Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9973 K.2025/17756

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı, davalı ... Şirketi ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalı ... Şirketi ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; davacının davalı şirket bünyesinde 02.01.1995-08.04.2014 tarihleri arasında en son net 2.050,00 TL ücretli olarak sigortalı çalıştığının tespitini, eksik sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden müştereken ve müteselsilen davalı şirketlere tamamlatılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri cevap dilekçesinde özetle; evrakların Ankara 17. İş Mahkemesinin 2014/254 E. sayılı dosyasında bulunduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının gerçeği yansıttığını, kamu düzenine ilişkin olduğundan gerçek çalışmanın varlığının resen araştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince,

" I- Davalılardan ... Petrol Tur. Gıda Tekstil Konfeksiyon Paz. İnş. San. Tic. A.Ş.'ye yönelik davanın reddine, II- ... İnş. Sav. San. Bilg. Med. Tur. Gıda San. Tic. A.Ş.'ye yönelik davanın kısmen kabulü ile 1- Davacının davalı ... İnş. Sav. San. Bilg. Med. Tur. Gıda San.Tic.

A.Ş.'ye ait ... sicil sayılı işyerinden 2011/10 döneminde 30 gün üzerinden 1.314,09 TL, 2011/11 döneminde 30 gün üzerinden 1.314,09 TL, 2011/12 döneminde 30 gün üzerinden 1.314,09 TL, 2012/1 döneminde 30 gün üzerinden 1.391,81 TL, 2012/2 döneminde 30 gün üzerinden 1.391,81 TL, 2012/3 döneminde 30 gün üzerinden 1.391,81 TL, 2012/4 döneminde 30 gün üzerinden 1.391,81 TL, 2012/5 döneminde 30 gün üzerinden 1.391,81 TL, 2012/6 döneminde 30 gün üzerinden 1.391,81 TL, 2012/7 döneminde 30 gün üzerinden 1.476,59 TL, 2012/8 döneminde 30 gün üzerinden 1.476,59 TL, 2012/9 döneminde 30 gün üzerinden 1.476,59 TL,

2012/10 döneminde 30 gün üzerinden 1.476,59 TL, 2012/11 döneminde 30 gün üzerinden 1.476,59 TL, 2012/12 döneminde 30 gün üzerinden 1.427,37 TL, 2013/1 döneminde 30 gün üzerinden 1.536,40 TL, 2013/2 döneminde 30 gün üzerinden 1.536,40 TL, 2013/3 döneminde 30 gün üzerinden 1.536,40 TL, 2013/4 döneminde 30 gün üzerinden 1.536,40 TL, 2013/5 döneminde 30 gün üzerinden 1.536,40 TL, 2013/6 döneminde 30 gün üzerinden 1.536,40 TL, 2013/7 döneminde 30 gün üzerinden 1.603,76 TL, 2013/8 döneminde 30 gün üzerinden 1.603,76 TL, 2013/9 döneminde 30 gün üzerinden 1.603,76 TL, 2013/10 döneminde 30 gün üzerinden 1.603,76 TL,

2013/11 döneminde 30 gün üzerinden 1.603,76 TL, 2013/12 döneminde 30 gün üzerinden 1.603,76 TL, 2014/1 döneminde 30 gün üzerinden 1.684,14 TL, 2014/2 döneminde 30 gün üzerinden 1.684,14 TL, 2014/3 döneminde 30 gün üzerinden 1.684,14 TL, 2014/4 döneminde 30 gün üzerinden 1,570,80 TL daha SGK.na bildirilmesi gereken prime esas kazancın bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine," dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... şirketi ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, tespiti istenen dönemler yönünden müvekkilinin davalılara karşı açılmış ve Yargıtay onamasından geçerek kesinleşmiş kararı başta olmak üzere, dosyaya sunulan tüm dönem bordroları ile banka ile elden ödemeleri gösterir dekontların varlığı karşısında, davalı bünyesinde asgari ücretin 2,57 katı ücret karşılığı çalıştığı hususunun sabit olduğunu, ... Petrol Turz. İşl. Gıda Teks. Konf. Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. yönünden davanın husumet yönünden reddi kararının hatalı olduğunu, beyan etmektedir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının resmi belge olması nedeniyle davacının resmi kayıtlarda görülmeyen hizmetinin varlığını kanıtlamasının ancak aynı güçte deliller ile mümkün olabileceğini beyan etmektedir.

Davalı ... İnş. Sav. San. Bilg. Med. Tur. Gıda San. Tic. A.Ş. vekili, davacının davasını çalıştığını iddia ettiği sürenin üzerinden hak düşürücü süre olan beş yıldan fazla bir süre geçtikten sonra açtığını, bilirkişinin dava konusu olmadığı ve davacının iddia ve talebi bulunmadığı halde, davacının iddia ve talebini aşarak,

önceki dönemler için olması gerektiğini farz ettiği PEK miktarlarını hesapladığını, Mahkemece anılan PEK miktarlarının hüküm altına alındığını, talebin aşılarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, herhangi bir sektörde vasıfsız bir çalışan olarak işe başlayan bir işçinin yaklaşık 18 yıllık bir çalışmada başlangıç ücretinin ve son ücretinin dönem asgari ücretlerine oranlarının aynı olacağını varsaymanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bilirkişi raporunu kabul etmediklerini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağı olan, 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtayın yerleşmiş içtihadı gereğidir. Sigortalılıktan söz edebilmek için çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir.

Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime Esas Ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun.

288. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde, senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289. maddesinde, 288. madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292. maddesinde de,

senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200. ve 202. maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

1.Somut davada , hizmet tespiti yönünden verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Davacının 02.01.1996 tarihinde ... Şirketinden işe girişinin yapıldığı aralıklı olarak 08.01.2014 tarihine kadar kısmi bildirimlerinin yapıldığı anlaşılmış olup Mahkemece son dönem eksiklikler tamamlanmak suretiyle karar verilmiş ise de yapılan araştırma yeterli bulunmamıştır. Bu kapsamda, dava konusu dönem itibari ile tüm dönem bordroları getirtiltilerek, davacının bildirilmeyen dönemlerinde bordro tanıkları tespit edilerek kendi çalışma dönemleri de tespit edilerek gösterilmek suretiyle dinlenilmeli, davacının beyanlar arasında çelişki oluşursa çelişki giderilmeli, çalışma olgusunun sürekli olup olmadığı tereddütsüz ortaya konularak karar verilmelidir.

2. Öte yandan, prime esas kazanç tespiti yönünden; son ücret kıyaslama yapılarak, önceki dönem ücretleri belirlenerek karar verilmesi yerinde görülmemiş olup kesinleşmiş işçilik alacakları dosyası kapsamında ödendiği anlaşılan miktarın son aya mal edilerek karar verilmesinin gözetilmemesi hatalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR