Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9986 K.2025/15081

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalının evinde temizlik ve yemek hizmeti görevlisi olarak asgari ücret ile 01.06.2009-01.07.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığını, iş akdinin haklı bir neden olmadan 01.07.2017 tarihinde feshedildiğini, davalı yanında çalışmalarının SGK'ya bildirilmediğini, bu hususun davalıya ihtarname gönderilerek bildirildiğini ileri sürerek, davacının 01.06.2009–01.07.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli olarak davalı yanında çalıştığının, bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 01.06.2009-28.06.2017 tarihleri arasındaki hizmet bildiriminin davalı tarafından 02.02.2018 tarihinde SGK'ya yapıldığını, aylık prim ve hizmet belgelerinin işleme alınarak tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammının da ödendiğini, davanın konusuz kaldığını belirterek, esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesini istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemlerin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama, toplanan deliller, Kurum kayıtları, tanık beyanları, işçilik alacağı dosyası, nizamiye giriş kayıtları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davanın 15.05.2017-28.06.2017 dönemi yönünden konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu, davacının 14.12.2013-12.04.2017 tarihleri arasında siteye giriş kayıtlarının bulunduğunu, Mahkemece bu kayıtların nazara alınmadığını, davacının HTS kayıtlarının celp edilmesi gerektiğini, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının talebi ile ilgili Kurumca yapılan işlemlerin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, madde 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, madde 31... /1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça iş yerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o iş yerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın iş yerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

4.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı yanında temizlik ve yemek hizmetinde 01.06.2009–01.07.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle 15.05.2017-28.06.2017 dönemi yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

5.Somut olayda, ... Konutları Site Yönetimi tarafından gönderilen, davacının 2013 yılı ve sonrası davalının ikamet ettiği siteye giriş yaptığını gösterir giriş kayıtları değerlendirilmeden, işçilik alacağı dosyası getirtilmeden, ayrıca 22.01.2019 tarihli kolluk araştırması sonucu tespit edilen tanıkların yetersiz ifadeleri ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

6.Mahkemece yapılacak iş; somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında davacının beyanı alınarak, çalıştığını ileri sürdüğü sitede birlikte çalıştığı başkaca çalışan olup olmadığı sorulmalı, bu kişilerin tespiti ile davacının çalışması ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ayrıca hizmet döküm cetvelleri celp edilmeli, ...

Blok No:43 Çankaya adresinde ayrıntılı emniyet araştırması yaptırılmalı, ikamet eden ev sahipleri, güvenlik görevlisi veya apartman görevlileri tespit edilerek davacının çalışması ve süresine ilişkin yöntemince beyanları alınmalı, davacının 2013 yılı ve sonrası siteye giriş yaptığını gösterir giriş kayıtları üzerinde durulmalı, gerekirse bu kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmalı ve toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR