Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9666 K.2025/15815

Mahkeme kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dilekçesinde, davacının 27.11.2007-25.06.2012 tarihleri arasında davalılara ait 06... plaka sayılı ticari minibüste şoför olarak çalıştığını ve çalışmalarının SGK'ya bildirilmediğini, belirterek hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, görev, yetki, derdestlik ve husumet itirazları ile zamanaşımı def'inde bulunup açılan davanın reddini istemiştir.

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde, davacı ile müvekkilleri arasında işçi, işveren ilişkisi değil kiracılık ilişkisi bulunduğunu, davacının 06... plaka sayılı aracı senet mukabili ve peryodik olarak haricen kira bedelini ödemek suretiyle kiraladığını, davacının çalıştığını iddia ettiği dönemlerde davacının oğlu ..., kardeşi ...ve yeğeni ... adlarına düzenlenen trafik cezalarının bulunduğunu, ayrıca 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının belirttiği dönemler içerisinde başka yerlerde de sigortalı çalışmalarının bulunduğuna ve başka araçlarda trafik cezalarının bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 08.04.2014 tarihli kararı ile "Davanın kısmen kabulüne, Davacının davalılara ait ..., 06... ... no.lu işyerlerinde kısmi süreli olarak toplam 350 gün süre ile (27.11.2007-30.04.20 10... gün, 01.07.2010-05.09.20 10... gün ve 01.03.2012-25.06.20 12... gün olmak üzere) hizmet akdine dayalı ve asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Son Bozma Kararı

Mahkeme kararının süresi içinde davacılardan ... vekili ile davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...Somut olayda, Mahkemece taraflar arasındaki ilişki yukarıda yapılan açıklamalar ışığında irdelenmeli, ayrıca önceki bozma ilamında belirtilen şekilde Yargıtay 10 Hukuk Dairesinin 2019/3397 Esas, 2020/ 1694 Karar sayılı onama ilamı ile kesinleşen ... 7.İş Mahkemesi 2014/1260 Esas, 2017/131 Karar sayılı Dosyası Mahkemesinden istenerek bu dosya arasına alınmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek taraflar arasındaki ilişkinin hizmet akdi niteliğinde olup olmadığı irdelenerek, sonucuna göre karar verilmelidir. " gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulüne,

Davacının davalı ... sicil numaralı ... işverenliği nezdinde ayda 10 gün esasına göre 27.11.2007-05.09.20 10... gün ve ... sicil numaralı davalı ...-... işverenliği nezdinde ayda 10 gün esasına göre 01. 03.2012-25.06.20 12... gün hizmet akdine dayalı ve asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine"

karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ... ve ... vekili, davanın reddine ve kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi Mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

2. Mahkemece bozmaya uyulmuş ise de bozma sonrasında varılan sonuç isabetsiz bulunmuştur.

Davacı ile davalılar arasındaki ilişkinin hizmet akdine dayanıp dayanmadığı hususu uyuşmazlık konusu olup yargılama sırasında dinlenilen tanık beyanlarında açıkça davacının babasının davalılara ait aracı hasılat kirası şeklinde kiraladığı, minibüste şoför olarak çalışan tanıklar da davacı ile davalılar arasında kiralama ilişkisi olduğu, davacının babası tarafından aynı davalılara karşı açılan ...

7. İş Mahkemesinin E.2014/1260 sayılı dosyasında dinlenilen davalı tanığı ... kendisinin de ... ile birlikte hasılat kirasına ortak olduğu, detaylı olarak tahsilat miktarlarını dahi içerecek şekilde beyanda bulunduğu, ayrıca dosya kapsamında davacı ile davalılar arasında düzenlenen 2 adet senet bulunduğu, borçlusunun davacı ... olduğu, bu borçların da hasılat kirasına ilişkin araçlar nedeniyle düzenlendiğinin bizzat davacı tarafından beyan edildiği anlaşılmakla;

davacı ile davalılar arasındaki ilişkinin hizmet akdi olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kısmen kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR