi zarar tutarından sigorta şirketi ödemesinin karşılama oranında indirim yapmak, usuli kazanılmış hakları da gözeterek çıkacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

VII. KARAR