Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9992 K.2025/15233

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı şirkete ait işyerinde 22.08.2004-06.06.2009 tarihine kadar vinç operatörü olarak çalıştığını, davacının en son ücretinin 1.800,00 TL brüt olduğunu, buna karşılık olarak davalı işverenin davacının ücretini S.G.K. ya asgari ücret üzerinden bildirmiş olduğunu, davacının ücretinin asgari ücretin banka hesabına kalan tutarın ise elden ödenmesi şeklinde verildiğini, davacının alacaklarının tahsiline ilişkin ...

İş Mahkemesi'nin 2016/46 Esas sayılı dosyası ile açtıkları alacak davasında davacının en son ücretinin asgari ücretin 2,7 katı olduğunun kabul edilerek yapılan hesaplamalara göre işçilik alacaklarının hesaplandığını, bu nedenle davacının 22.08.2004 - 06.06.2009 tarihleri arasında asgari ücretin 2,7 katı üzerinden ücret aldığının ve prime esas kazançlarının buna göre yeniden tespit edilmesini ile davacının fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin de prime esas kazançlara dahil edilmesi gerektiğinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalı şirketler vekilleri cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacının davalı şirketlerde çift bordro sistemi uygulandığından bahisle maaşların asgari kısmının bankaya yattığını geri kalan kısmının ise elden ödendiğini iddia ettiğini, davacının bu iddiasını kanıtlar nitelikte herhangi bir delil bulunmadığını, davacının en son 1.800,00 TL brüt ücret aldığını iddia ettiğini, bunu kanıtlar bir delili bulunmadığını davacının en son asgari ücretle çalıştığını,

davacının delillerinde davalı şirketlerde çalışan 96 kişinin prime esas kazancının asgari ücretten yatırıldığını belirttiği ve bunun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ve davacının bu beyanları ile kötü niyetli olduğunu, bu iddianın da haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, aynı konuda .... İş Mahkemesi'nin 2016/46 Esas sayılı dosyası ile kesinleşen dava bulunduğunu ve davanın kesin hüküm nedeniyle reddini istemiştir.

2- Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının prime esas kazancın tespiti amacıyla açmış olduğu davada, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat şartının yerine getirilmediğini, dava açılabilmesi için gerekli olan usul şartına aykırı davranıldığını, bu nedenle davacının davasının usulden reddi gerektiğini, davacının davasını kesin olmayan delillere dayandırıldığını, özellikle davacı tarafından sunulan makbuzlarda diğer davalı şirket yetkililerinin imzasının bulunmaması nedeniyle söz konusu belgelerin delil olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek haksız açılan davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.06.2022 tarihli kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile;

A-... ve İnş. Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine,

B-Davalı ...ve Tic. A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulü ile, mülga 506 sayılı Kanun'un 77/1-c maddesi gereğince, davacının ... İş Mahkemesi'nin 2016/46 Esas, 2016/872 Karar sayılı dosyasında hüküm altına alınan SPEK niteliğinde ödemelerin ücret 721,68 TL net 1.009,47 TL brüt, fazla çalışma ücreti 16.087,00 TL net 29.920,01 TL brüt, hafta tatil ücreti 4.822,97 TL net 8.661,21 TL brüt, genel tatil ücreti 1.098,65 TL net 1.968,01 TL brüt, toplam 22.730,30 TL net 41.558,70 TL brüt olduğu ve 41.558,70 TL'nin çalışmanın geçtiği son ay (2007/12) kazancı olarak kuruma beyan edilmesi gereken Prime Esas Kazanç olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine

" şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 16.06.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Kurum ile davalı ... Tic. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 20.12.2022 tarihli kararı ile davacı, davalı Kurum ve davalı ... istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.12.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı ile davalı Kurum, davalı ... ve Tic. A.Ş. tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...dosya kapsamında davacı tarafça ibraz olunan ve geri çevirme kararı ile asılları incelenen, davalı şirketlerden ... İşleri Turizm İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. adına düzenlenen 2009 yılı Nisan ve Mayıs aylarına ait tediye makbuzlarının ve yine davacı tarafça fotokopisi işbu dosyaya sunulan, aslı ise işçilik alacakları dosyasında bulunan davalılardan ....ve Tic. A.

Ş. tarafından davacı adına düzenlenen imzalı ve kaşeli 20 07... uncu ay Ücret İcmal Bordrosunun değerlendirilmeden sonuca gidildiği anlaşılmakla, mahkemece yapılacak iş, dosyaya sunulan ücret belgeleri yukarıda izah olunan yasal mevzuat uyarınca irdelenerek, dosya içerisindeki diğer tüm deliller ile birlikte değerlendirilip sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

3- Kabule göre de; kesinleşen ...

İş Mahkemesi'nin 2016/46 Esas, 2016/872 Karar sayılı ilamı gözetildiğinde, söz konusu işçilik alacakları dosyasında davacının davalı işverenler nezdinde tüm çalışma süresinin hesap edilmiş olduğu, her iki şirket yanında 22.08.2004-06.06.2009 tarihleri arasında geçen çalışmalarına göre hüküm kurulmuş olduğu dikkate alınarak SPEK kapsamında ödenen işçilik alacaklarının 20 09... ncı ayına mal edilmesi gerekirken, 20 07... nci ayına mal edilmesi ve buna göre davalı şirketlerin sorumluluğunun belirlenmiş olması da hatalı olup, dosya kapsamında yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 2007/10 döneminde kuruma bildirilmesi gereken prime esas kazancının 1.800,00 TL ve bu dönem için fark prime esas kazancın 1.098,00 TL olduğunun tespitine,

Mülga 506 sayılı Kanun'un 77/1-c maddesi gereğince, davacının ... İş Mahkemesinin 2016/46 Esas, 2016/872 Karar sayılı dosyasında hüküm altına alınan SPEK niteliğinde ödemelerin ücret 721,68 ₺ net 1.009,47 ₺ brüt, fazla çalışma ücreti 16.087,00 ₺ net 29.920,01 ₺ brüt, hafta tatil ücreti 4.822,97 ₺ net 8.661,21 ₺ brüt, genel tatil ücreti 1.098,65 ₺ net 1.968,01 ₺ brüt, toplam 22.730,30 ₺ net 41.558,70 ₺ brüt olduğu (fark SPEK miktarı 4.195,80 TL) ve çalışmanın geçtiği son ay (2009/6) kazancı olarak Kuruma beyan edilmesi gereken prime esas kazanç olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1- Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalı işyerlerinde "çift bordro" sistemi uygulanmakta olduğunu, davacının en son aylık brüt 1.800 TL maaşla çalışmış olmasına rağmen maaşların asgari ücret kısmı bankaya kalanı ise elden ödenmek suretiyle, sigorta primleri esas kazançları asgari ücret üzerinden yatırıldığını, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışmalarının primleri hiç yatırılmadığını ve davacının hak kaybına uğratıldığını, davacının en son aylık net 1.300 TL ücret ile çalıştığını kabul ettiğini ve “8.614,11 TL brüt kıdem tazminatı, 3.360,00 TL brüt ihbar tazminatı, 721,68 TL net ücret alacğı,

29.920,01 TL brüt fazla çalışma alacağı, 8.661,21 TL brüt hafta tatili alacağı, 1.968,01 TL brüt genel tatil alacağı, 3.360,00 TL brüt yıllık ücretli izin alacağının davacıya verilmesine” hükmedildiğini, her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesi kararında, dosyaya sundukları tediye makbuzlarında, davalı şirketin imzasının bulunmadığı belirtilmiş ise de, tediye makbuzlarının doğası gereği, elden ücret ödemesi yapıldığında, ücret ödemesi yapılan kişinin yani işçinin imzası bulunucağını, ödemeyi yapan kişinizin imzası bulunmayacağını, nitekim, makbuzlar incelendiğinde, sadece " Parayı Alan kişi" için imza hanesi açıldığını,

makbuzlar detaylı incelendiğinde, 2 nolu davalı şirketin logosu bulunduğu ve söz konusu makbuzların davalı şirket tarafından basıldığı açıkça görüleceğini, dosyaya sundukları tediye makbuzları, 2009 yılı Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin olup, tediye makbuz asıllarını ve işyerinde çalışan diğer işçilere de aynı tarihlerde elden ödeme yapıldığına dair makbuz koçan asıllarını dosya içerisinde mevcut olduğunu, davacının işçilik alacaklarına ilişkin açılan davada tespit edilen brüt ücretlerin prime esas kazanç olarak alınması gerektiğini,

işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin dava dosyasındaki bilirkişi raporu incelendiğinde davacının en son brüt ücretinin 1.800,00 TL net olduğu tarihinden önceki süreye ait ücretinin de oranlama yoluyla tespit edildiğini, bu tespitin 2007 yılı Ekim ayı ücret bordrosuna dayanılarak yapıldığı, bu tarihten önceki her yılı için asgari ücretin 2,7 katı tutarında ücret aldığı kabul edilerek fazla çalışma ve bayram tatili ücreti alacağı hesaplanması gerektiğini beyan etmektedir.

2- Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; somut durumda davacı tarafından herhangi bir yazılı delil sunulmadığı gibi, dinlenen tanıkları destekleyici herhangi bir yazılı delil başlangıcı oluşturan bilgi ve belge de sunulmadığını, bu nedenle davacının haksız davasının reddi gerektiğini beyan etmektedir. 3- Davalı şirketler vekili temyiz dilekçesinde; davacı her ne kadar sunmuş olduğu tediye makbuzları ile müvekkil şirkette çift bordro sistemi olduğunu temellendirme çabasına girmiş olsa da sunulan makbuzların hiçbir hukuki geçerliliğinin bulunmadığını, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Mahkemenin, prime esas aylık tavan miktarı dikkate alınarak işçilik alacağı dosyasından hüküm altına alınan ücretin son ayın prime esas kazancına dahil edilmesi yönündeki yaklaşımı yerinde ise de, hükme esas alınan işçilik alacakları dosyasında hüküm altına alınan alacak kalemlerinin gerekçedeki beyanları tekrarla hüküm kısmında gösterilmesi hatalı olduğu gibi, davacının çalışmasının geçtiği son ayda (2009/6) 6 gün ve 133,20-TL. ücretle çalıştığının bildirilmesi karşısında; anılan dönemde prime esas kazanç tavanı 4.195,80 TL olup, davacının 6 günlük çalışması için 4.195,80-TL/30*6=839,16 TL.

SPEK tavan ücretinin dikkate alınmaması ve yine davalı işverenler tarafından Kuruma bildirilen 133,20-TL. SPEK miktarının tavan miktardan mahsubu ile 705,96 TL SPEK'e hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozma nedenidir.

3. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1- Taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2- Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmının 3'üncü paragrafında yer alan " Mülga 506 sayılı yasanın 77/1-c maddesi gereğince, davacının ...

İş Mahkemesinin 2016/46 Esas, 2016/872 Karar sayılı dosyasında hüküm altına alınan SPEK niteliğinde ödemelerin ücret 721,68 ₺ net 1.009,47 ₺ brüt, fazla çalışma ücreti 16.087,00 ₺ net 29.920,01 ₺ brüt, hafta tatil ücreti 4.822,97 ₺ net 8.661,21 ₺ brüt, genel tatil ücreti 1.098,65 ₺ net 1.968,01 ₺ brüt, toplam 22.730,30 ₺ net 41.558,70 ₺ brüt olduğu (fark SPEK miktarı 4.195,80 TL) ve çalışmanın geçtiği son ay (2009/6) kazancı olarak Kuruma beyan edilmesi gereken prime esas kazanç olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" cümleleri silinerek yerine "Davacının,

davalılara ait işyerinde çalıştığı son ay olan 2009/6. ayın prime esas kazancına 705,96 TL ek kazanç bildirilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,