Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9997 K.2025/14943

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalı Bakanlık vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 2004 yılı Eylül ayından 30.09.2014 tarihine kadar davalı ... Bakanlığına bağlı okulda temizlik, bahçıvanlık ve bekçilik işlerinde çalıştığını, iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshedilmesi nedeniyle işçilik alacaklarının tahsili istemiyle ayrı bir dava açtığını, davalı işveren tarafından 01.09.2004-01.03.2007 tarihleri arasında çalışmalarının Kuruma bildirilmediğini, okulların tatil olduğu dönemde de bekçilik yapmaya devam etmesine rağmen 01.03.2007-30.09.2014 tarihleri arasında yılın belirli dönemlerinde çalıştığına dair bildirim yapıldığını ileri sürerek işe giriş tarihinin 01.09.2004 olduğunun tespiti ile 01.09.2004-01.03.20 07... .03.2007-30.09.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir

II. CEVAP

1.Davalı ... (Bakanlık) vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının belirli süreli iş sözleşmesiyle okulun açık olduğu dönemlerde yardımcı personel olarak çalıştıktan sonra hizmet alım sözleşmesi yapılan şirketin işçisi olarak çalışmasına devam ettiğini, okulun asıl işveren değil ihale makamı olması nedeniyle sigorta primlerinden sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. 2.Fer'î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK/Kurum) vekili; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

A. İlk Derece Mahkemesinin Birinci Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 12.12.2017 tarihli ve 2016/889 Esas, 2017/560 Karar sayılı kararı ile davacının 2007 ilâ 2014 yılları arasında dönem dönem işe giriş-çıkış yapılarak bildiriminin yapıldığı ancak işyeri kayıtları, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre 01.09.2004-30.06.2012 tarihleri arasında her yıl 1 Eylül-30 Haziran arasındaki dönemde davalı işyerinde asgari ücretle çalıştığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

B. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar ve fer'î müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Bölge Adliye Mahkemesinin Birinci Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.09.2018 tarihli ve 2018/758 Esas, 2018/1728 Karar sayılı kararı ile davalı Bakanlık tarafından 2010 ilâ 2012 yılları arasında yapılan hizmet bildirimlerinin iptal edildiği anlaşıldığından tarafların bu konuda beyanları alınıp Kurumdan ilgili belgeler getirtilerek iptal işleminin nedenleri ortaya konulduktan ve gerekiyorsa yeni deliller toplandıktan sonra davanın esası hakkında yeniden inceleme yapılması gerektiği gerekçesiyle taraflar ve fer'î müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesinin İkinci Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 03.10.2019 tarihli ve 2018/373 Esas, 2019/243 Karar sayılı kararı ile davacının Bağ-Kur sigortalılığıyla çakışan 07.07.2011-30.09.2012 tarihleri arasındaki hizmet sürelerinin iptalinin prim tahsilatlarının aktarılmasından kaynaklandığı, 01.10.2008 tarihinde 5510 sayılı Kanun’un 4/1-b maddesi kapsamında tescilinin bulunduğu ancak Bağ-Kur tescilinden önce 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a maddesine tabi sigortalı olduğu, primlerinin 4/b sigortalılığına aktarılmasının 5510 sayılı Kanun’un 53. maddesine aykırı olduğu,

15.08.2019 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının 01.09.2004-30.06.2012 tarihleri arasında her yıl 1 Eylül-30 Haziran arasındaki dönemde davalı işyerinde asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Bakanlık ve fer'î müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.02.2020 tarihli ve 2020/73 Esas, 2020/172 Karar sayılı kararı ile davalı vekilinin davacının okulun açık olduğu zamanlarda yardımcı personel olarak çalıştığına dair beyanı, davalı işyerinden yapılan hizmet bildirimleri, tanık beyanları, 01.01.2008 tarihinden başlayan 5510 sayılı Kanun’un 4/1-b maddesi kapsamında tescili bulunmasına rağmen prim ödemesinin olmaması ve aynı Kanun’un 53 üncü maddesinde 6111 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmadan önceki hükmüne göre geçerli olan önce başlayan sigortalılığa geçerlilik tanınması gerektiğinden İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun bulunduğu gerekçesiyle davalı Bakanlık ve fer'î müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde içinde davalı Bakanlık ve fer'î müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.04.2021 tarihli kararı ile "somut olayda, davacının 01.09.2004- 30.09.2014 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitini istediği davada, ihtilaf konusu dönem içerisinde davalı Okul idaresinden ihale ile alınan iş dolayısıyla diğer dava dışı şirketlerce bildirilen hizmetlerin varlığı karşısında ve dava dışı tüm şirketlere husumetin yöneltilmemiş olduğu gözetilerek diğer dava dışı şirketlerin davaya katılımı usulünce sağlanarak davacının bu işyerlerinde de gerçek ve fiili hizmetinin bulunup bulunmadığı araştırılmaksızın, gerçek işverenler ve dolayısıyla davacının hangi işverenler nezdinde hangi tarihler arasında çalıştığı her türlü şüpheden uzak bir biçimde, açıkça belirlenmeksizin yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılması gereken iş, açılan hizmet tespiti davasının kamu düzenine ilişkin niteliği gereği adı geçen şirketlere karşı husumet yöneltmesi için davacıya mehil vermek, davaya katılımı sağlanan şirket işyeri sahiplerinin göstereceği bütün delilleri toplamak, ihtilaf konusu döneme ait davalı Okul idaresi ile imzalanan ihale sözleşmelerini getirtmek, bu işyerlerinin de davalı okul idaresi nezdinde çalışmaları geçen bordroları tanıkları tespit edilerek bordrolu tanıkların duruşmalarda beyanlarına başvurmak, bozma ilamı öncesi dinlenen tüm tanık beyanlarına da itibar edilerek toplanan tüm delilleri birlikte değerlendirmek,

sonucuna göre çalışmanın kesintisiz ve sürekli bir çalışmaya dayandığının belirlenmesi halinde davacının hangi tarihler arasında hangi davalı işyeri nezdinde çalıştığını açıkça ortaya koyan, infaza elverişli bir karar vermekten ibarettir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 09.11.2021 tarihli kararı ile; ... sicil numaralı işyerinde yapılan bildirimin tespit edilen dönem dışında kaldığı, ... sicil numaralı işyerinden 05.09.2007-06.09.2007 tarihleri arasında yapılan iki günlük bildirim fiili çalışmaya dayalı olmadığından bu hizmetlerin Kurum tarafından iptal edilebileceği, bozma kararında belirtilen şirketlerin davaya dâhil edilmesinin sonuca etkili olmayacağı, davanın uzamasına ve hakkın gecikmesine neden olacağı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı Bakanlık ve fer'î müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairemizin kararı ile direnme kararı yerinde görülmediğinden ve bu durumda kararın inceleme yeri Yargıtay Hukuk Genel Kurulu olduğundan dava dosyasının Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna sunulmak üzere Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.05.2023 tarihli ve 2023/10-153 E., 2023/420 Karar sayılı kararı ile "Somut olayda davacı vekilinin müvekkilinin 01.09.2004-30.09.2014 tarihleri arasında davalı Bakanlığa bağlı ...İlköğretim Okulunda temizlik, bahçıvanlık ve bekçilik görevlerinde çalıştığını ileri sürerek sözü edilen tarihler arasındaki hizmetlerinin tespitini talep ettiği, davalı Bakanlık vekilinin davacının bir süre okulun açık olduğu dönemlerde yardımcı görevli olarak çalıştırıldıktan sonra hizmet alım sözleşmesi yapılan şirketlerde işçi olarak çalışmaya devam ettiğini, ihale makamı olduğunu belirterek davanın reddini savunduğu,

hizmet cetveline göre davacının 03.07.2007-31.08.2007 tarihleri arasında ... sicil numaralı .... San ve Tic Ltd Şti’de. 05.09.2007-06.09.2007 tarihleri arasında ... sicil numaralı İsmail İbşirioğu-... Ortaklığında. 20.04.2010-15.06.20 10... .09.2010-04.11.2010 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... Gıda San Tic Ltd Şti’de. 05.11.2010-01.01.2011 tarihleri arasında ... sicil numaralı... Tic Ltd Şti’de. 07.07.2011-30.09.2012 tarihleri arasında ... sicil numaralı ...

Okulu Okul Aile Birliğinde. 29.09.2012-25.12.2012 tarihleri arasında ... sicil numaralı .... İnş. İth. İhr. ve Tic.Ltd. Şti’de. 26.12.2012-13.06.2014 tarihleri arasında ... sicil numaralı ...İth.İhr.ve Tic.Ltd. Şti’de. 19.06.2014-02.09.2014 tarihleri arasında ... sicil numaralı .... İnş. İth. İhr. ve Tic.Ltd. Şti’de. 05.09.2014-30.09.2014 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... Temizlik İnş. Ltd.

Şti'den bildirim yapıldığı ancak 07.07.2011-30.09.2012 tarihleri arasında yapılan bildirimlerin daha sonra Kurum tarafından 4/1-b sigortalılığı ile çakıştığından bahisle iptal edildiği, Okul Aile Birliği ve ihbar olunan ....İth.İhr.ve Tic.Ltd. Şti.

Tarafından ücret bordroların sunulduğu, 21.02.2017 tarihli duruşmada dinlenen ve bahsi geçen okuldaki öğrencilerin velisi olan davacı tanıklarından ...'in davacının 2003 yılından itibaren okulda çalıştığını son iki yıldır okulda görmediğini; ...'un ise torunun söz konusu okulda 2009-2013 yılları arasında öğrenci olduğunu, bu nedenle davacıyı okulda çalışırken gördüğünü iki yıl önce okuldan ayrıldığını bildiğini beyan ettiği, davalı Bakanlık tarafından bildirilen bordro tanıklarından ...'ün davacıyla üç yıl çalıştığını; ...'in ise dokuz ay birlikte çalıştıklarını belirttiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde hizmet cetveline göre ihtilaf konusu çalışma dönemi içerisinde farklı sicil numaralı işverenlerin işçisi olarak çalışma kaydı bulunan davacıya bu şirketlere husumet yöneltmek için süre verilmeli, bu şekilde taraf teşkili sağlandıktan sonra bahsi geçen şirketlerin bildireceği tüm deliller toplanmalı, ayrıca uyuşmazlık konusu çalışma dönemini kapsayan hizmet alım sözleşmeleri ve ekleri getirtilmeli,

davaya katılımı sağlanan şirketlerin davacının çalıştığını iddia ettiği okulda çalışmaları geçen bordro tanıkları tespit edilerek dinlenmeli ve toplanan deliller değerlendirilerek gerçek çalışma olgusu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde açıklığa kavuşturulduğu takdirde davacının hangi tarihler arasında hangi işveren nezdinde çalıştığını açıkça ortaya koyan infaza elverişli bir karar verilmelidir." gerekçeleriyle Mahkemenin direnme kararı bozulmuştur.

D. Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararı Sonrası Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulüne,

1-Davacının 01.09.2004-30.06.2012 tarihleri arasında her yıl 1 Eylül-30 Haziran döneminde davalı işverenlik bünyesinde Kuruma bildirilen süreler dışlanarak davalı işverenlik bünyesinde çalıştığının tespitine,

2-İsmail İbrişoğlu & ... Ortaklığı'na karşı açılan davanın kabulü ile, davacının 05.09.2007-06.09.2007 tarihleri arasında ... sicil sayılı iş yerinden bildirilen hizmetinin iptaline,

3-Davalı ... Taşımacılık Temizlik İnşaat Limited Şirketi, ... ve ...'nden bildirilen hizmetlerinin gerçek çalışmaya dayalı olduğu ve bu işverenliklerden hizmetinin tam bildirildiği anlaşıldığından aleyhlerine açılan davanın reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Bakanlık vekili özetle,

1.Davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini,

2.Davanın açılmasına sebebiyet vermediklerini, yargılama giderlerinden sorumlu tutulmalarının hakkaniyete aykırı olduğunu,davanın kısmen kabulüne karar verildiğini ancak tüm yargılama giderlerinden sorumlu tutulduklarını;

3. Yeni... İnşaat Limited Şirketinden hizmet satın aldıklarını, şirket çalışanlarının İş Kanunu ve Sosyal Güvenlik Mevzuatından kaynaklanan hak ve yükümlülüklerinin şirketin sorumluluğunda olduğunu, Bakanlığın asıl işveren değil ihale makamı olduğunu, sigorta primlerinden sorumlu tutulmaması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili özetle:

1.Hizmet cetveline göre ihtilaf konusu çalışma dönemi kapsayan hizmet alım sözleşmeleri ve eklerinin getirtilmesi, davaya katılımı sağlanan şirketlerin davacının çalıştığını iddia ettiği okulda çalışmaları geçen bordro tanıklarının tespit edilerek dinlenmesi ve toplanan deliller değerlendirilerek gerçek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiğini,

2.Çalışma konusunun sürekli/kesintili başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanıkların beyanları değerlendirilirken o işyerinde davacıyla birlikte çalışan ve kayıtlara geçmiş kişilerin tanık olarak dinlenilmesi gerektiğini, iddia edilen çalışmanın devamlı mı, yoksa kısmi-zamanlı mı olduğu hususunun araştırılması gerektiğini, kararın yöntemince araştırma ve inceleme yapılmaksızın verildiğini ileri sürerek kararın istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Davacı 01.09.2004-30.09.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş, Mahkemece davacının 01.09.2004-30.06.2012 tarihleri arasında her yıl 1 Eylül-30 Haziran döneminde davalı işverenlik bünyesinde çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de karar eksik incelemeye dayanmaktadır. Davacı tanığı olarak iki öğrenci velisi ve iki bordro tanığı dinlenmiş olup bordro tanıklarının çalışma sürelerine bakıldığında 2011-2014 yıllarında bildirimlerinin bulunduğu ve talep edilen sürenin tamamını kapsamadığı anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda Mahkemece, davacının okulda temizlik, bahçıvanlık ve bekçilik işlerini yaptığını iddia etmesi nedeniyle, uyuşmazlık konusu dönemde söz konusu okulda yönetici ve öğretmen olarak çalışanlar İl Milli Eğitim Müdürlüğünden sorularak tespit edilmeli, davacının hangi tarihte işe başladığı, ne iş yaptığı, sömestr tatilinde çalışıp çalışmadığı hususunda bu tanıkların beyanlarına başvurulmalı, davacının çalışması tereddütsüz biçimde belirlenmelidir.

Mahkemece ayrıca, Milli Eğitim Müdürlüğünden okulun açık olduğu dönemler sorularak buna göre değerlendirme yapılması gerekirken davacının her yıl 1 Eylül -30 Haziran döneminde çalıştığının tespitine karar verilmesi isabetsizdir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR