Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9745 K.2025/14914

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya üyesi olduğu ... Doğa ve Hayvan Dostları Derneği'nin prim borcu nedeniyle 09.12.2022 tarihinde, 2022/148 49... /14850 sayılı ödeme emirlerinin davalı Kurumca bizzat tebliğ edildiğini, müvekkilinin ilgili dernekte üye olmasına rağmen herhangi bir yöneticiliğinin bulunmadığını, Kurum tarafından düzenlenen ödeme emirlerinin haksız olduğunu belirterek 2022/148 49... /14850 sayılı ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde.

5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan ''...Dernek; kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarını...''hükmü ile derneklerin tüzel kişiliğe sahip olduğu belirtildiğini, 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesinde yer alan ''...Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanun'da belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri,

tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağını, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı ... Doğa ve Hayvan Dostları Derneğinin karar defterinin celbi ile borçların ödeme tarihlerinde davacının derneği temsil ve ilzam yetkisinin bulunup bulunmadığı, dolayısıyla davacının dava konusu ödeme emirlerinde belirtilen borçlardan sorumlu olup olmadığının belirlenmesi için ... Valiliğine müzekkere yazılarak dava dışı ...

Doğa ve Hayvan Dostları Derneğinin 20 20... yıllarına ilişkin karar defterinin tümünün onaylı örneği istenilmiş, ... Valiliği 12.03.2024 tarihli cevabi yazısı ile ...

Doğa ve Hayvan Dostları Derneği'ne ait karar defterinin son yönetim kurulu başkanı ...'a teslim edildiği şeklinde menfi cevap verildiği, Mahkememizce ...'a çıkartılan davetiye ve ihzar müzekkerelerine bila ikmal cevap verilmiş, davacı isticvabında "Dernek 2020 yılı içerisinde kuruldu, ben derneğin kurucularından değilim, 22.03.2021 tarihli dernek genel kurulu tutanağında ben yönetim kurulu saymanı olarak gözüküyorum, ancak dernekte böyle bir görevim olmadı, derneğin hangi tarihte feshedildiği hakkında bir bilgi sahibi değilim, benim dernekte herhangi bir yöneticilik sıfatım olmadı,

bana göstermiş olduğunuz 13.11.2022 tarihli genel kurul tutanağı altındaki imza ile Hazirun listesinde yer alan imza tarafıma ait değildir, dernek tüzüğü içerisinde yer alan ve geçici yönetim kurulu saymanı olarak belirtildiğim ismim karışlığındaki imza ile 15.09.2020 tarihli kuruluş bildiriminde yer alan imzalar tarafıma aittir, ...'ı tanımam bilmem" şeklinde beyanda bulunmuş, ... 'ye müzekkere yazılarak 2022/91610 soruşturma sayılı dosya içerisinde yer alan dava dışı ...

Doğa ve Hayvan Dostları Derneği'ne ilişkin belge asılları dosyamız içerisine alınmış, incelemesinde.

15.09.2020 tarihli kuruluş bildiriminde, 05.10.2020 tarihli İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünce onaylı dernek tüzüğü altındaki imzalara ilişkin davacının isticvap beyanları gözetildiğinde imza inkarı bulunmadığı, imzaların davacının eli ürünü olduğu, Tüzükte geçici Yönetim Kurulu Saymanı, 22.03.2021 tarihli Dernek Genel Kurulu tutanağında yönetim kurulu saymanı olarak belirtildiği,

Dernek Genel kurulu tutanağında el ürünü bir imza bulunmadığı görülmüş, dava 2022/0148 49... /014850 sayılı ödeme emirlerinin iptaline ilişkin olup, 2022/014849 sayılı Ödeme Emrinin 2020/ 11... . ay, 2021/1-11. aylara ilişkin prim borcu, 2022/014850 sayılı Ödeme Emrinin 2021/12. aya ilişkin işsizlik sigortası prim borcuna ilişkin olduğu,

ödeme emirlerine konu dönem ile derneğe ilişkin kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde, davacının ihtilaf konusu dönem zarfında Dernek Yönetim Kurulu saymanı olup, isticvabında yönetici sıfatı bulunmadığını beyan etmiş ise de 6183 Sayılı Kanun'un mükerrer 35. maddesi kapsamında derneği temsil ve ilzama kişilerden olmadığının tespiti noktasında dosyaya eşdeğer yazılı bir belge ibraz edilmediği,

imza inkarında bulunulan belgelerin (13.11.2022 tarihli genel kurul tutanağı ile 20.11.2022 tarihli Hazirun listesinde yer alan imzalar) ihtilaf konusu döneme ilişkin olmaması sebebiyle imzaların davacının eli ürünü olup olmadığının tespiti noktasında imza incelemesi yapılmasına gerek duyulmamış, davacı ödeme emirlerine konu borçlardan 35. madde kapsamında sorumlu kabul edildiği gerekçeleriyle; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davalı Kurumca davacı hakkında, dava dışı ...

Doğa ve Hayvan Dostları Derneğinin 2020/11-2021/12 aylarına ait prim ve işsizlik sigortası primi borçlarına ilişkin 2022/148 49... /14850 sayılı ödeme emirlerinin dernek adına tanzim edilerek 09.12.2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, her ne kadar davacı tarafça derneği temsil ve ilzama yetkili olmadığı iddia edilmiş ise de; dava dışı ...

Doğa ve Hayvan Dostları Derneğinin 15.09.2020 tarihli kuruluş bildiriminde kurucu sıfatıyla davacının imzasının bulunduğu, ayrıca dernek tüzüğünde de geçici yönetim kurulu saymanı sıfatıyla imzasının mevcut olduğu, bu imzaların davacıya ait olduğunun davacı tarafından kabul edildiği, dolayısıyla davacının dava dışı ...

Doğa ve Hayvan Dostları Derneğini temsil ve ilzama yetkili olduğu anlaşıldığından dava konusu ödeme emirlerinde belirtilen prim ve işsizlik sigortası primi borçlarından sorumluluğunun bulunduğu, sonuç olarak yerel mahkeme kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davacının derneği temsil ve ilzam yetkisine sahip olmadığı, davacıya temsil ve ilzama yetkisi bulunmadığını ispatlaması mecburiyetinin yüklenemeyeceği, davacı adına bir çok sahte imza atıldığı, bu konuda suç duyurusunda bulunulduğu, davacıya dernek kapsamında sorumluluk yüklenilmeye çalışıldığı, maddi olarak davacının zarara uğratıldığı, ceza kovuşturmasının herhangi bir şekilde beklenilmediği ve hükme esas olarak değerlendirilmediği, ilgili derneğin tüzüğüne göre inceleme yapması ve karar verilmesi gerektiği, temsil ve ilzam yetkisini gösterir belgelerin davalı Kurum tarafından ibraz ve ispat edilmesi gerektiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir. Ödeme emrine konu prim borçları yönünden, tüzel kişi işverenlerin ortak ve yetkililerinin kamu alacaklarından sorumluluğu; mülga 506 sayılı Kanun'un 80. bazı maddeleri dışında 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 88., 6183 sayılı Kanun'un 35. ve mükerrer 35. maddelerinde düzenlenmiştir.

506 sayılı Kanun'un 80. maddesi. "Sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşların tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri kuruma karşı, işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur." hükmünü öngörmüş.

5510 sayılı Kanun'un 88. maddesinde de bir kısım farklar dışında anılan maddeye benzer düzenleme getirmiş olup, "Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur." hükmünü getirmiştir.

6183 sayılı Kanun'un 35. maddesinde; limited şirketlerin ortaklarının, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olacakları düzenlenmiş; mükerrer 35. maddesinde ise; amme alacakları ve bu bağlamda davalı Kurumun işveren tüzel kişilerden prim ve diğer alacaklarının, tüzel kişinin mal varlığından kısmen veya tamamen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması halinde kanuni temsilcilerin şahsi mal varlıklarıyla sorumlu olacağı belirtilmiştir.

Yukarıdaki düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, Kurumun prim alacağına ilişkin olarak işveren ile birlikte müteselsilen sorumluluk koşullarının oluşması için, işveren kamu kurum ve kuruluşu ise, kamu görevlilerinin tahakkuk ve tediye ile görevli olması, tüzel kişiliğe haiz diğer iş yerlerinde ise üst düzey yönetici ya da yetkilisi ve kanuni temsilci sıfatıyla işveren tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili bulunulması gerekir. Ancak, 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesi burada bir ayrıma giderek özellikle şirket yönetim kurulu üyelerinin, temsil ve ilzam yetkisi aranmaksızın (haklı sebepleri olmazsa) müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklarını ayrıca belirtmiştir.

Yapılan açıklamalara göre özel hüküm olması nedeniyle somut olayda uygulanması gereken 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesine göre ticaret şirketlerinden farklı olarak, sorumluluğun söz konusu olması için gereken; iptali istenen ödeme emirlerinin içeriğini teşkil eden 2020/11 ilâ 2021/12. aylarına ilişkin prim borçlusu olan davacının, dava konusu tüm dönemde temsil ve ilzam yetkisinin bulunup bulunmadığının yeterince araştırılmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, davacının, dava konusu dönemde dava dışı ... Dostları Derneğinin yönetim kurulu üyeliğiyle birlikte temsil ve ilzam yetkisi olup olmadığı kuşku ve duraksamaya yer kalmayacak şekilde araştırılıp, sonucuna ve yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde yapılacak değerlendirmeye göre davacı sorumlu ise şimdiki gibi, sorumlu kişi değilse dava menfii tespit davası olarak görülerek işin esasına girilmek suretiyle bir karar verilmelidir.

VI.KARAR